UtshovChapter 34
34.1
संजय उवाच
तानभिद्रवतो दृष्ट्वा पाण्डवांस्तावकं बलम्
क्रोशतस्तव पुत्रस्य न स्म राजन्न्यवर्तत
Sanjaya uvacha
Tanabhidravato drishtva pandavanstavakam balam
Kroshatastava putrasya na sma rajannyavartata
34.2
ततः पक्षात्प्रपक्षाच्च प्रपक्षैश्चापि दक्षिणात्
उदस्तशस्त्राः कुरवो भीममभ्यद्रवन्रणे
Tatah pakshatprapakshachcha prapakshaishchapi dakshinat
Udastashastrah kuravo bhimamabhyadravanrane
34.3
कर्णोऽपि दृष्ट्वा द्रवतो धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान्
हंसवर्णान्हयाग्र्यांस्तान्प्रैषीद्यत्र वृकोदरम्
Karnopi drishtva dravato dhartarashtranparanmukhan
Hansavarnanhayagryanstanpraishidyatra vrikodaram
34.4
ते प्रेषिता महाराज शल्येनाहवशोभिना
भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वाजिनः
Te preshita maharaja shalyenahavashobhina
Bhimasenaratham prapya samasajjanta vajinah
34.5
दृष्ट्वा कर्णं समायान्तं भीमः क्रोधसमन्वितः
मतिं दध्रे विनाशाय कर्णस्य भरतर्षभ
Drishtva karnam samayantam bhimah krodhasamanvitah
Matim dadhre vinashaya karnasya bharatarshabha
34.6
सोऽब्रवीत्सात्यकिं वीरं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्
एनं रक्षत राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्
संशयान्महतो मुक्तं कथंचित्प्रेक्षतो मम
Sobravitsatyakim viram dhrishtadyumnam cha parshatam
Enam rakshata rajanam dharmatmanam yudhishthiram
Sanshayanmahato muktam kathanchitprekshato mama
34.7
अग्रतो मे कृतो राजा छिन्नसर्वपरिच्छदः
दुर्योधनस्य प्रीत्यर्थं राधेयेन दुरात्मना
Agrato me krito raja chhinnasarvaparichchhadah
Duryodhanasya prityartham radheyena duratmana
34.8
अन्तमद्य करिष्यामि तस्य दुःखस्य पार्षत
हन्ता वास्मि रणे कर्णं स वा मां निहनिष्यति
संग्रामेण सुघोरेण सत्यमेतद्ब्रवीमि वः
Antamadya karishyami tasya duhkhasya parshata
Hanta vasmi rane karnam sa va mam nihanishyati
Sangramena sughorena satyametadbravimi vah
34.9
राजानमद्य भवतां न्यासभूतं ददामि वै
अस्य संरक्षणे सर्वे यतध्वं विगतज्वराः
Rajanamadya bhavatam nyasabhutam dadami vai
Asya sanrakshane sarve yatadhvam vigatajvarah
34.10
एवमुक्त्वा महाबाहुः प्रायादाधिरथिं प्रति
सिंहनादेन महता सर्वाः संनादयन्दिशः
Evamuktva mahabahuh prayadadhirathim prati
Sinhanadena mahata sarvah sannadayandishah
34.11
दृष्ट्वा त्वरितमायान्तं भीमं युद्धाभिनन्दिनम्
सूतपुत्रमथोवाच मद्राणामीश्वरो विभुः
Drishtva tvaritamayantam bhimam yuddhabhinandinam
Sutaputramathovacha madranamishvaro vibhuh
34.12
पश्य कर्ण महाबाहुं क्रुद्धं पाण्डवनन्दनम्
दीर्घकालार्जितं क्रोधं मोक्तुकामं त्वयि ध्रुवम्
Pashya karna mahabahum kruddham pandavanandanam
Dirghakalarjitam krodham moktukamam tvayi dhruvam
34.13
ईदृशं नास्य रूपं मे दृष्टपूर्वं कदाचन
अभिमन्यौ हते कर्ण राक्षसे वा घटोत्कचे
Idrisham nasya rupam me drishtapurvam kadachana
Abhimanyau hate karna rakshase va ghatotkache
34.14
त्रैलोक्यस्य समस्तस्य शक्तः क्रुद्धो निवारणे
बिभर्ति यादृशं रूपं कालाग्निसदृशं शुभम्
Trailokyasya samastasya shaktah kruddho nivarane
Bibharti yadrisham rupam kalagnisadrisham shubham
34.15
इति ब्रुवति राधेयं मद्राणामीश्वरे नृप
अभ्यवर्तत वै कर्णं क्रोधदीप्तो वृकोदरः
Iti bruvati radheyam madranamishvare nripa
Abhyavartata vai karnam krodhadipto vrikodarah
34.16
तथागतं तु संप्रेक्ष्य भीमं युद्धाभिनन्दिनम्
अब्रवीद्वचनं शल्यं राधेयः प्रहसन्निव
Tathagatam tu samprekshya bhimam yuddhabhinandinam
Abravidvachanam shalyam radheyah prahasanniva
34.17
यदुक्तं वचनं मेऽद्य त्वया मद्रजनेश्वर
भीमसेनं प्रति विभो तत्सत्यं नात्र संशयः
Yaduktam vachanam medya tvaya madrajaneshvara
Bhimasenam prati vibho tatsatyam natra sanshayah
34.18
एष शूरश्च वीरश्च क्रोधनश्च वृकोदरः
निरपेक्षः शरीरे च प्राणतश्च बलाधिकः
Esha shurashcha virashcha krodhanashcha vrikodarah
Nirapekshah sharire cha pranatashcha baladhikah
34.19
अज्ञातवासं वसता विराटनगरे तदा
द्रौपद्याः प्रियकामेन केवलं बाहुसंश्रयात्
गूढभावं समाश्रित्य कीचकः सगणो हतः
Agyatavasam vasata viratanagare tada
Draupadyah priyakamena kevalam bahusanshrayat
Gudhabhavam samashritya kichakah sagano hatah
34.20
सोऽद्य संग्रामशिरसि संनद्धः क्रोधमूर्च्छितः
किंकरोद्यतदण्डेन मृत्युनापि व्रजेद्रणम्
Sodya sangramashirasi sannaddhah krodhamurchchhitah
Kinkarodyatadandena mrityunapi vrajedranam
34.21
चिरकालाभिलषितो ममायं तु मनोरथः
अर्जुनं समरे हन्यां मां वा हन्याद्धनंजयः
स मे कदाचिदद्यैव भवेद्भीमसमागमात्
Chirakalabhilashito mamayam tu manorathah
Arjunam samare hanyam mam va hanyaddhananjayah
Sa me kadachidadyaiva bhavedbhimasamagamat
34.22
निहते भीमसेने तु यदि वा विरथीकृते
अभियास्यति मां पार्थस्तन्मे साधु भविष्यति
अत्र यन्मन्यसे प्राप्तं तच्छीघ्रं संप्रधारय
Nihate bhimasene tu yadi va virathikrite
Abhiyasyati mam parthastanme sadhu bhavishyati
Atra yanmanyase praptam tachchhighram sampradharaya
34.23
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राधेयस्य महात्मनः
उवाच वचनं शल्यः सूतपुत्रं तथागतम्
Etachchhrutva tu vachanam radheyasya mahatmanah
Uvacha vachanam shalyah sutaputram tathagatam
34.24
अभियासि महाबाहो भीमसेनं महाबलम्
निरस्य भीमसेनं तु ततः प्राप्स्यसि फल्गुनम्
Abhiyasi mahabaho bhimasenam mahabalam
Nirasya bhimasenam tu tatah prapsyasi phalgunam
34.25
यस्ते कामोऽभिलषितश्चिरात्प्रभृति हृद्गतः
स वै संपत्स्यते कर्ण सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
Yaste kamobhilashitashchiratprabhriti hridgatah
Sa vai sampatsyate karna satyametadbravimi te
34.26
एवमुक्ते ततः कर्णः शल्यं पुनरभाषत
हन्ताहमर्जुनं संख्ये मां वा हन्ता धनंजयः
युद्धे मनः समाधाय याहि याहीत्यचोदयत्
Evamukte tatah karnah shalyam punarabhashata
Hantahamarjunam sankhye mam va hanta dhananjayah
Yuddhe manah samadhaya yahi yahityachodayat
34.27
ततः प्रायाद्रथेनाशु शल्यस्तत्र विशां पते
यत्र भीमो महेष्वासो व्यद्रावयत वाहिनीम्
Tatah prayadrathenashu shalyastatra visham pate
Yatra bhimo maheshvaso vyadravayata vahinim
34.28
ततस्तूर्यनिनादश्च भेरीणां च महास्वनः
उदतिष्ठत राजेन्द्र कर्णभीमसमागमे
Tatasturyaninadashcha bherinam cha mahasvanah
Udatishthata rajendra karnabhimasamagame
34.29
भीमसेनोऽथ संक्रुद्धस्तव सैन्यं दुरासदम्
नाराचैर्विमलैस्तीक्ष्णैर्दिशः प्राद्रावयद्बली
Bhimasenotha sankruddhastava sainyam durasadam
Narachairvimalaistikshnairdishah pradravayadbali
34.30
स संनिपातस्तुमुलो भीमरूपो विशां पते
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे
ततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र पाण्डवः कर्णमाद्रवत्
Sa sannipatastumulo bhimarupo visham pate
Asidraudro maharaja karnapandavayormridhe
Tato muhurtadrajendra pandavah karnamadravat
34.31
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य कर्णो वैकर्तनो वृषः
आजघानोरसि क्रुद्धो नाराचेन स्तनान्तरे
पुनश्चैनममेयात्मा शरवर्षैरवाकिरत्
Tamapatantam samprekshya karno vaikartano vrishah
Ajaghanorasi kruddho narachena stanantare
Punashchainamameyatma sharavarshairavakirat
34.32
स विद्धः सूतपुत्रेण छादयामास पत्रिभिः
विव्याध निशितैः कर्ण नवभिर्नतपर्वभिः
Sa viddhah sutaputrena chhadayamasa patribhih
Vivyadha nishitaih karna navabhirnataparvabhih
34.33
तस्य कर्णो धनुर्मध्ये द्विधा चिच्छेद पत्रिणा
अथ तं छिन्नधन्वानमभ्यविध्यत्स्तनान्तरे
नाराचेन सुतीक्ष्णेन सर्वावरणभेदिना
Tasya karno dhanurmadhye dvidha chichchheda patrina
Atha tam chhinnadhanvanamabhyavidhyatstanantare
Narachena sutikshnena sarvavaranabhedina
34.34
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय सूतपुत्रं वृकोदरः
राजन्मर्मसु मर्मज्ञो विद्ध्वा सुनिशितैः शरैः
ननाद बलवन्नादं कम्पयन्निव रोदसी
Sonyatkarmukamadaya sutaputram vrikodarah
Rajanmarmasu marmagyo viddhva sunishitaih sharaih
Nanada balavannadam kampayanniva rodasi
34.35
तं कर्णः पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्दयत्
मदोत्कटं वने दृप्तमुल्काभिरिव कुञ्जरम्
Tam karnah panchavinshatya narachanam samardayat
Madotkatam vane driptamulkabhiriva kunjaram
34.36
ततः सायकभिन्नाङ्गः पाण्डवः क्रोधमूर्च्छितः
संरम्भामर्षताम्राक्षः सूतपुत्रवधेच्छया
Tatah sayakabhinnangah pandavah krodhamurchchhitah
Sanrambhamarshatamrakshah sutaputravadhechchhaya
34.37
स कार्मुके महावेगं भारसाधनमुत्तमम्
गिरीणामपि भेत्तारं सायकं समयोजयत्
Sa karmuke mahavegam bharasadhanamuttamam
Girinamapi bhettaram sayakam samayojayat
34.38
विकृष्य बलवच्चापमा कर्णादतिमारुतिः
तं मुमोच महेष्वासः क्रुद्धः कर्णजिघांसया
Vikrishya balavachchapama karnadatimarutih
Tam mumocha maheshvasah kruddhah karnajighansaya
34.39
स विसृष्टो बलवता बाणो वज्राशनिस्वनः
अदारयद्रणे कर्णं वज्रवेग इवाचलम्
Sa visrishto balavata bano vajrashanisvanah
Adarayadrane karnam vajravega ivachalam
34.40
स भीमसेनाभिहतो सूतपुत्रः कुरूद्वह
निषसाद रथोपस्थे विसंज्ञः पृतनापतिः
Sa bhimasenabhihato sutaputrah kurudvaha
Nishasada rathopasthe visangyah pritanapatih
34.41
ततो मद्राधिपो दृष्ट्वा विसंज्ञं सूतनन्दनम्
अपोवाह रथेनाजौ कर्णमाहवशोभिनम्
Tato madradhipo drishtva visangyam sutanandanam
Apovaha rathenajau karnamahavashobhinam
34.42
ततः पराजिते कर्णे धार्तराष्ट्रीं महाचमूम्
व्यद्रावयद्भीमसेनो यथेन्द्रो दानवीं चमूम्
Tatah parajite karne dhartarashtrim mahachamum
Vyadravayadbhimaseno yathendro danavim chamum