UtshovChapter 38
38.1
श्रीभगवानुवाच
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्
Shribhagavanuvacha
Abhayam sattvasanshuddhirgyanayogavyavasthitih
Danam damashcha yagyashcha svadhyayastapa arjavam
38.2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्
Ahinsa satyamakrodhastyagah shantirapaishunam
Daya bhuteshvaloluptvam mardavam hrirachapalam
38.3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता
भवन्ति संपदं दैवीमभिजातस्य भारत
Tejah kshama dhritih shauchamadroho natimanita
Bhavanti sampadam daivimabhijatasya bharata
38.4
दम्भो दर्पोऽतिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ संपदमासुरीम्
Dambho darpotimanashcha krodhah parushyameva cha
Agyanam chabhijatasya partha sampadamasurim
38.5
दैवी संपद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता
मा शुचः संपदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव
Daivi sampadvimokshaya nibandhayasuri mata
Ma shuchah sampadam daivimabhijatosi pandava
38.6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु
Dvau bhutasargau lokesmindaiva asura eva cha
Daivo vistarashah prokta asuram partha me shrinu
38.7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते
Pravrittim cha nivrittim cha jana na vidurasurah
Na shaucham napi chacharo na satyam teshu vidyate
38.8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्
अपरस्परसंभूतं किमन्यत्कामहैतुकम्
Asatyamapratishtham te jagadahuranishvaram
Aparasparasambhutam kimanyatkamahaitukam
38.9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः
Etam drishtimavashtabhya nashtatmanolpabuddhayah
Prabhavantyugrakarmanah kshayaya jagatohitah
38.10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः
Kamamashritya dushpuram dambhamanamadanvitah
Mohadgrihitvasadgrahanpravartanteshuchivratah
38.11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः
Chintamaparimeyam cha pralayantamupashritah
Kamopabhogaparama etavaditi nishchitah
38.12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसंचयान्
Ashapashashatairbaddhah kamakrodhaparayanah
Ihante kamabhogarthamanyayenarthasanchayan
38.13
इदमद्य मया लब्धमिदं प्राप्स्ये मनोरथम्
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्
Idamadya maya labdhamidam prapsye manoratham
Idamastidamapi me bhavishyati punardhanam
38.14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी
Asau maya hatah shatrurhanishye chaparanapi
Ishvarohamaham bhogi siddhoham balavansukhi
38.15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः
Adhyobhijanavanasmi konyosti sadrisho maya
Yakshye dasyami modishya ityagyanavimohitah
38.16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ
Anekachittavibhranta mohajalasamavritah
Prasaktah kamabhogeshu patanti narakeshuchau
38.17
आत्मसंभाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्
Atmasambhavitah stabdha dhanamanamadanvitah
Yajante namayagyaiste dambhenavidhipurvakam
38.18
अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः
Ahankaram balam darpam kamam krodham cha sanshritah
Mamatmaparadeheshu pradvishantobhyasuyakah
38.19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान्
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु
Tanaham dvishatah kruransansareshu naradhaman
Kshipamyajasramashubhanasurishveva yonishu
38.20
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्
Asurim yonimapanna mudha janmani janmani
Mamaprapyaiva kaunteya tato yantyadhamam gatim
38.21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्
Trividham narakasyedam dvaram nashanamatmanah
Kamah krodhastatha lobhastasmadetattrayam tyajet
38.22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्
Etairvimuktah kaunteya tamodvaraistribhirnarah
Acharatyatmanah shreyastato yati param gatim
38.23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्
Yah shastravidhimutsrijya vartate kamakaratah
Na sa siddhimavapnoti na sukham na param gatim
38.24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि
Tasmachchhastram pramanam te karyakaryavyavasthitau
Gyatva shastravidhanoktam karma kartumiharhasi