UtshovChapter 111
111.1
संजय उवाच
तवात्मजांस्तु पतितान्दृष्ट्वा कर्णः प्रतापवान्
क्रोधेन महताविष्टो निर्विण्णोऽभूत्स जीवितात्
Sanjaya uvacha
Tavatmajanstu patitandrishtva karnah pratapavan
Krodhena mahatavishto nirvinnobhutsa jivitat
111.2
आगस्कृतमिवात्मानं मेने चाधिरथिस्तदा
भीमसेनं ततः क्रुद्धः समाद्रवत संभ्रमात्
Agaskritamivatmanam mene chadhirathistada
Bhimasenam tatah kruddhah samadravata sambhramat
111.3
स भीमं पञ्चभिर्विद्ध्वा राधेयः प्रहसन्निव
पुनर्विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः
Sa bhimam panchabhirviddhva radheyah prahasanniva
Punarvivyadha saptatya svarnapunkhaih shilashitaih
111.4
अवहासं तु तं पार्थो नामृष्यत वृकोदरः
ततो विव्याध राधेयं शतेन नतपर्वणाम्
Avahasam tu tam partho namrishyata vrikodarah
Tato vivyadha radheyam shatena nataparvanam
111.5
पुनश्च विशिखैस्तीक्ष्णैर्विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सूतपुत्रस्य मारिष
Punashcha vishikhaistikshnairviddhva panchabhirashugaih
Dhanushchichchheda bhallena sutaputrasya marisha
111.6
अथान्यद्धनुरादाय कर्णो भारत दुर्मनाः
इषुभिश्छादयामास भीमसेनं समन्ततः
Athanyaddhanuradaya karno bharata durmanah
Ishubhishchhadayamasa bhimasenam samantatah
111.7
तस्य भीमो हयान्हत्वा विनिहत्य च सारथिम्
प्रजहास महाहासं कृते प्रतिकृतं पुनः
Tasya bhimo hayanhatva vinihatya cha sarathim
Prajahasa mahahasam krite pratikritam punah
111.8
इषुभिः कार्मुकं चास्य चकर्त पुरुषर्षभः
तत्पपात महाराज स्वर्णपृष्ठं महास्वनम्
Ishubhih karmukam chasya chakarta purusharshabhah
Tatpapata maharaja svarnaprishtham mahasvanam
111.9
अवारोहद्रथात्तस्मादथ कर्णो महारथः
गदां गृहीत्वा समरे भीमसेनाय चाक्षिपत्
Avarohadrathattasmadatha karno maharathah
Gadam grihitva samare bhimasenaya chakshipat
111.10
तामापतन्तीं सहसा गदां दृष्ट्वा वृकोदरः
शरैरवारयद्राजन्सर्वसैन्यस्य पश्यतः
Tamapatantim sahasa gadam drishtva vrikodarah
Sharairavarayadrajansarvasainyasya pashyatah
111.11
ततो बाणसहस्राणि प्रेषयामास पाण्डवः
सूतपुत्रवधाकाङ्क्षी त्वरमाणः पराक्रमी
Tato banasahasrani preshayamasa pandavah
Sutaputravadhakankshi tvaramanah parakrami
111.12
तानिषूनिषुभिः कर्णो वारयित्वा महामृधे
कवचं भीमसेनस्य पातयामास सायकैः
Tanishunishubhih karno varayitva mahamridhe
Kavacham bhimasenasya patayamasa sayakaih
111.13
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत्
पश्यतां सर्वभूतानां तदद्भुतमिवाभवत्
Athainam panchavinshatya kshudrakanam samarpayat
Pashyatam sarvabhutanam tadadbhutamivabhavat
111.14
ततो भीमो महाराज नवभिर्नतपर्वणाम्
रणेऽप्रेषयत क्रुद्धः सूतपुत्रस्य मारिष
Tato bhimo maharaja navabhirnataparvanam
Ranepreshayata kruddhah sutaputrasya marisha
111.15
ते तस्य कवचं भित्त्वा तथा बाहुं च दक्षिणम्
अभ्यगुर्धरणीं तीक्ष्णा वल्मीकमिव पन्नगाः
Te tasya kavacham bhittva tatha bahum cha dakshinam
Abhyagurdharanim tikshna valmikamiva pannagah
111.16
राधेयं तु रणे दृष्ट्वा पदातिनमवस्थितम्
भीमसेनेन संरब्धं राजा दुर्योधनोऽब्रवीत्
त्वरध्वं सर्वतो यत्ता राधेयस्य रथं प्रति
Radheyam tu rane drishtva padatinamavasthitam
Bhimasenena sanrabdham raja duryodhanobravit
Tvaradhvam sarvato yatta radheyasya ratham prati
111.17
ततस्तव सुता राजञ्श्रुत्वा भ्रातुर्वचो द्रुतम्
अभ्ययुः पाण्डवं युद्धे विसृजन्तः शिताञ्शरान्
Tatastava suta rajanshrutva bhraturvacho drutam
Abhyayuh pandavam yuddhe visrijantah shitansharan
111.18
चित्रोपचित्रश्चित्राक्षश्चारुचित्रः शरासनः
चित्रायुधश्चित्रवर्मा समरे चित्रयोधिनः
Chitropachitrashchitrakshashcharuchitrah sharasanah
Chitrayudhashchitravarma samare chitrayodhinah
111.19
आगच्छतस्तान्सहसा भीमो राजन्महारथः
साश्वसूतध्वजान्यत्तान्पातयामास संयुगे
ते हता न्यपतन्भूमौ वातनुन्ना इव द्रुमाः
Agachchhatastansahasa bhimo rajanmaharathah
Sashvasutadhvajanyattanpatayamasa sanyuge
Te hata nyapatanbhumau vatanunna iva drumah
111.20
दृष्ट्वा विनिहतान्पुत्रांस्तव राजन्महारथान्
अश्रुपूर्णमुखः कर्णः कश्मलं समपद्यत
Drishtva vinihatanputranstava rajanmaharathan
Ashrupurnamukhah karnah kashmalam samapadyata
111.21
रथमन्यं समास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः
अभ्ययात्पाण्डवं युद्धे त्वरमाणः पराक्रमी
Rathamanyam samasthaya vidhivatkalpitam punah
Abhyayatpandavam yuddhe tvaramanah parakrami
111.22
तावन्योन्यं शरैर्विद्ध्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः
व्यभ्राजेतां महाराज पुष्पिताविव किंशुकौ
Tavanyonyam sharairviddhva svarnapunkhaih shilashitaih
Vyabhrajetam maharaja pushpitaviva kinshukau
111.23
षट्त्रिंशद्भिस्ततो भल्लैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः
व्यधमत्कवचं क्रुद्धः सूतपुत्रस्य पाण्डवः
Shattrinshadbhistato bhallairnishitaistigmatejanaih
Vyadhamatkavacham kruddhah sutaputrasya pandavah
111.24
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गौ शरैः कृतमहाव्रणौ
शोणिताक्तौ व्यराजेतां कालसूर्याविवोदितौ
Raktachandanadigdhangau sharaih kritamahavranau
Shonitaktau vyarajetam kalasuryavivoditau
111.25
तौ शोणितोक्षितैर्गात्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ
विवर्माणौ व्यराजेतां निर्मुक्ताविव पन्नगौ
Tau shonitokshitairgatraih sharaishchhinnatanuchchhadau
Vivarmanau vyarajetam nirmuktaviva pannagau
111.26
व्याघ्राविव नरव्याघ्रौ दंष्ट्राभिरितरेतरम्
शरदंष्ट्रा विधुन्वानौ ततक्षतुररिंदमौ
Vyaghraviva naravyaghrau danshtrabhiritaretaram
Sharadanshtra vidhunvanau tatakshaturarindamau
111.27
वारणाविव संसक्तौ रङ्गमध्ये विरेजतुः
तुदन्तौ विशिखैस्तीक्ष्णैर्मत्तवारणविक्रमौ
Varanaviva sansaktau rangamadhye virejatuh
Tudantau vishikhaistikshnairmattavaranavikramau
111.28
प्रच्छादयन्तौ समरे शरजालैः परस्परम्
रथाभ्यां नादयन्तौ च दिशः सर्वा विचेरतुः
Prachchhadayantau samare sharajalaih parasparam
Rathabhyam nadayantau cha dishah sarva vicheratuh
111.29
तौ रथाभ्यां महाराज मण्डलावर्तनादिषु
व्यरोचेतां महात्मानौ वृत्रवज्रधराविव
Tau rathabhyam maharaja mandalavartanadishu
Vyarochetam mahatmanau vritravajradharaviva
111.30
सहस्ताभरणाभ्यां तु भुजाभ्यां विक्षिपन्धनुः
व्यरोचत रणे भीमः सविद्युदिव तोयदः
Sahastabharanabhyam tu bhujabhyam vikshipandhanuh
Vyarochata rane bhimah savidyudiva toyadah
111.31
स चापघोषस्तनितः शरधाराम्बुदो महान्
भीममेघो महाराज कर्णपर्वतमभ्ययात्
Sa chapaghoshastanitah sharadharambudo mahan
Bhimamegho maharaja karnaparvatamabhyayat
111.32
ततः शरसहस्रेण धनुर्मुक्तेन भारत
पाण्डवो व्यकिरत्कर्णं घनोऽद्रिमिव वृष्टिभिः
Tatah sharasahasrena dhanurmuktena bharata
Pandavo vyakiratkarnam ghanodrimiva vrishtibhih
111.33
तत्रावैक्षन्त पुत्रास्ते भीमसेनस्य विक्रमम्
सुपुङ्खैः कङ्कवासोभिर्यत्कर्णं छादयच्छरैः
Tatravaikshanta putraste bhimasenasya vikramam
Supunkhaih kankavasobhiryatkarnam chhadayachchharaih
111.34
स नन्दयन्रणे पार्थं केशवं च यशस्विनम्
सात्यकिं चक्ररक्षौ च भीमः कर्णमयोधयत्
Sa nandayanrane partham keshavam cha yashasvinam
Satyakim chakrarakshau cha bhimah karnamayodhayat
111.35
विक्रमं भुजयोर्वीर्यं धैर्यं च विदितात्मनः
पुत्रास्तव महाराज ददृशुः पाण्डवस्य ह
Vikramam bhujayorviryam dhairyam cha viditatmanah
Putrastava maharaja dadrishuh pandavasya ha