UtshovChapter 13
13.1
संजय उवाच
अथोत्तरेण पाण्डूनां सेनायां ध्वनिरुत्थितः
रथनागाश्वपत्तीनां दण्डधारेण वध्यताम्
Sanjaya uvacha
Athottarena pandunam senayam dhvanirutthitah
Rathanagashvapattinam dandadharena vadhyatam
13.2
निवर्तयित्वा तु रथं केशवोऽर्जुनमब्रवीत्
वाहयन्नेव तुरगान्गरुडानिलरंहसः
Nivartayitva tu ratham keshavorjunamabravit
Vahayanneva turagangarudanilaranhasah
13.3
मागधोऽथाप्यतिक्रान्तो द्विरदेन प्रमाथिना
भगदत्तादनवरः शिक्षया च बलेन च
Magadhothapyatikranto dviradena pramathina
Bhagadattadanavarah shikshaya cha balena cha
13.4
एनं हत्वा निहन्तासि पुनः संशप्तकानिति
वाक्यान्ते प्रापयत्पार्थं दण्डधारान्तिकं प्रति
Enam hatva nihantasi punah sanshaptakaniti
Vakyante prapayatpartham dandadharantikam prati
13.5
स मागधानां प्रवरोऽङ्कुशग्रहो; ग्रहेष्वसह्यो विकचो यथा ग्रहः
सपत्नसेनां प्रममाथ दारुणो; महीं समग्रां विकचो यथा ग्रहः
Sa magadhanam pravaronkushagraho; graheshvasahyo vikacho yatha grahah
Sapatnasenam pramamatha daruno; mahim samagram vikacho yatha grahah
13.6
सुकल्पितं दानवनागसंनिभं; महाभ्रसंह्रादममित्रमर्दनम्
रथाश्वमातङ्गगणान्सहस्रशः; समास्थितो हन्ति शरैर्द्विपानपि
Sukalpitam danavanagasannibham; mahabhrasanhradamamitramardanam
Rathashvamatangaganansahasrashah; samasthito hanti sharairdvipanapi
13.7
रथानधिष्ठाय सवाजिसारथी;न्रथांश्च पद्भिस्त्वरितो व्यपोथयत्
द्विपांश्च पद्भ्यां चरणैः करेण च; द्विपास्थितो हन्ति स कालचक्रवत्
Rathanadhishthaya savajisarathi;nrathanshcha padbhistvarito vyapothayat
Dvipanshcha padbhyam charanaih karena cha; dvipasthito hanti sa kalachakravat
13.8
नरांश्च कार्ष्णायसवर्मभूषणा;न्निपात्य साश्वानपि पत्तिभिः सह
व्यपोथयद्दन्तिवरेण शुष्मिणा; सशब्दवत्स्थूलनडान्यथा तथा
Naranshcha karshnayasavarmabhushana;nnipatya sashvanapi pattibhih saha
Vyapothayaddantivarena shushmina; sashabdavatsthulanadanyatha tatha
13.9
अथार्जुनो ज्यातलनेमिनिस्वने; मृदङ्गभेरीबहुशङ्खनादिते
नराश्वमातङ्गसहस्रनादितै; रथोत्तमेनाभ्यपतद्द्विपोत्तमम्
Atharjuno jyatalaneminisvane; mridangabheribahushankhanadite
Narashvamatangasahasranaditai; rathottamenabhyapataddvipottamam
13.10
ततोऽर्जुनं द्वादशभिः शरोत्तमै;र्जनार्दनं षोडशभिः समार्दयत्
स दण्डधारस्तुरगांस्त्रिभिस्त्रिभि;स्ततो ननाद प्रजहास चासकृत्
Tatorjunam dvadashabhih sharottamai;rjanardanam shodashabhih samardayat
Sa dandadharasturaganstribhistribhi;stato nanada prajahasa chasakrit
13.11
ततोऽस्य पार्थः सगुणेषुकार्मुकं; चकर्त भल्लैर्ध्वजमप्यलंकृतम्
पुनर्नियन्तॄन्सह पादगोप्तृभि;स्ततस्तु चुक्रोध गिरिव्रजेश्वरः
Tatosya parthah saguneshukarmukam; chakarta bhallairdhvajamapyalankritam
Punarniyantrinsaha padagoptribhi;statastu chukrodha girivrajeshvarah
13.12
ततोऽर्जुनं भिन्नकटेन दन्तिना; घनाघनेनानिलतुल्यरंहसा
अतीव चुक्षोभयिषुर्जनार्दनं; धनंजयं चाभिजघान तोमरैः
Tatorjunam bhinnakatena dantina; ghanaghanenanilatulyaranhasa
Ativa chukshobhayishurjanardanam; dhananjayam chabhijaghana tomaraih
13.13
अथास्य बाहू द्विपहस्तसंनिभौ; शिरश्च पूर्णेन्दुनिभाननं त्रिभिः
क्षुरैः प्रचिच्छेद सहैव पाण्डव;स्ततो द्विपं बाणशतैः समार्दयत्
Athasya bahu dvipahastasannibhau; shirashcha purnendunibhananam tribhih
Kshuraih prachichchheda sahaiva pandava;stato dvipam banashataih samardayat
13.14
स पार्थबाणैस्तपनीयभूषणैः; समारुचत्काञ्चनवर्मभृद्द्विपः
तथा चकाशे निशि पर्वतो यथा; दवाग्निना प्रज्वलितौषधिद्रुमः
Sa parthabanaistapaniyabhushanaih; samaruchatkanchanavarmabhriddvipah
Tatha chakashe nishi parvato yatha; davagnina prajvalitaushadhidrumah
13.15
स वेदनार्तोऽम्बुदनिस्वनो नदं;श्चलन्भ्रमन्प्रस्खलितोऽऽतुरो द्रवन्
पपात रुग्णः सनियन्तृकस्तथा; यथा गिरिर्वज्रनिपातचूर्णितः
Sa vedanartombudanisvano nadam;shchalanbhramanpraskhalitoturo dravan
Papata rugnah saniyantrikastatha; yatha girirvajranipatachurnitah
13.16
हिमावदातेन सुवर्णमालिना; हिमाद्रिकूटप्रतिमेन दन्तिना
हते रणे भ्रातरि दण्ड आव्रज;ज्जिघांसुरिन्द्रावरजं धनंजयम्
Himavadatena suvarnamalina; himadrikutapratimena dantina
Hate rane bhratari danda avraja;jjighansurindravarajam dhananjayam
13.17
स तोमरैरर्ककरप्रभैस्त्रिभि;र्जनार्दनं पञ्चभिरेव चार्जुनम्
समर्पयित्वा विननाद चार्दयं;स्ततोऽस्य बाहू विचकर्त पाण्डवः
Sa tomarairarkakaraprabhaistribhi;rjanardanam panchabhireva charjunam
Samarpayitva vinanada chardayam;statosya bahu vichakarta pandavah
13.18
क्षुरप्रकृत्तौ सुभृशं सतोमरौ; च्युताङ्गदौ चन्दनरूषितौ भुजौ
गजात्पतन्तौ युगपद्विरेजतु;र्यथाद्रिशृङ्गात्पतितौ महोरगौ
Kshuraprakrittau subhrisham satomarau; chyutangadau chandanarushitau bhujau
Gajatpatantau yugapadvirejatu;ryathadrishringatpatitau mahoragau
13.19
अथार्धचन्द्रेण हृतं किरीटिना; पपात दण्डस्य शिरः क्षितिं द्विपात्
तच्छोणिताभं निपतद्विरेजे; दिवाकरोऽस्तादिव पश्चिमां दिशम्
Athardhachandrena hritam kiritina; papata dandasya shirah kshitim dvipat
Tachchhonitabham nipatadvireje; divakarostadiva pashchimam disham
13.20
अथ द्विपं श्वेतनगाग्रसंनिभं; दिवाकरांशुप्रतिमैः शरोत्तमैः
बिभेद पार्थः स पपात नानद;न्हिमाद्रिकूटः कुलिशाहतो यथा
Atha dvipam shvetanagagrasannibham; divakaranshupratimaih sharottamaih
Bibheda parthah sa papata nanada;nhimadrikutah kulishahato yatha
13.21
ततोऽपरे तत्प्रतिमा गजोत्तमा; जिगीषवः संयति सव्यसाचिनम्
तथा कृतास्तेन यथैव तौ द्विपौ; ततः प्रभग्नं सुमहद्रिपोर्बलम्
Tatopare tatpratima gajottama; jigishavah sanyati savyasachinam
Tatha kritastena yathaiva tau dvipau; tatah prabhagnam sumahadriporbalam
13.22
गजा रथाश्वाः पुरुषाश्च संघशः; परस्परघ्नाः परिपेतुराहवे
परस्परप्रस्खलिताः समाहता; भृशं च तत्तत्कुलभाषिणो हताः
Gaja rathashvah purushashcha sanghashah; parasparaghnah paripeturahave
Parasparapraskhalitah samahata; bhrisham cha tattatkulabhashino hatah
13.23
अथार्जुनं स्वे परिवार्य सैनिकाः; पुरंदरं देवगणा इवाब्रुवन्
अभैष्म यस्मान्मरणादिव प्रजाः; स वीर दिष्ट्या निहतस्त्वया रिपुः
Atharjunam sve parivarya sainikah; purandaram devagana ivabruvan
Abhaishma yasmanmaranadiva prajah; sa vira dishtya nihatastvaya ripuh
13.24
न चेत्परित्रास्य इमाञ्जनान्भया;द्द्विषद्भिरेवं बलिभिः प्रपीडितान्
तथाभविष्यद्द्विषतां प्रमोदनं; यथा हतेष्वेष्विह नोऽरिषु त्वया
Na chetparitrasya imanjananbhaya;ddvishadbhirevam balibhih prapiditan
Tathabhavishyaddvishatam pramodanam; yatha hateshveshviha norishu tvaya
13.25
इतीव भूयश्च सुहृद्भिरीरिता; निशम्य वाचः सुमनास्ततोऽर्जुनः
यथानुरूपं प्रतिपूज्य तं जनं; जगाम संशप्तकसंघहा पुनः
Itiva bhuyashcha suhridbhiririta; nishamya vachah sumanastatorjunah
Yathanurupam pratipujya tam janam; jagama sanshaptakasanghaha punah