UtshovChapter 26
26.1
संजय उवाच
यन्मां पार्थस्य संग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि
तच्छृणुष्व महाराज पार्थो यदकरोन्मृधे
Sanjaya uvacha
Yanmam parthasya sangrame karmani pariprichchhasi
Tachchhrinushva maharaja partho yadakaronmridhe
26.2
रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिस्वनम्
भज्यतां भगदत्तेन कौन्तेयः कृष्णमब्रवीत्
Rajo drishtva samudbhutam shrutva cha gajanisvanam
Bhajyatam bhagadattena kaunteyah krishnamabravit
26.3
यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन
त्वरमाणोऽभ्यतिक्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निस्वनः
Yatha pragjyotisho raja gajena madhusudana
Tvaramanobhyatikranto dhruvam tasyaisha nisvanah
26.4
इन्द्रादनवरः संख्ये गजयानविशारदः
प्रथमो वा द्वितीयो वा पृथिव्यामिति मे मतिः
Indradanavarah sankhye gajayanavisharadah
Prathamo va dvitiyo va prithivyamiti me matih
26.5
स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाप्रतिगजो युधि
सर्वशब्दातिगः संख्ये कृतकर्मा जितक्लमः
Sa chapi dviradashreshthah sadapratigajo yudhi
Sarvashabdatigah sankhye kritakarma jitaklamah
26.6
सहः शस्त्रनिपातानामग्निस्पर्शस्य चानघ
स पाण्डवबलं व्यक्तमद्यैको नाशयिष्यति
Sahah shastranipatanamagnisparshasya chanagha
Sa pandavabalam vyaktamadyaiko nashayishyati
26.7
न चावाभ्यामृतेऽन्योऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम्
त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः
Na chavabhyamritenyosti shaktastam pratibadhitum
Tvaramanastato yahi yatah pragjyotishadhipah
26.8
शक्रसख्याद्द्विपबलैर्वयसा चापि विस्मितम्
अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम्
Shakrasakhyaddvipabalairvayasa chapi vismitam
Adyainam preshayishyami balahantuh priyatithim
26.9
वचनादथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनः
दार्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी
Vachanadatha krishnastu prayayau savyasachinah
Daryate bhagadattena yatra pandavavahini
26.10
तं प्रयान्तं ततः पश्चादाह्वयन्तो महारथाः
संशप्तकाः समारोहन्सहस्राणि चतुर्दश
Tam prayantam tatah pashchadahvayanto maharathah
Sanshaptakah samarohansahasrani chaturdasha
26.11
दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां नराधिप
चत्वारि तु सहस्राणि वासुदेवस्य येऽनुगाः
Dashaiva tu sahasrani trigartanam naradhipa
Chatvari tu sahasrani vasudevasya yenugah
26.12
दार्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मारिष
आहूयमानस्य च तैरभवद्धृदयं द्विधा
Daryamanam chamum drishtva bhagadattena marisha
Ahuyamanasya cha tairabhavaddhridayam dvidha
26.13
किं नु श्रेयस्करं कर्म भवेदिति विचिन्तयन्
इतो वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम्
Kim nu shreyaskaram karma bhavediti vichintayan
Ito va vinivarteyam gachchheyam va yudhishthiram
26.14
तस्य बुद्ध्या विचार्यैतदर्जुनस्य कुरूद्वह
अभवद्भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा
Tasya buddhya vicharyaitadarjunasya kurudvaha
Abhavadbhuyasi buddhih sanshaptakavadhe sthira
26.15
स संनिवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनः
एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे
Sa sannivrittah sahasa kapipravaraketanah
Eko rathasahasrani nihantum vasavi rane
26.16
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः
अर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधमकल्पयत्
Sa hi duryodhanasyasinmatih karnasya chobhayoh
Arjunasya vadhopaye tena dvaidhamakalpayat
26.17
स तु संवर्तयामास द्वैधीभावेन पाण्डवः
रथेन तु रथाग्र्याणामकरोत्तां मृषा तदा
Sa tu sanvartayamasa dvaidhibhavena pandavah
Rathena tu rathagryanamakarottam mrisha tada
26.18
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्
व्यसृजन्नर्जुने राजन्संशप्तकमहारथाः
Tatah shatasahasrani sharanam nataparvanam
Vyasrijannarjune rajansanshaptakamaharathah
26.19
नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः
न हया न रथो राजन्दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः
Naiva kuntisutah partho naiva krishno janardanah
Na haya na ratho rajandrishyante sma sharaishchitah
26.20
यदा मोहमनुप्राप्तः सस्वेदश्च जनार्दनः
ततस्तान्प्रायशः पार्थो वज्रास्त्रेण निजघ्निवान्
Yada mohamanupraptah sasvedashcha janardanah
Tatastanprayashah partho vajrastrena nijaghnivan
26.21
शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाः
केतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन्क्षितौ
Shatashah panayashchhinnah seshujyatalakarmukah
Ketavo vajinah suta rathinashchapatankshitau
26.22
द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समरूपाः सुकल्पिताः
हतारोहाः क्षितौ पेतुर्द्विपाः पार्थशराहताः
Drumachalagrambudharaih samarupah sukalpitah
Hatarohah kshitau peturdvipah parthasharahatah
26.23
विप्रविद्धकुथावल्गाश्छिन्नभाण्डाः परासवः
सारोहास्तुरगाः पेतुर्मथिताः पार्थमार्गणैः
Vipraviddhakuthavalgashchhinnabhandah parasavah
Sarohasturagah peturmathitah parthamarganaih
26.24
सर्ष्टिचर्मासिनखराः समुद्गरपरश्वधाः
संछिन्ना बाहवः पेतुर्नृणां भल्लैः किरीटिना
Sarshticharmasinakharah samudgaraparashvadhah
Sanchhinna bahavah peturnrinam bhallaih kiritina
26.25
बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष
संछिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वीं प्रपेदिरे
Baladityambujendunam tulyarupani marisha
Sanchhinnanyarjunasharaih shiransyurvim prapedire
26.26
जज्वालालंकृतैः सेना पत्रिभिः प्राणभोजनैः
नानालिङ्गैस्तदामित्रान्क्रुद्धे निघ्नति फल्गुने
Jajvalalankritaih sena patribhih pranabhojanaih
Nanalingaistadamitrankruddhe nighnati phalgune
26.27
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीमिव
धनंजयं भूतगणाः साधु साध्वित्यपूजयन्
Kshobhayantam tada senam dviradam nalinimiva
Dhananjayam bhutaganah sadhu sadhvityapujayan
26.28
दृष्ट्वा तत्कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः
विस्मयं परमं गत्वा तलमाहत्य पूजयत्
Drishtva tatkarma parthasya vasavasyeva madhavah
Vismayam paramam gatva talamahatya pujayat
26.29
ततः संशप्तकान्हत्वा भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताः
भगदत्ताय याहीति पार्थः कृष्णमचोदयत्
Tatah sanshaptakanhatva bhuyishtham ye vyavasthitah
Bhagadattaya yahiti parthah krishnamachodayat