UtshovChapter 36
36.1
संजय उवाच
तां प्रभग्नां चमूं दृष्ट्वा सौभद्रेणामितौजसा
दुर्योधनो भृशं क्रुद्धः स्वयं सौभद्रमभ्ययात्
Sanjaya uvacha
Tam prabhagnam chamum drishtva saubhadrenamitaujasa
Duryodhano bhrisham kruddhah svayam saubhadramabhyayat
36.2
ततो राजानमावृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगे
दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्योधान्पर्याप्नुत नराधिपम्
Tato rajanamavrittam saubhadram prati sanyuge
Drishtva dronobravidyodhanparyapnuta naradhipam
36.3
पुराभिमन्युर्लक्ष्यं नः पश्यतां हन्ति वीर्यवान्
तमाद्रवत मा भैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम्
Purabhimanyurlakshyam nah pashyatam hanti viryavan
Tamadravata ma bhaishta kshipram rakshata kauravam
36.4
ततः कृतज्ञा बलिनः सुहृदो जितकाशिनः
त्रास्यमाना भयाद्वीरं परिवव्रुस्तवात्मजम्
Tatah kritagya balinah suhrido jitakashinah
Trasyamana bhayadviram parivavrustavatmajam
36.5
द्रोणो द्रौणिः कृपः कर्णः कृतवर्मा च सौबलः
बृहद्बलो मद्रराजो भूरिर्भूरिश्रवाः शलः
Drono draunih kripah karnah kritavarma cha saubalah
Brihadbalo madrarajo bhurirbhurishravah shalah
36.6
पौरवो वृषसेनश्च विसृजन्तः शिताञ्शरान्
सौभद्रं शरवर्षेण महता समवाकिरन्
Pauravo vrishasenashcha visrijantah shitansharan
Saubhadram sharavarshena mahata samavakiran
36.7
संमोहयित्वा तमथ दुर्योधनममोचयन्
आस्याद्ग्रासमिवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मजः
Sammohayitva tamatha duryodhanamamochayan
Asyadgrasamivakshiptam mamrishe narjunatmajah
36.8
ताञ्शरौघेण महता साश्वसूतान्महारथान्
विमुखीकृत्य सौभद्रः सिंहनादमथानदत्
Tansharaughena mahata sashvasutanmaharathan
Vimukhikritya saubhadrah sinhanadamathanadat
36.9
तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिणः
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः पुनर्द्रोणमुखा रथाः
Tasya nadam tatah shrutva sinhasyevamishaishinah
Namrishyanta susanrabdhah punardronamukha rathah
36.10
त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष
व्यसृजन्निषुजालानि नानालिङ्गानि संघशः
Ta enam koshthakikritya rathavanshena marisha
Vyasrijannishujalani nanalingani sanghashah
36.11
तान्यन्तरिक्षे चिच्छेद पौत्रस्तव शितैः शरैः
तांश्चैव प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्
Tanyantarikshe chichchheda pautrastava shitaih sharaih
Tanshchaiva prativivyadha tadadbhutamivabhavat
36.12
ततस्ते कोपितास्तेन शरैराशीविषोपमैः
परिवव्रुर्जिघांसन्तः सौभद्रमपलायिनम्
Tataste kopitastena sharairashivishopamaih
Parivavrurjighansantah saubhadramapalayinam
36.13
समुद्रमिव पर्यस्तं त्वदीयं तद्बलार्णवम्
अभिमन्युर्दधारैको वेलेव मकरालयम्
Samudramiva paryastam tvadiyam tadbalarnavam
Abhimanyurdadharaiko veleva makaralayam
36.14
शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम्
अभिमन्योः परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः
Shuranam yudhyamananam nighnatamitaretaram
Abhimanyoh paresham cha nasitkashchitparanmukhah
36.15
तस्मिंस्तु घोरे संग्रामे वर्तमाने भयंकरे
दुःसहो नवभिर्बाणैरभिमन्युमविध्यत
Tasminstu ghore sangrame vartamane bhayankare
Duhsaho navabhirbanairabhimanyumavidhyata
36.16
दुःशासनो द्वादशभिः कृपः शारद्वतस्त्रिभिः
द्रोणस्तु सप्तदशभिः शरैराशीविषोपमैः
Duhshasano dvadashabhih kripah sharadvatastribhih
Dronastu saptadashabhih sharairashivishopamaih
36.17
विविंशतिस्तु विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः
बृहद्बलस्तथाष्टाभिरश्वत्थामा च सप्तभिः
Vivinshatistu vinshatya kritavarma cha saptabhih
Brihadbalastathashtabhirashvatthama cha saptabhih
36.18
भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणैर्मद्रेशः षड्भिराशुगैः
द्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभिर्दुर्योधनो नृपः
Bhurishravastribhirbanairmadreshah shadbhirashugaih
Dvabhyam sharabhyam shakunistribhirduryodhano nripah
36.19
स तु तान्प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः
नृत्यन्निव महाराज चापहस्तः प्रतापवान्
Sa tu tanprativivyadha tribhistribhirajihmagaih
Nrityanniva maharaja chapahastah pratapavan
36.20
ततोऽभिमन्युः संक्रुद्धस्ताप्यमानस्तवात्मजैः
विदर्शयन्वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम्
Tatobhimanyuh sankruddhastapyamanastavatmajaih
Vidarshayanvai sumahachchhikshaurasakritam balam
36.21
गरुडानिलरंहोभिर्यन्तुर्वाक्यकरैर्हयैः
दान्तैरश्मकदायादं त्वरमाणोऽभ्यहारयत्
विव्याध चैनं दशभिर्बाणैस्तिष्ठेति चाब्रवीत्
Garudanilaranhobhiryanturvakyakarairhayaih
Dantairashmakadayadam tvaramanobhyaharayat
Vivyadha chainam dashabhirbanaistishtheti chabravit
36.22
तस्याभिमन्युर्दशभिर्बाणैः सूतं हयान्ध्वजम्
बाहू धनुः शिरश्चोर्व्यां स्मयमानोऽभ्यपातयत्
Tasyabhimanyurdashabhirbanaih sutam hayandhvajam
Bahu dhanuh shirashchorvyam smayamanobhyapatayat
36.23
ततस्तस्मिन्हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरे
संचचाल बलं सर्वं पलायनपरायणम्
Tatastasminhate vire saubhadrenashmakeshvare
Sanchachala balam sarvam palayanaparayanam
36.24
ततः कर्णः कृपो द्रोणो द्रौणिर्गान्धारराट्शलः
शल्यो भूरिश्रवाः क्राथः सोमदत्तो विविंशतिः
Tatah karnah kripo drono draunirgandhararatshalah
Shalyo bhurishravah krathah somadatto vivinshatih
36.25
वृषसेनः सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दनः
वृन्दारको ललित्थश्च प्रबाहुर्दीर्घलोचनः
दुर्योधनश्च संक्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन्
Vrishasenah sushenashcha kundabhedi pratardanah
Vrindarako lalitthashcha prabahurdirghalochanah
Duryodhanashcha sankruddhah sharavarshairavakiran
36.26
सोऽतिक्रुद्धो महेष्वासैरभिमन्युरजिह्मगैः
शरमादत्त कर्णाय परकायावभेदनम्
Sotikruddho maheshvasairabhimanyurajihmagaih
Sharamadatta karnaya parakayavabhedanam
36.27
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुगः
प्राविशद्धरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः
Tasya bhittva tanutranam deham nirbhidya chashugah
Pravishaddharanim rajanvalmikamiva pannagah
36.28
स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निव
संचचाल रणे कर्णः क्षितिकम्पे यथाचलः
Sa tenatipraharena vyathito vihvalanniva
Sanchachala rane karnah kshitikampe yathachalah
36.29
अथान्यैर्निशितैर्बाणैः सुषेणं दीर्घलोचनम्
कुण्डभेदिं च संक्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीनवधीद्बली
Athanyairnishitairbanaih sushenam dirghalochanam
Kundabhedim cha sankruddhastribhistrinavadhidbali
36.30
कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समर्पयत्
अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः
Karnastam panchavinshatya narachanam samarpayat
Ashvatthama cha vinshatya kritavarma cha saptabhih
36.31
स शरार्दितसर्वाङ्गः क्रुद्धः शक्रात्मजात्मजः
विचरन्दृश्यते सैन्ये पाशहस्त इवान्तकः
Sa shararditasarvangah kruddhah shakratmajatmajah
Vicharandrishyate sainye pashahasta ivantakah
36.32
शल्यं च बाणवर्षेण समीपस्थमवाकिरत्
उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन्
Shalyam cha banavarshena samipasthamavakirat
Udakroshanmahabahustava sainyani bhishayan
36.33
ततः स विद्धोऽस्त्रविदा मर्मभिद्भिरजिह्मगैः
शल्यो राजन्रथोपस्थे निषसाद मुमोह च
Tatah sa viddhostravida marmabhidbhirajihmagaih
Shalyo rajanrathopasthe nishasada mumoha cha
36.34
तं हि विद्धं तथा दृष्ट्वा सौभद्रेण यशस्विना
संप्राद्रवच्चमूः सर्वा भारद्वाजस्य पश्यतः
Tam hi viddham tatha drishtva saubhadrena yashasvina
Sampradravachchamuh sarva bharadvajasya pashyatah
36.35
प्रेक्षन्तस्तं महाबाहुं रुक्मपुङ्खैः समावृतम्
त्वदीयाश्च पलायन्ते मृगाः सिंहार्दिता इव
Prekshantastam mahabahum rukmapunkhaih samavritam
Tvadiyashcha palayante mrigah sinhardita iva
36.36
स तु रणयशसाभिपूज्यमानः; पितृसुरचारणसिद्धयक्षसंघैः
अवनितलगतैश्च भूतसंघै;रतिविबभौ हुतभुग्यथाज्यसिक्तः
Sa tu ranayashasabhipujyamanah; pitrisuracharanasiddhayakshasanghaih
Avanitalagataishcha bhutasanghai;rativibabhau hutabhugyathajyasiktah