UtshovChapter 45
45.1
वैशंपायन उवाच
शृणु मातृगणान्राजन्कुमारानुचरानिमान्
कीर्त्यमानान्मया वीर सपत्नगणसूदनान्
Vaishampayana uvacha
Shrinu matrigananrajankumaranucharaniman
Kirtyamananmaya vira sapatnaganasudanan
45.2
यशस्विनीनां मातॄणां शृणु नामानि भारत
याभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः
Yashasvininam matrinam shrinu namani bharata
Yabhirvyaptastrayo lokah kalyanibhishcharacharah
45.3
प्रभावती विशालाक्षी पलिता गोनसी तथा
श्रीमती बहुला चैव तथैव बहुपुत्रिका
Prabhavati vishalakshi palita gonasi tatha
Shrimati bahula chaiva tathaiva bahuputrika
45.4
अप्सुजाता च गोपाली बृहदम्बालिका तथा
जयावती मालतिका ध्रुवरत्ना भयंकरी
Apsujata cha gopali brihadambalika tatha
Jayavati malatika dhruvaratna bhayankari
45.5
वसुदामा सुदामा च विशोका नन्दिनी तथा
एकचूडा महाचूडा चक्रनेमिश्च भारत
Vasudama sudama cha vishoka nandini tatha
Ekachuda mahachuda chakranemishcha bharata
45.6
उत्तेजनी जयत्सेना कमलाक्ष्यथ शोभना
शत्रुंजया तथा चैव क्रोधना शलभी खरी
Uttejani jayatsena kamalakshyatha shobhana
Shatrunjaya tatha chaiva krodhana shalabhi khari
45.7
माधवी शुभवक्त्रा च तीर्थनेमिश्च भारत
गीतप्रिया च कल्याणी कद्रुला चामिताशना
Madhavi shubhavaktra cha tirthanemishcha bharata
Gitapriya cha kalyani kadrula chamitashana
45.8
मेघस्वना भोगवती सुभ्रूश्च कनकावती
अलाताक्षी वीर्यवती विद्युज्जिह्वा च भारत
Meghasvana bhogavati subhrushcha kanakavati
Alatakshi viryavati vidyujjihva cha bharata
45.9
पद्मावती सुनक्षत्रा कन्दरा बहुयोजना
संतानिका च कौरव्य कमला च महाबला
Padmavati sunakshatra kandara bahuyojana
Santanika cha kauravya kamala cha mahabala
45.10
सुदामा बहुदामा च सुप्रभा च यशस्विनी
नृत्यप्रिया च राजेन्द्र शतोलूखलमेखला
Sudama bahudama cha suprabha cha yashasvini
Nrityapriya cha rajendra shatolukhalamekhala
45.11
शतघण्टा शतानन्दा भगनन्दा च भामिनी
वपुष्मती चन्द्रशीता भद्रकाली च भारत
Shataghanta shatananda bhagananda cha bhamini
Vapushmati chandrashita bhadrakali cha bharata
45.12
संकारिका निष्कुटिका भ्रमा चत्वरवासिनी
सुमङ्गला स्वस्तिमती वृद्धिकामा जयप्रिया
Sankarika nishkutika bhrama chatvaravasini
Sumangala svastimati vriddhikama jayapriya
45.13
धनदा सुप्रसादा च भवदा च जलेश्वरी
एडी भेडी समेडी च वेतालजननी तथा
कण्डूतिः कालिका चैव देवमित्रा च भारत
Dhanada suprasada cha bhavada cha jaleshvari
Edi bhedi samedi cha vetalajanani tatha
Kandutih kalika chaiva devamitra cha bharata
45.14
लम्बसी केतकी चैव चित्रसेना तथा बला
कुक्कुटिका शङ्खनिका तथा जर्जरिका नृप
Lambasi ketaki chaiva chitrasena tatha bala
Kukkutika shankhanika tatha jarjarika nripa
45.15
कुण्डारिका कोकलिका कण्डरा च शतोदरी
उत्क्राथिनी जरेणा च महावेगा च कङ्कणा
Kundarika kokalika kandara cha shatodari
Utkrathini jarena cha mahavega cha kankana
45.16
मनोजवा कण्टकिनी प्रघसा पूतना तथा
खशया चुर्व्युटिर्वामा क्रोशनाथ तडित्प्रभा
Manojava kantakini praghasa putana tatha
Khashaya churvyutirvama kroshanatha taditprabha
45.17
मण्डोदरी च तुण्डा च कोटरा मेघवासिनी
सुभगा लम्बिनी लम्बा वसुचूडा विकत्थनी
Mandodari cha tunda cha kotara meghavasini
Subhaga lambini lamba vasuchuda vikatthani
45.18
ऊर्ध्ववेणीधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला
पृथुवक्त्रा मधुरिका मधुकुम्भा तथैव च
Urdhvavenidhara chaiva pingakshi lohamekhala
Prithuvaktra madhurika madhukumbha tathaiva cha
45.19
पक्षालिका मन्थनिका जरायुर्जर्जरानना
ख्याता दहदहा चैव तथा धमधमा नृप
Pakshalika manthanika jarayurjarjaranana
Khyata dahadaha chaiva tatha dhamadhama nripa
45.20
खण्डखण्डा च राजेन्द्र पूषणा मणिकुण्डला
अमोचा चैव कौरव्य तथा लम्बपयोधरा
Khandakhanda cha rajendra pushana manikundala
Amocha chaiva kauravya tatha lambapayodhara
45.21
वेणुवीणाधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला
शशोलूकमुखी कृष्णा खरजङ्घा महाजवा
Venuvinadhara chaiva pingakshi lohamekhala
Shasholukamukhi krishna kharajangha mahajava
45.22
शिशुमारमुखी श्वेता लोहिताक्षी विभीषणा
जटालिका कामचरी दीर्घजिह्वा बलोत्कटा
Shishumaramukhi shveta lohitakshi vibhishana
Jatalika kamachari dirghajihva balotkata
45.23
कालेडिका वामनिका मुकुटा चैव भारत
लोहिताक्षी महाकाया हरिपिण्डी च भूमिप
Kaledika vamanika mukuta chaiva bharata
Lohitakshi mahakaya haripindi cha bhumipa
45.24
एकाक्षरा सुकुसुमा कृष्णकर्णी च भारत
क्षुरकर्णी चतुष्कर्णी कर्णप्रावरणा तथा
Ekakshara sukusuma krishnakarni cha bharata
Kshurakarni chatushkarni karnapravarana tatha
45.25
चतुष्पथनिकेता च गोकर्णी महिषानना
खरकर्णी महाकर्णी भेरीस्वनमहास्वना
Chatushpathaniketa cha gokarni mahishanana
Kharakarni mahakarni bherisvanamahasvana
45.26
शङ्खकुम्भस्वना चैव भङ्गदा च महाबला
गणा च सुगणा चैव तथाभीत्यथ कामदा
Shankhakumbhasvana chaiva bhangada cha mahabala
Gana cha sugana chaiva tathabhityatha kamada
45.27
चतुष्पथरता चैव भूतितीर्थान्यगोचरा
पशुदा वित्तदा चैव सुखदा च महायशाः
पयोदा गोमहिषदा सुविषाणा च भारत
Chatushpatharata chaiva bhutitirthanyagochara
Pashuda vittada chaiva sukhada cha mahayashah
Payoda gomahishada suvishana cha bharata
45.28
प्रतिष्ठा सुप्रतिष्ठा च रोचमाना सुरोचना
गोकर्णी च सुकर्णी च ससिरा स्थेरिका तथा
एकचक्रा मेघरवा मेघमाला विरोचना
Pratishtha supratishtha cha rochamana surochana
Gokarni cha sukarni cha sasira stherika tatha
Ekachakra megharava meghamala virochana
45.29
एताश्चान्याश्च बहवो मातरो भरतर्षभ
कार्त्तिकेयानुयायिन्यो नानारूपाः सहस्रशः
Etashchanyashcha bahavo mataro bharatarshabha
Karttikeyanuyayinyo nanarupah sahasrashah
45.30
दीर्घनख्यो दीर्घदन्त्यो दीर्घतुण्ड्यश्च भारत
सरला मधुराश्चैव यौवनस्थाः स्वलंकृताः
Dirghanakhyo dirghadantyo dirghatundyashcha bharata
Sarala madhurashchaiva yauvanasthah svalankritah
45.31
माहात्म्येन च संयुक्ताः कामरूपधरास्तथा
निर्मांसगात्र्यः श्वेताश्च तथा काञ्चनसंनिभाः
Mahatmyena cha sanyuktah kamarupadharastatha
Nirmansagatryah shvetashcha tatha kanchanasannibhah
45.32
कृष्णमेघनिभाश्चान्या धूम्राश्च भरतर्षभ
अरुणाभा महाभागा दीर्घकेश्यः सिताम्बराः
Krishnameghanibhashchanya dhumrashcha bharatarshabha
Arunabha mahabhaga dirghakeshyah sitambarah
45.33
ऊर्ध्ववेणीधराश्चैव पिङ्गाक्ष्यो लम्बमेखलाः
लम्बोदर्यो लम्बकर्णास्तथा लम्बपयोधराः
Urdhvavenidharashchaiva pingakshyo lambamekhalah
Lambodaryo lambakarnastatha lambapayodharah
45.34
ताम्राक्ष्यस्ताम्रवर्णाश्च हर्यक्ष्यश्च तथापराः
वरदाः कामचारिण्यो नित्यप्रमुदितास्तथा
Tamrakshyastamravarnashcha haryakshyashcha tathaparah
Varadah kamacharinyo nityapramuditastatha
45.35
याम्यो रौद्र्यस्तथा सौम्याः कौबेर्योऽथ महाबलाः
वारुण्योऽथ च माहेन्द्र्यस्तथाग्नेय्यः परंतप
Yamyo raudryastatha saumyah kauberyotha mahabalah
Varunyotha cha mahendryastathagneyyah parantapa
45.36
वायव्यश्चाथ कौमार्यो ब्राह्म्यश्च भरतर्षभ
रूपेणाप्सरसां तुल्या जवे वायुसमास्तथा
Vayavyashchatha kaumaryo brahmyashcha bharatarshabha
Rupenapsarasam tulya jave vayusamastatha
45.37
परपुष्टोपमा वाक्ये तथर्द्ध्या धनदोपमाः
शक्रवीर्योपमाश्चैव दीप्त्या वह्निसमास्तथा
Parapushtopama vakye tatharddhya dhanadopamah
Shakraviryopamashchaiva diptya vahnisamastatha
45.38
वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिकेतनाः
गुहाश्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः
Vrikshachatvaravasinyashchatushpathaniketanah
Guhashmashanavasinyah shailaprasravanalayah
45.39
नानाभरणधारिण्यो नानामाल्याम्बरास्तथा
नानाविचित्रवेषाश्च नानाभाषास्तथैव च
Nanabharanadharinyo nanamalyambarastatha
Nanavichitraveshashcha nanabhashastathaiva cha
45.40
एते चान्ये च बहवो गणाः शत्रुभयंकराः
अनुजग्मुर्महात्मानं त्रिदशेन्द्रस्य संमते
Ete chanye cha bahavo ganah shatrubhayankarah
Anujagmurmahatmanam tridashendrasya sammate
45.41
ततः शक्त्यस्त्रमददद्भगवान्पाकशासनः
गुहाय राजशार्दूल विनाशाय सुरद्विषाम्
Tatah shaktyastramadadadbhagavanpakashasanah
Guhaya rajashardula vinashaya suradvisham
45.42
महास्वनां महाघण्टां द्योतमानां सितप्रभाम्
तरुणादित्यवर्णां च पताकां भरतर्षभ
Mahasvanam mahaghantam dyotamanam sitaprabham
Tarunadityavarnam cha patakam bharatarshabha
45.43
ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम्
उग्रां नानाप्रहरणां तपोवीर्यबलान्विताम्
Dadau pashupatistasmai sarvabhutamahachamum
Ugram nanapraharanam tapoviryabalanvitam
45.44
विष्णुर्ददौ वैजयन्तीं मालां बलविवर्धिनीम्
उमा ददौ चारजसी वाससी सूर्यसप्रभे
Vishnurdadau vaijayantim malam balavivardhinim
Uma dadau charajasi vasasi suryasaprabhe
45.45
गङ्गा कमण्डलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्
ददौ प्रीत्या कुमाराय दण्डं चैव बृहस्पतिः
Ganga kamandalum divyamamritodbhavamuttamam
Dadau pritya kumaraya dandam chaiva brihaspatih
45.46
गरुडो दयितं पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम्
अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्
Garudo dayitam putram mayuram chitrabarhinam
Arunastamrachudam cha pradadau charanayudham
45.47
पाशं तु वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम्
कृष्णाजिनं तथा ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ प्रभुः
समरेषु जयं चैव प्रददौ लोकभावनः
Pasham tu varuno raja balaviryasamanvitam
Krishnajinam tatha brahma brahmanyaya dadau prabhuh
Samareshu jayam chaiva pradadau lokabhavanah
45.48
सेनापत्यमनुप्राप्य स्कन्दो देवगणस्य ह
शुशुभे ज्वलितोऽर्चिष्मान्द्वितीय इव पावकः
ततः पारिषदैश्चैव मातृभिश्च समन्वितः
Senapatyamanuprapya skando devaganasya ha
Shushubhe jvalitorchishmandvitiya iva pavakah
Tatah parishadaishchaiva matribhishcha samanvitah
45.49
सा सेना नैरृती भीमा सघण्टोच्छ्रितकेतना
सभेरीशङ्खमुरजा सायुधा सपताकिनी
शारदी द्यौरिवाभाति ज्योतिर्भिरुपशोभिता
Sa sena nairriti bhima saghantochchhritaketana
Sabherishankhamuraja sayudha sapatakini
Sharadi dyaurivabhati jyotirbhirupashobhita
45.50
ततो देवनिकायास्ते भूतसेनागणास्तथा
वादयामासुरव्यग्रा भेरीशङ्खांश्च पुष्कलान्
Tato devanikayaste bhutasenaganastatha
Vadayamasuravyagra bherishankhanshcha pushkalan
45.51
पटहाञ्झर्झरांश्चैव कृकचान्गोविषाणिकान्
आडम्बरान्गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महास्वनान्
Patahanjharjharanshchaiva krikachangovishanikan
Adambarangomukhanshcha dindimanshcha mahasvanan
45.52
तुष्टुवुस्ते कुमारं च सर्वे देवाः सवासवाः
जगुश्च देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
Tushtuvuste kumaram cha sarve devah savasavah
Jagushcha devagandharva nanritushchapsaroganah
45.53
ततः प्रीतो महासेनस्त्रिदशेभ्यो वरं ददौ
रिपून्हन्तास्मि समरे ये वो वधचिकीर्षवः
Tatah prito mahasenastridashebhyo varam dadau
Ripunhantasmi samare ye vo vadhachikirshavah
45.54
प्रतिगृह्य वरं देवास्तस्माद्विबुधसत्तमात्
प्रीतात्मानो महात्मानो मेनिरे निहतान्रिपून्
Pratigrihya varam devastasmadvibudhasattamat
Pritatmano mahatmano menire nihatanripun
45.55
सर्वेषां भूतसंघानां हर्षान्नादः समुत्थितः
अपूरयत लोकांस्त्रीन्वरे दत्ते महात्मना
Sarvesham bhutasanghanam harshannadah samutthitah
Apurayata lokanstrinvare datte mahatmana
45.56
स निर्ययौ महासेनो महत्या सेनया वृतः
वधाय युधि दैत्यानां रक्षार्थं च दिवौकसाम्
Sa niryayau mahaseno mahatya senaya vritah
Vadhaya yudhi daityanam rakshartham cha divaukasam
45.57
व्यवसायो जयो धर्मः सिद्धिर्लक्ष्मीर्धृतिः स्मृतिः
महासेनस्य सैन्यानामग्रे जग्मुर्नराधिप
Vyavasayo jayo dharmah siddhirlakshmirdhritih smritih
Mahasenasya sainyanamagre jagmurnaradhipa
45.58
स तया भीमया देवः शूलमुद्गरहस्तया
गदामुसलनाराचशक्तितोमरहस्तया
दृप्तसिंहनिनादिन्या विनद्य प्रययौ गुहः
Sa taya bhimaya devah shulamudgarahastaya
Gadamusalanarachashaktitomarahastaya
Driptasinhaninadinya vinadya prayayau guhah
45.59
तं दृष्ट्वा सर्वदैतेया राक्षसा दानवास्तथा
व्यद्रवन्त दिशः सर्वा भयोद्विग्नाः समन्ततः
अभ्यद्रवन्त देवास्तान्विविधायुधपाणयः
Tam drishtva sarvadaiteya rakshasa danavastatha
Vyadravanta dishah sarva bhayodvignah samantatah
Abhyadravanta devastanvividhayudhapanayah
45.60
दृष्ट्वा च स ततः क्रुद्धः स्कन्दस्तेजोबलान्वितः
शक्त्यस्त्रं भगवान्भीमं पुनः पुनरवासृजत्
आदधच्चात्मनस्तेजो हविषेद्ध इवानलः
Drishtva cha sa tatah kruddhah skandastejobalanvitah
Shaktyastram bhagavanbhimam punah punaravasrijat
Adadhachchatmanastejo havisheddha ivanalah
45.61
अभ्यस्यमाने शक्त्यस्त्रे स्कन्देनामिततेजसा
उल्काज्वाला महाराज पपात वसुधातले
Abhyasyamane shaktyastre skandenamitatejasa
Ulkajvala maharaja papata vasudhatale
45.62
संह्रादयन्तश्च तथा निर्घाताश्चापतन्क्षितौ
यथान्तकालसमये सुघोराः स्युस्तथा नृप
Sanhradayantashcha tatha nirghatashchapatankshitau
Yathantakalasamaye sughorah syustatha nripa
45.63
क्षिप्ता ह्येका तथा शक्तिः सुघोरानलसूनुना
ततः कोट्यो विनिष्पेतुः शक्तीनां भरतर्षभ
Kshipta hyeka tatha shaktih sughoranalasununa
Tatah kotyo vinishpetuh shaktinam bharatarshabha
45.64
स शक्त्यस्त्रेण संग्रामे जघान भगवान्प्रभुः
दैत्येन्द्रं तारकं नाम महाबलपराक्रमम्
वृतं दैत्यायुतैर्वीरैर्बलिभिर्दशभिर्नृप
Sa shaktyastrena sangrame jaghana bhagavanprabhuh
Daityendram tarakam nama mahabalaparakramam
Vritam daityayutairvirairbalibhirdashabhirnripa
45.65
महिषं चाष्टभिः पद्मैर्वृतं संख्ये निजघ्निवान्
त्रिपादं चायुतशतैर्जघान दशभिर्वृतम्
Mahisham chashtabhih padmairvritam sankhye nijaghnivan
Tripadam chayutashatairjaghana dashabhirvritam
45.66
ह्रदोदरं निखर्वैश्च वृतं दशभिरीश्वरः
जघानानुचरैः सार्धं विविधायुधपाणिभिः
Hradodaram nikharvaishcha vritam dashabhirishvarah
Jaghananucharaih sardham vividhayudhapanibhih
45.67
तत्राकुर्वन्त विपुलं नादं वध्यत्सु शत्रुषु
कुमारानुचरा राजन्पूरयन्तो दिशो दश
Tatrakurvanta vipulam nadam vadhyatsu shatrushu
Kumaranuchara rajanpurayanto disho dasha
45.68
शक्त्यस्त्रस्य तु राजेन्द्र ततोऽर्चिर्भिः समन्ततः
दग्धाः सहस्रशो दैत्या नादैः स्कन्दस्य चापरे
Shaktyastrasya tu rajendra tatorchirbhih samantatah
Dagdhah sahasrasho daitya nadaih skandasya chapare
45.69
पताकयावधूताश्च हताः केचित्सुरद्विषः
केचिद्घण्टारवत्रस्ता निपेतुर्वसुधातले
केचित्प्रहरणैश्छिन्ना विनिपेतुर्गतासवः
Patakayavadhutashcha hatah kechitsuradvishah
Kechidghantaravatrasta nipeturvasudhatale
Kechitpraharanaishchhinna vinipeturgatasavah
45.70
एवं सुरद्विषोऽनेकान्बलवानाततायिनः
जघान समरे वीरः कार्त्तिकेयो महाबलः
Evam suradvishonekanbalavanatatayinah
Jaghana samare virah karttikeyo mahabalah
45.71
बाणो नामाथ दैतेयो बलेः पुत्रो महाबलः
क्रौञ्चं पर्वतमासाद्य देवसंघानबाधत
Bano namatha daiteyo baleh putro mahabalah
Krauncham parvatamasadya devasanghanabadhata
45.72
तमभ्ययान्महासेनः सुरशत्रुमुदारधीः
स कार्त्तिकेयस्य भयात्क्रौञ्चं शरणमेयिवान्
Tamabhyayanmahasenah surashatrumudaradhih
Sa karttikeyasya bhayatkrauncham sharanameyivan
45.73
ततः क्रौञ्चं महामन्युः क्रौञ्चनादनिनादितम्
शक्त्या बिभेद भगवान्कार्त्तिकेयोऽग्निदत्तया
Tatah krauncham mahamanyuh kraunchanadaninaditam
Shaktya bibheda bhagavankarttikeyognidattaya
45.74
सशालस्कन्धसरलं त्रस्तवानरवारणम्
पुलिनत्रस्तविहगं विनिष्पतितपन्नगम्
Sashalaskandhasaralam trastavanaravaranam
Pulinatrastavihagam vinishpatitapannagam
45.75
गोलाङ्गूलर्क्षसंघैश्च द्रवद्भिरनुनादितम्
कुरङ्गगतिनिर्घोषमुद्भ्रान्तसृमराचितम्
Golangularkshasanghaishcha dravadbhiranunaditam
Kurangagatinirghoshamudbhrantasrimarachitam
45.76
विनिष्पतद्भिः शरभैः सिंहैश्च सहसा द्रुतैः
शोच्यामपि दशां प्राप्तो रराजैव स पर्वतः
Vinishpatadbhih sharabhaih sinhaishcha sahasa drutaih
Shochyamapi dasham prapto rarajaiva sa parvatah
45.77
विद्याधराः समुत्पेतुस्तस्य शृङ्गनिवासिनः
किंनराश्च समुद्विग्नाः शक्तिपातरवोद्धताः
Vidyadharah samutpetustasya shringanivasinah
Kinnarashcha samudvignah shaktipataravoddhatah
45.78
ततो दैत्या विनिष्पेतुः शतशोऽथ सहस्रशः
प्रदीप्तात्पर्वतश्रेष्ठाद्विचित्राभरणस्रजः
Tato daitya vinishpetuh shatashotha sahasrashah
Pradiptatparvatashreshthadvichitrabharanasrajah
45.79
तान्निजघ्नुरतिक्रम्य कुमारानुचरा मृधे
बिभेद शक्त्या क्रौञ्चं च पावकिः परवीरहा
Tannijaghnuratikramya kumaranuchara mridhe
Bibheda shaktya krauncham cha pavakih paraviraha
45.80
बहुधा चैकधा चैव कृत्वात्मानं महात्मना
शक्तिः क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुनः पुनः
Bahudha chaikadha chaiva kritvatmanam mahatmana
Shaktih kshipta rane tasya panimeti punah punah
45.81
एवंप्रभावो भगवानतो भूयश्च पावकिः
क्रौञ्चस्तेन विनिर्भिन्नो दैत्याश्च शतशो हताः
Evamprabhavo bhagavanato bhuyashcha pavakih
Kraunchastena vinirbhinno daityashcha shatasho hatah
45.82
ततः स भगवान्देवो निहत्य विबुधद्विषः
सभाज्यमानो विबुधैः परं हर्षमवाप ह
Tatah sa bhagavandevo nihatya vibudhadvishah
Sabhajyamano vibudhaih param harshamavapa ha
45.83
ततो दुन्दुभयो राजन्नेदुः शङ्खाश्च भारत
मुमुचुर्देवयोषाश्च पुष्पवर्षमनुत्तमम्
Tato dundubhayo rajanneduh shankhashcha bharata
Mumuchurdevayoshashcha pushpavarshamanuttamam
45.84
दिव्यगन्धमुपादाय ववौ पुण्यश्च मारुतः
गन्धर्वास्तुष्टुवुश्चैनं यज्वानश्च महर्षयः
Divyagandhamupadaya vavau punyashcha marutah
Gandharvastushtuvushchainam yajvanashcha maharshayah
45.85
केचिदेनं व्यवस्यन्ति पितामहसुतं प्रभुम्
सनत्कुमारं सर्वेषां ब्रह्मयोनिं तमग्रजम्
Kechidenam vyavasyanti pitamahasutam prabhum
Sanatkumaram sarvesham brahmayonim tamagrajam
45.86
केचिन्महेश्वरसुतं केचित्पुत्रं विभावसोः
उमायाः कृत्तिकानां च गङ्गायाश्च वदन्त्युत
Kechinmaheshvarasutam kechitputram vibhavasoh
Umayah krittikanam cha gangayashcha vadantyuta
45.87
एकधा च द्विधा चैव चतुर्धा च महाबलम्
योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः
Ekadha cha dvidha chaiva chaturdha cha mahabalam
Yoginamishvaram devam shatashotha sahasrashah
45.88
एतत्ते कथितं राजन्कार्त्तिकेयाभिषेचनम्
शृणु चैव सरस्वत्यास्तीर्थवंशस्य पुण्यताम्
Etatte kathitam rajankarttikeyabhishechanam
Shrinu chaiva sarasvatyastirthavanshasya punyatam
45.89
बभूव तीर्थप्रवरं हतेषु सुरशत्रुषु
कुमारेण महाराज त्रिविष्टपमिवापरम्
Babhuva tirthapravaram hateshu surashatrushu
Kumarena maharaja trivishtapamivaparam
45.90
ऐश्वर्याणि च तत्रस्थो ददावीशः पृथक्पृथक्
तदा नैरृतमुख्येभ्यस्त्रैलोक्ये पावकात्मजः
Aishvaryani cha tatrastho dadavishah prithakprithak
Tada nairritamukhyebhyastrailokye pavakatmajah
45.91
एवं स भगवांस्तस्मिंस्तीर्थे दैत्यकुलान्तकः
अभिषिक्तो महाराज देवसेनापतिः सुरैः
Evam sa bhagavanstasminstirthe daityakulantakah
Abhishikto maharaja devasenapatih suraih
45.92
औजसं नाम तत्तीर्थं यत्र पूर्वमपां पतिः
अभिषिक्तः सुरगणैर्वरुणो भरतर्षभ
Aujasam nama tattirtham yatra purvamapam patih
Abhishiktah suraganairvaruno bharatarshabha
45.93
तस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा स्कन्दं चाभ्यर्च्य लाङ्गली
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रुक्मं वासांस्याभरणानि च
Tasminstirthavare snatva skandam chabhyarchya langali
Brahmanebhyo dadau rukmam vasansyabharanani cha
45.94
उषित्वा रजनीं तत्र माधवः परवीरहा
पूज्य तीर्थवरं तच्च स्पृष्ट्वा तोयं च लाङ्गली
हृष्टः प्रीतमनाश्चैव ह्यभवन्माधवोत्तमः
Ushitva rajanim tatra madhavah paraviraha
Pujya tirthavaram tachcha sprishtva toyam cha langali
Hrishtah pritamanashchaiva hyabhavanmadhavottamah
45.95
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि
यथाभिषिक्तो भगवान्स्कन्दो देवैः समागतैः
Etatte sarvamakhyatam yanmam tvam pariprichchhasi
Yathabhishikto bhagavanskando devaih samagataih