UtshovChapter 47
47.1
संजय उवाच
स कर्णं कर्णिना कर्णे पुनर्विव्याध फाल्गुनिः
शरैः पञ्चाशता चैनमविध्यत्कोपयन्भृशम्
Sanjaya uvacha
Sa karnam karnina karne punarvivyadha phalgunih
Sharaih panchashata chainamavidhyatkopayanbhrisham
47.2
प्रतिविव्याध राधेयस्तावद्भिरथ तं पुनः
स तैराचितसर्वाङ्गो बह्वशोभत भारत
Prativivyadha radheyastavadbhiratha tam punah
Sa tairachitasarvango bahvashobhata bharata
47.3
कर्णं चाप्यकरोत्क्रुद्धो रुधिरोत्पीडवाहिनम्
कर्णोऽपि विबभौ शूरः शरैश्चित्रोऽसृगाप्लुतः
Karnam chapyakarotkruddho rudhirotpidavahinam
Karnopi vibabhau shurah sharaishchitrosrigaplutah
47.4
तावुभौ शरचित्राङ्गौ रुधिरेण समुक्षितौ
बभूवतुर्महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ
Tavubhau sharachitrangau rudhirena samukshitau
Babhuvaturmahatmanau pushpitaviva kinshukau
47.5
अथ कर्णस्य सचिवान्षट्शूरांश्चित्रयोधिनः
साश्वसूतध्वजरथान्सौभद्रो निजघान ह
Atha karnasya sachivanshatshuranshchitrayodhinah
Sashvasutadhvajarathansaubhadro nijaghana ha
47.6
अथेतरान्महेष्वासान्दशभिर्दशभिः शरैः
प्रत्यविध्यदसंभ्रान्तस्तदद्भुतमिवाभवत्
Athetaranmaheshvasandashabhirdashabhih sharaih
Pratyavidhyadasambhrantastadadbhutamivabhavat
47.7
मागधस्य पुनः पुत्रं हत्वा षड्भिरजिह्मगैः
साश्वं ससूतं तरुणमश्वकेतुमपातयत्
Magadhasya punah putram hatva shadbhirajihmagaih
Sashvam sasutam tarunamashvaketumapatayat
47.8
मार्तिकावतकं भोजं ततः कुञ्जरकेतनम्
क्षुरप्रेण समुन्मथ्य ननाद विसृजञ्शरान्
Martikavatakam bhojam tatah kunjaraketanam
Kshuraprena samunmathya nanada visrijansharan
47.9
तस्य दौःशासनिर्विद्ध्वा चतुर्भिश्चतुरो हयान्
सूतमेकेन विव्याध दशभिश्चार्जुनात्मजम्
Tasya dauhshasanirviddhva chaturbhishchaturo hayan
Sutamekena vivyadha dashabhishcharjunatmajam
47.10
ततो दौःशासनिं कार्ष्णिर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः
संरम्भाद्रक्तनयनो वाक्यमुच्चैरथाब्रवीत्
Tato dauhshasanim karshnirviddhva saptabhirashugaih
Sanrambhadraktanayano vakyamuchchairathabravit
47.11
पिता तवाहवं त्यक्त्वा गतः कापुरुषो यथा
दिष्ट्या त्वमपि जानीषे योद्धुं न त्वद्य मोक्ष्यसे
Pita tavahavam tyaktva gatah kapurusho yatha
Dishtya tvamapi janishe yoddhum na tvadya mokshyase
47.12
एतावदुक्त्वा वचनं कर्मारपरिमार्जितम्
नाराचं विससर्जास्मै तं द्रौणिस्त्रिभिराच्छिनत्
Etavaduktva vachanam karmaraparimarjitam
Naracham visasarjasmai tam draunistribhirachchhinat
47.13
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा शल्यं त्रिभिरताडयत्
तं शल्यो नवभिर्बाणैर्गार्ध्रपत्रैरताडयत्
Tasyarjunirdhvajam chhittva shalyam tribhiratadayat
Tam shalyo navabhirbanairgardhrapatrairatadayat
47.14
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा उभौ च पार्ष्णिसारथी
तं विव्याधायसैः षड्भिः सोऽपक्रामद्रथान्तरम्
Tasyarjunirdhvajam chhittva ubhau cha parshnisarathi
Tam vivyadhayasaih shadbhih sopakramadrathantaram
47.15
शत्रुंजयं चन्द्रकेतुं मेघवेगं सुवर्चसम्
सूर्यभासं च पञ्चैतान्हत्वा विव्याध सौबलम्
Shatrunjayam chandraketum meghavegam suvarchasam
Suryabhasam cha panchaitanhatva vivyadha saubalam
47.16
तं सौबलस्त्रिभिर्विद्ध्वा दुर्योधनमथाब्रवीत्
सर्व एनं प्रमथ्नीमः पुरैकैकं हिनस्ति नः
Tam saubalastribhirviddhva duryodhanamathabravit
Sarva enam pramathnimah puraikaikam hinasti nah
47.17
अथाब्रवीत्तदा द्रोणं कर्णो वैकर्तनो वृषा
पुरा सर्वान्प्रमथ्नाति ब्रूह्यस्य वधमाशु नः
Athabravittada dronam karno vaikartano vrisha
Pura sarvanpramathnati bruhyasya vadhamashu nah
47.18
ततो द्रोणो महेष्वासः सर्वांस्तान्प्रत्यभाषत
अस्ति वोऽस्यान्तरं कश्चित्कुमारस्य प्रपश्यति
Tato drono maheshvasah sarvanstanpratyabhashata
Asti vosyantaram kashchitkumarasya prapashyati
47.19
अन्वस्य पितरं ह्यद्य चरतः सर्वतोदिशम्
शीघ्रतां नरसिंहस्य पाण्डवेयस्य पश्यत
Anvasya pitaram hyadya charatah sarvatodisham
Shighratam narasinhasya pandaveyasya pashyata
47.20
धनुर्मण्डलमेवास्य रथमार्गेषु दृश्यते
संदधानस्य विशिखाञ्शीघ्रं चैव विमुञ्चतः
Dhanurmandalamevasya rathamargeshu drishyate
Sandadhanasya vishikhanshighram chaiva vimunchatah
47.21
आरुजन्निव मे प्राणान्मोहयन्नपि सायकैः
प्रहर्षयति मा भूयः सौभद्रः परवीरहा
Arujanniva me prananmohayannapi sayakaih
Praharshayati ma bhuyah saubhadrah paraviraha
47.22
अति मा नन्दयत्येष सौभद्रो विचरन्रणे
अन्तरं यस्य संरब्धा न पश्यन्ति महारथाः
Ati ma nandayatyesha saubhadro vicharanrane
Antaram yasya sanrabdha na pashyanti maharathah
47.23
अस्यतो लघुहस्तस्य दिशः सर्वा महेषुभिः
न विशेषं प्रपश्यामि रणे गाण्डीवधन्वनः
Asyato laghuhastasya dishah sarva maheshubhih
Na vishesham prapashyami rane gandivadhanvanah
47.24
अथ कर्णः पुनर्द्रोणमाहार्जुनिशरार्दितः
स्थातव्यमिति तिष्ठामि पीड्यमानोऽभिमन्युना
Atha karnah punardronamaharjunishararditah
Sthatavyamiti tishthami pidyamanobhimanyuna
47.25
तेजस्विनः कुमारस्य शराः परमदारुणाः
क्षिण्वन्ति हृदयं मेऽद्य घोराः पावकतेजसः
Tejasvinah kumarasya sharah paramadarunah
Kshinvanti hridayam medya ghorah pavakatejasah
47.26
तमाचार्योऽब्रवीत्कर्णं शनकैः प्रहसन्निव
अभेद्यमस्य कवचं युवा चाशुपराक्रमः
Tamacharyobravitkarnam shanakaih prahasanniva
Abhedyamasya kavacham yuva chashuparakramah
47.27
उपदिष्टा मया अस्य पितुः कवचधारणा
तामेष निखिलां वेत्ति ध्रुवं परपुरंजयः
Upadishta maya asya pituh kavachadharana
Tamesha nikhilam vetti dhruvam parapuranjayah
47.28
शक्यं त्वस्य धनुश्छेत्तुं ज्यां च बाणैः समाहितैः
अभीशवो हयाश्चैव तथोभौ पार्ष्णिसारथी
Shakyam tvasya dhanushchhettum jyam cha banaih samahitaih
Abhishavo hayashchaiva tathobhau parshnisarathi
47.29
एतत्कुरु महेष्वास राधेय यदि शक्यते
अथैनं विमुखीकृत्य पश्चात्प्रहरणं कुरु
Etatkuru maheshvasa radheya yadi shakyate
Athainam vimukhikritya pashchatpraharanam kuru
47.30
सधनुष्को न शक्योऽयमपि जेतुं सुरासुरैः
विरथं विधनुष्कं च कुरुष्वैनं यदीच्छसि
Sadhanushko na shakyoyamapi jetum surasuraih
Viratham vidhanushkam cha kurushvainam yadichchhasi
47.31
तदाचार्यवचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनस्त्वरन्
अस्यतो लघुहस्तस्य पृषत्कैर्धनुराच्छिनत्
Tadacharyavachah shrutva karno vaikartanastvaran
Asyato laghuhastasya prishatkairdhanurachchhinat
47.32
अश्वानस्यावधीद्भोजो गौतमः पार्ष्णिसारथी
शेषास्तु छिन्नधन्वानं शरवर्षैरवाकिरन्
Ashvanasyavadhidbhojo gautamah parshnisarathi
Sheshastu chhinnadhanvanam sharavarshairavakiran
47.33
त्वरमाणास्त्वराकाले विरथं षण्महारथाः
शरवर्षैरकरुणा बालमेकमवाकिरन्
Tvaramanastvarakale viratham shanmaharathah
Sharavarshairakaruna balamekamavakiran
47.34
स छिन्नधन्वा विरथः स्वधर्ममनुपालयन्
खड्गचर्मधरः श्रीमानुत्पपात विहायसम्
Sa chhinnadhanva virathah svadharmamanupalayan
Khadgacharmadharah shrimanutpapata vihayasam
47.35
मार्गैः स कैशिकाद्यैश्च लाघवेन बलेन च
आर्जुनिर्व्यचरद्व्योम्नि भृशं वै पक्षिराडिव
Margaih sa kaishikadyaishcha laghavena balena cha
Arjunirvyacharadvyomni bhrisham vai pakshiradiva
47.36
मय्येव निपतत्येष सासिरित्यूर्ध्वदृष्टयः
विव्यधुस्तं महेष्वासाः समरे छिद्रदर्शिनः
Mayyeva nipatatyesha sasirityurdhvadrishtayah
Vivyadhustam maheshvasah samare chhidradarshinah
47.37
तस्य द्रोणोऽच्छिनन्मुष्टौ खड्गं मणिमयत्सरुम्
राधेयो निशितैर्बाणैर्व्यधमच्चर्म चोत्तमम्
Tasya dronochchhinanmushtau khadgam manimayatsarum
Radheyo nishitairbanairvyadhamachcharma chottamam
47.38
व्यसिचर्मेषुपूर्णाङ्गः सोऽन्तरिक्षात्पुनः क्षितिम्
आस्थितश्चक्रमुद्यम्य द्रोणं क्रुद्धोऽभ्यधावत
Vyasicharmeshupurnangah sontarikshatpunah kshitim
Asthitashchakramudyamya dronam kruddhobhyadhavata
47.39
स चक्ररेणूज्ज्वलशोभिताङ्गो; बभावतीवोन्नतचक्रपाणिः
रणेऽभिमन्युः क्षणदासुभद्रः; स वासुभद्रानुकृतिं प्रकुर्वन्
Sa chakrarenujjvalashobhitango; babhavativonnatachakrapanih
Ranebhimanyuh kshanadasubhadrah; sa vasubhadranukritim prakurvan
47.40
स्रुतरुधिरकृतैकरागवक्त्रो; भ्रुकुटिपुटाकुटिलोऽतिसिंहनादः
प्रभुरमितबलो रणेऽभिमन्यु;र्नृपवरमध्यगतो भृशं व्यराजत्
Srutarudhirakritaikaragavaktro; bhrukutiputakutilotisinhanadah
Prabhuramitabalo ranebhimanyu;rnripavaramadhyagato bhrisham vyarajat