UtshovChapter 32
32.1
संजय उवाच
पूर्वमस्मासु भग्नेषु फल्गुनेनामितौजसा
द्रोणे च मोघसंकल्पे रक्षिते च युधिष्ठिरे
Sanjaya uvacha
Purvamasmasu bhagneshu phalgunenamitaujasa
Drone cha moghasankalpe rakshite cha yudhishthire
32.2
सर्वे विध्वस्तकवचास्तावका युधि निर्जिताः
रजस्वला भृशोद्विग्ना वीक्षमाणा दिशो दश
Sarve vidhvastakavachastavaka yudhi nirjitah
Rajasvala bhrishodvigna vikshamana disho dasha
32.3
अवहारं ततः कृत्वा भारद्वाजस्य संमते
लब्धलक्ष्यैः परैर्दीना भृशावहसिता रणे
Avaharam tatah kritva bharadvajasya sammate
Labdhalakshyaih parairdina bhrishavahasita rane
32.4
श्लाघमानेषु भूतेषु फल्गुनस्यामितान्गुणान्
केशवस्य च सौहार्दे कीर्त्यमानेऽर्जुनं प्रति
अभिशस्ता इवाभूवन्ध्यानमूकत्वमास्थिताः
Shlaghamaneshu bhuteshu phalgunasyamitangunan
Keshavasya cha sauharde kirtyamanerjunam prati
Abhishasta ivabhuvandhyanamukatvamasthitah
32.5
ततः प्रभातसमये द्रोणं दुर्योधनोऽब्रवीत्
प्रणयादभिमानाच्च द्विषद्वृद्ध्या च दुर्मनाः
शृण्वतां सर्वभूतानां संरब्धो वाक्यकोविदः
Tatah prabhatasamaye dronam duryodhanobravit
Pranayadabhimanachcha dvishadvriddhya cha durmanah
Shrinvatam sarvabhutanam sanrabdho vakyakovidah
32.6
नूनं वयं वध्यपक्षे भवतो ब्रह्मवित्तम
तथा हि नाग्रहीः प्राप्तं समीपेऽद्य युधिष्ठिरम्
Nunam vayam vadhyapakshe bhavato brahmavittama
Tatha hi nagrahih praptam samipedya yudhishthiram
32.7
इच्छतस्ते न मुच्येत चक्षुःप्राप्तो रणे रिपुः
जिघृक्षतो रक्ष्यमाणः सामरैरपि पाण्डवैः
Ichchhataste na muchyeta chakshuhprapto rane ripuh
Jighrikshato rakshyamanah samarairapi pandavaih
32.8
वरं दत्त्वा मम प्रीतः पश्चाद्विकृतवानसि
आशाभङ्गं न कुर्वन्ति भक्तस्यार्याः कथंचन
Varam dattva mama pritah pashchadvikritavanasi
Ashabhangam na kurvanti bhaktasyaryah kathanchana
32.9
ततोऽप्रीतस्तथोक्तः स भारद्वाजोऽब्रवीन्नृपम्
नार्हसे मान्यथा ज्ञातुं घटमानं तव प्रिये
Tatopritastathoktah sa bharadvajobravinnripam
Narhase manyatha gyatum ghatamanam tava priye
32.10
ससुरासुरगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः
नालं लोका रणे जेतुं पाल्यमानं किरीटिना
Sasurasuragandharvah sayakshoragarakshasah
Nalam loka rane jetum palyamanam kiritina
32.11
विश्वसृग्यत्र गोविन्दः पृतनारिस्तथार्जुनः
तत्र कस्य बलं क्रामेदन्यत्र त्र्यम्बकात्प्रभोः
Vishvasrigyatra govindah pritanaristatharjunah
Tatra kasya balam kramedanyatra tryambakatprabhoh
32.12
सत्यं तु ते ब्रवीम्यद्य नैतज्जात्वन्यथा भवेत्
अद्यैषां प्रवरं वीरं पातयिष्ये महारथम्
Satyam tu te bravimyadya naitajjatvanyatha bhavet
Adyaisham pravaram viram patayishye maharatham
32.13
तं च व्यूहं विधास्यामि योऽभेद्यस्त्रिदशैरपि
योगेन केनचिद्राजन्नर्जुनस्त्वपनीयताम्
Tam cha vyuham vidhasyami yobhedyastridashairapi
Yogena kenachidrajannarjunastvapaniyatam
32.14
न ह्यज्ञातमसाध्यं वा तस्य संख्येऽस्ति किंचन
तेन ह्युपात्तं बलवत्सर्वज्ञानमितस्ततः
Na hyagyatamasadhyam va tasya sankhyesti kinchana
Tena hyupattam balavatsarvagyanamitastatah
32.15
द्रोणेन व्याहृते त्वेवं संशप्तकगणाः पुनः
आह्वयन्नर्जुनं संख्ये दक्षिणामभितो दिशम्
Dronena vyahrite tvevam sanshaptakaganah punah
Ahvayannarjunam sankhye dakshinamabhito disham
32.16
तत्रार्जुनस्याथ परैः सार्धं समभवद्रणः
तादृशो यादृशो नान्यः श्रुतो दृष्टोऽपि वा क्वचित्
Tatrarjunasyatha paraih sardham samabhavadranah
Tadrisho yadrisho nanyah shruto drishtopi va kvachit
32.17
ततो द्रोणेन विहितो राजन्व्यूहो व्यरोचत
चरन्मध्यंदिने सूर्यः प्रतपन्निव दुर्दृशः
Tato dronena vihito rajanvyuho vyarochata
Charanmadhyandine suryah pratapanniva durdrishah
32.18
तं चाभिमन्युर्वचनात्पितुर्ज्येष्ठस्य भारत
बिभेद दुर्भिदं संख्ये चक्रव्यूहमनेकधा
Tam chabhimanyurvachanatpiturjyeshthasya bharata
Bibheda durbhidam sankhye chakravyuhamanekadha
32.19
स कृत्वा दुष्करं कर्म हत्वा वीरान्सहस्रशः
षट्सु वीरेषु संसक्तो दौःशासनिवशं गतः
Sa kritva dushkaram karma hatva viransahasrashah
Shatsu vireshu sansakto dauhshasanivasham gatah
32.20
वयं परमसंहृष्टाः पाण्डवाः शोककर्शिताः
सौभद्रे निहते राजन्नवहारमकुर्वत
Vayam paramasanhrishtah pandavah shokakarshitah
Saubhadre nihate rajannavaharamakurvata
32.21
धृतराष्ट्र उवाच
पुत्रं पुरुषसिंहस्य संजयाप्राप्तयौवनम्
रणे विनिहतं श्रुत्वा भृशं मे दीर्यते मनः
Dhritarashtra uvacha
Putram purushasinhasya sanjayapraptayauvanam
Rane vinihatam shrutva bhrisham me diryate manah
32.22
दारुणः क्षत्रधर्मोऽयं विहितो धर्मकर्तृभिः
यत्र राज्येप्सवः शूरा बाले शस्त्रमपातयन्
Darunah kshatradharmoyam vihito dharmakartribhih
Yatra rajyepsavah shura bale shastramapatayan
32.23
बालमत्यन्तसुखिनं विचरन्तमभीतवत्
कृतास्त्रा बहवो जघ्नुर्ब्रूहि गावल्गणे कथम्
Balamatyantasukhinam vicharantamabhitavat
Kritastra bahavo jaghnurbruhi gavalgane katham
32.24
बिभित्सता रथानीकं सौभद्रेणामितौजसा
विक्रीडितं यथा संख्ये तन्ममाचक्ष्व संजय
Bibhitsata rathanikam saubhadrenamitaujasa
Vikriditam yatha sankhye tanmamachakshva sanjaya
32.25
संजय उवाच
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सौभद्रस्य निपातनम्
तत्ते कार्त्स्न्येन वक्ष्यामि शृणु राजन्समाहितः
विक्रीडितं कुमारेण यथानीकं बिभित्सता
Sanjaya uvacha
Yanmam prichchhasi rajendra saubhadrasya nipatanam
Tatte kartsnyena vakshyami shrinu rajansamahitah
Vikriditam kumarena yathanikam bibhitsata
32.26
दावाग्न्यभिपरीतानां भूरिगुल्मतृणद्रुमे
वनौकसामिवारण्ये त्वदीयानामभूद्भयम्
Davagnyabhiparitanam bhurigulmatrinadrume
Vanaukasamivaranye tvadiyanamabhudbhayam