UtshovChapter 31
31.1
श्रीभगवानुवाच
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्
Shribhagavanuvacha
Idam tu te guhyatamam pravakshyamyanasuyave
Gyanam vigyanasahitam yajgyatva mokshyaseshubhat
31.2
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्
Rajavidya rajaguhyam pavitramidamuttamam
Pratyakshavagamam dharmyam susukham kartumavyayam
31.3
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परंतप
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि
Ashraddadhanah purusha dharmasyasya parantapa
Aprapya mam nivartante mrityusansaravartmani
31.4
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः
Maya tatamidam sarvam jagadavyaktamurtina
Matsthani sarvabhutani na chaham teshvavasthitah
31.5
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः
Na cha matsthani bhutani pashya me yogamaishvaram
Bhutabhrinna cha bhutastho mamatma bhutabhavanah
31.6
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय
Yathakashasthito nityam vayuh sarvatrago mahan
Tatha sarvani bhutani matsthanityupadharaya
31.7
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्
Sarvabhutani kaunteya prakritim yanti mamikam
Kalpakshaye punastani kalpadau visrijamyaham
31.8
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्
Prakritim svamavashtabhya visrijami punah punah
Bhutagramamimam kritsnamavasham prakritervashat
31.9
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु
Na cha mam tani karmani nibadhnanti dhananjaya
Udasinavadasinamasaktam teshu karmasu
31.10
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्
हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते
Mayadhyakshena prakritih suyate sacharacharam
Hetunanena kaunteya jagadviparivartate
31.11
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्
Avajananti mam mudha manushim tanumashritam
Param bhavamajananto mama bhutamaheshvaram
31.12
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः
Moghasha moghakarmano moghagyana vichetasah
Rakshasimasurim chaiva prakritim mohinim shritah
31.13
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्
Mahatmanastu mam partha daivim prakritimashritah
Bhajantyananyamanaso gyatva bhutadimavyayam
31.14
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते
Satatam kirtayanto mam yatantashcha dridhavratah
Namasyantashcha mam bhaktya nityayukta upasate
31.15
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्
Gyanayagyena chapyanye yajanto mamupasate
Ekatvena prithaktvena bahudha vishvatomukham
31.16
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम्
मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्
Aham kraturaham yagyah svadhahamahamaushadham
Mantrohamahamevajyamahamagniraham hutam
31.17
पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः
वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक्साम यजुरेव च
Pitahamasya jagato mata dhata pitamahah
Vedyam pavitramonkara riksama yajureva cha
31.18
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्
Gatirbharta prabhuh sakshi nivasah sharanam suhrit
Prabhavah pralayah sthanam nidhanam bijamavyayam
31.19
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन
Tapamyahamaham varsham nigrihnamyutsrijami cha
Amritam chaiva mrityushcha sadasachchahamarjuna
31.20
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा; यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते
ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक;मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्
Traividya mam somapah putapapa; yagyairishtva svargatim prarthayante
Te punyamasadya surendraloka;mashnanti divyandivi devabhogan
31.21
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं; क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना; गतागतं कामकामा लभन्ते
Te tam bhuktva svargalokam vishalam; kshine punye martyalokam vishanti
Evam trayidharmamanuprapanna; gatagatam kamakama labhante
31.22
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्
Ananyashchintayanto mam ye janah paryupasate
Tesham nityabhiyuktanam yogakshemam vahamyaham
31.23
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्
Yepyanyadevata bhakta yajante shraddhayanvitah
Tepi mameva kaunteya yajantyavidhipurvakam
31.24
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते
Aham hi sarvayagyanam bhokta cha prabhureva cha
Na tu mamabhijananti tattvenatashchyavanti te
31.25
यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्
Yanti devavrata devanpitrinyanti pitrivratah
Bhutani yanti bhutejya yanti madyajinopi mam
31.26
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः
Patram pushpam phalam toyam yo me bhaktya prayachchhati
Tadaham bhaktyupahritamashnami prayatatmanah
31.27
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्
Yatkaroshi yadashnasi yajjuhoshi dadasi yat
Yattapasyasi kaunteya tatkurushva madarpanam
31.28
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि
Shubhashubhaphalairevam mokshyase karmabandhanaih
Sannyasayogayuktatma vimukto mamupaishyasi
31.29
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्
Samoham sarvabhuteshu na me dveshyosti na priyah
Ye bhajanti tu mam bhaktya mayi te teshu chapyaham
31.30
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः
Api chetsuduracharo bhajate mamananyabhak
Sadhureva sa mantavyah samyagvyavasito hi sah
31.31
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति
Kshipram bhavati dharmatma shashvachchhantim nigachchhati
Kaunteya pratijanihi na me bhaktah pranashyati
31.32
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्
Mam hi partha vyapashritya yepi syuh papayonayah
Striyo vaishyastatha shudrastepi yanti param gatim
31.33
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा
अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्
Kim punarbrahmanah punya bhakta rajarshayastatha
Anityamasukham lokamimam prapya bhajasva mam
31.34
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु
मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः
Manmana bhava madbhakto madyaji mam namaskuru
Mamevaishyasi yuktvaivamatmanam matparayanah