UtshovChapter 70
70.1
वैशंपायन उवाच
संजये प्रतियाते तु धर्मराजो युधिष्ठिरः
अभ्यभाषत दाशार्हमृषभं सर्वसात्वताम्
Vaishampayana uvacha
Sanjaye pratiyate tu dharmarajo yudhishthirah
Abhyabhashata dasharhamrishabham sarvasatvatam
70.2
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मे जनार्दन
न च त्वदन्यं पश्यामि यो न आपत्सु तारयेत्
Ayam sa kalah samprapto mitranam me janardana
Na cha tvadanyam pashyami yo na apatsu tarayet
70.3
त्वां हि माधव संश्रित्य निर्भया मोहदर्पितम्
धार्तराष्ट्रं सहामात्यं स्वमंशमनुयुञ्ज्महे
Tvam hi madhava sanshritya nirbhaya mohadarpitam
Dhartarashtram sahamatyam svamanshamanuyunjmahe
70.4
यथा हि सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीनरिंदम
तथा ते पाण्डवा रक्ष्याः पाह्यस्मान्महतो भयात्
Yatha hi sarvasvapatsu pasi vrishninarindama
Tatha te pandava rakshyah pahyasmanmahato bhayat
70.5
भगवानुवाच
अयमस्मि महाबाहो ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्
करिष्यामि हि तत्सर्वं यत्त्वं वक्ष्यसि भारत
Bhagavanuvacha
Ayamasmi mahabaho bruhi yatte vivakshitam
Karishyami hi tatsarvam yattvam vakshyasi bharata
70.6
युधिष्ठिर उवाच
श्रुतं ते धृतराष्ट्रस्य सपुत्रस्य चिकीर्षितम्
एतद्धि सकलं कृष्ण संजयो मां यदब्रवीत्
Yudhishthira uvacha
Shrutam te dhritarashtrasya saputrasya chikirshitam
Etaddhi sakalam krishna sanjayo mam yadabravit
70.7
तन्मतं धृतराष्ट्रस्य सोऽस्यात्मा विवृतान्तरः
यथोक्तं दूत आचष्टे वध्यः स्यादन्यथा ब्रुवन्
Tanmatam dhritarashtrasya sosyatma vivritantarah
Yathoktam duta achashte vadhyah syadanyatha bruvan
70.8
अप्रदानेन राज्यस्य शान्तिमस्मासु मार्गति
लुब्धः पापेन मनसा चरन्नसममात्मनः
Apradanena rajyasya shantimasmasu margati
Lubdhah papena manasa charannasamamatmanah
70.9
यत्तद्द्वादश वर्षाणि वने निर्व्युषिता वयम्
छद्मना शरदं चैकां धृतराष्ट्रस्य शासनात्
Yattaddvadasha varshani vane nirvyushita vayam
Chhadmana sharadam chaikam dhritarashtrasya shasanat
70.10
स्थाता नः समये तस्मिन्धृतराष्ट्र इति प्रभो
नाहास्म समयं कृष्ण तद्धि नो ब्राह्मणा विदुः
Sthata nah samaye tasmindhritarashtra iti prabho
Nahasma samayam krishna taddhi no brahmana viduh
70.11
वृद्धो राजा धृतराष्ट्रः स्वधर्मं नानुपश्यति
पश्यन्वा पुत्रगृद्धित्वान्मन्दस्यान्वेति शासनम्
Vriddho raja dhritarashtrah svadharmam nanupashyati
Pashyanva putragriddhitvanmandasyanveti shasanam
70.12
सुयोधनमते तिष्ठन्राजास्मासु जनार्दन
मिथ्या चरति लुब्धः संश्चरन्प्रियमिवात्मनः
Suyodhanamate tishthanrajasmasu janardana
Mithya charati lubdhah sanshcharanpriyamivatmanah
70.13
इतो दुःखतरं किं नु यत्राहं मातरं ततः
संविधातुं न शक्नोमि मित्राणां वा जनार्दन
Ito duhkhataram kim nu yatraham mataram tatah
Sanvidhatum na shaknomi mitranam va janardana
70.14
काशिभिश्चेदिपाञ्चालैर्मत्स्यैश्च मधुसूदन
भवता चैव नाथेन पञ्च ग्रामा वृता मया
Kashibhishchedipanchalairmatsyaishcha madhusudana
Bhavata chaiva nathena pancha grama vrita maya
70.15
कुशस्थलं वृकस्थलमासन्दी वारणावतम्
अवसानं च गोविन्द किंचिदेवात्र पञ्चमम्
Kushasthalam vrikasthalamasandi varanavatam
Avasanam cha govinda kinchidevatra panchamam
70.16
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा वा नगराणि वा
वसेम सहिता येषु मा च नो भरता नशन्
Pancha nastata diyantam grama va nagarani va
Vasema sahita yeshu ma cha no bharata nashan
70.17
न च तानपि दुष्टात्मा धार्तराष्ट्रोऽनुमन्यते
स्वाम्यमात्मनि मत्वासावतो दुःखतरं नु किम्
Na cha tanapi dushtatma dhartarashtronumanyate
Svamyamatmani matvasavato duhkhataram nu kim
70.18
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृध्यतः
लोभः प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता ह्रियम्
Kule jatasya vriddhasya paravitteshu gridhyatah
Lobhah pragyanamahanti pragya hanti hata hriyam
70.19
ह्रीर्हता बाधते धर्मं धर्मो हन्ति हतः श्रियम्
श्रीर्हता पुरुषं हन्ति पुरुषस्यास्वता वधः
Hrirhata badhate dharmam dharmo hanti hatah shriyam
Shrirhata purusham hanti purushasyasvata vadhah
70.20
अस्वतो हि निवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदर्त्विजः
अपुष्पादफलाद्वृक्षाद्यथा तात पतत्रिणः
Asvato hi nivartante gyatayah suhridartvijah
Apushpadaphaladvrikshadyatha tata patatrinah
70.21
एतच्च मरणं तात यदस्मात्पतितादिव
ज्ञातयो विनिवर्तन्ते प्रेतसत्त्वादिवासवः
Etachcha maranam tata yadasmatpatitadiva
Gyatayo vinivartante pretasattvadivasavah
70.22
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत्
यत्र नैवाद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते
Natah papiyasim kanchidavastham shambarobravit
Yatra naivadya na pratarbhojanam pratidrishyate
70.23
धनमाहुः परं धर्मं धने सर्वं प्रतिष्ठितम्
जीवन्ति धनिनो लोके मृता ये त्वधना नराः
Dhanamahuh param dharmam dhane sarvam pratishthitam
Jivanti dhanino loke mrita ye tvadhana narah
70.24
ये धनादपकर्षन्ति नरं स्वबलमाश्रिताः
ते धर्ममर्थं कामं च प्रमथ्नन्ति नरं च तम्
Ye dhanadapakarshanti naram svabalamashritah
Te dharmamartham kamam cha pramathnanti naram cha tam
70.25
एतामवस्थां प्राप्यैके मरणं वव्रिरे जनाः
ग्रामायैके वनायैके नाशायैके प्रवव्रजुः
Etamavastham prapyaike maranam vavrire janah
Gramayaike vanayaike nashayaike pravavrajuh
70.26
उन्मादमेके पुष्यन्ति यान्त्यन्ये द्विषतां वशम्
दास्यमेके निगच्छन्ति परेषामर्थहेतुना
Unmadameke pushyanti yantyanye dvishatam vasham
Dasyameke nigachchhanti pareshamarthahetuna
70.27
आपदेवास्य मरणात्पुरुषस्य गरीयसी
श्रियो विनाशस्तद्ध्यस्य निमित्तं धर्मकामयोः
Apadevasya maranatpurushasya gariyasi
Shriyo vinashastaddhyasya nimittam dharmakamayoh
70.28
यदस्य धर्म्यं मरणं शाश्वतं लोकवर्त्म तत्
समन्तात्सर्वभूतानां न तदत्येति कश्चन
Yadasya dharmyam maranam shashvatam lokavartma tat
Samantatsarvabhutanam na tadatyeti kashchana
70.29
न तथा बाध्यते कृष्ण प्रकृत्या निर्धनो जनः
यथा भद्रां श्रियं प्राप्य तया हीनः सुखैधितः
Na tatha badhyate krishna prakritya nirdhano janah
Yatha bhadram shriyam prapya taya hinah sukhaidhitah
70.30
स तदात्मापराधेन संप्राप्तो व्यसनं महत्
सेन्द्रान्गर्हयते देवान्नात्मानं च कथंचन
Sa tadatmaparadhena samprapto vyasanam mahat
Sendrangarhayate devannatmanam cha kathanchana
70.31
न चास्मिन्सर्वशास्त्राणि प्रतरन्ति निगर्हणाम्
सोऽभिक्रुध्यति भृत्यानां सुहृदश्चाभ्यसूयति
Na chasminsarvashastrani prataranti nigarhanam
Sobhikrudhyati bhrityanam suhridashchabhyasuyati
70.32
तं तदा मन्युरेवैति स भूयः संप्रमुह्यति
स मोहवशमापन्नः क्रूरं कर्म निषेवते
Tam tada manyurevaiti sa bhuyah sampramuhyati
Sa mohavashamapannah kruram karma nishevate
70.33
पापकर्मात्ययायैव संकरं तेन पुष्यति
संकरो नरकायैव सा काष्ठा पापकर्मणाम्
Papakarmatyayayaiva sankaram tena pushyati
Sankaro narakayaiva sa kashtha papakarmanam
70.34
न चेत्प्रबुध्यते कृष्ण नरकायैव गच्छति
तस्य प्रबोधः प्रज्ञैव प्रज्ञाचक्षुर्न रिष्यति
Na chetprabudhyate krishna narakayaiva gachchhati
Tasya prabodhah pragyaiva pragyachakshurna rishyati
70.35
प्रज्ञालाभे हि पुरुषः शास्त्राण्येवान्ववेक्षते
शास्त्रनित्यः पुनर्धर्मं तस्य ह्रीरङ्गमुत्तमम्
Pragyalabhe hi purushah shastranyevanvavekshate
Shastranityah punardharmam tasya hrirangamuttamam
70.36
ह्रीमान्हि पापं प्रद्वेष्टि तस्य श्रीरभिवर्धते
श्रीमान्स यावद्भवति तावद्भवति पूरुषः
Hrimanhi papam pradveshti tasya shrirabhivardhate
Shrimansa yavadbhavati tavadbhavati purushah
70.37
धर्मनित्यः प्रशान्तात्मा कार्ययोगवहः सदा
नाधर्मे कुरुते बुद्धिं न च पापेषु वर्तते
Dharmanityah prashantatma karyayogavahah sada
Nadharme kurute buddhim na cha papeshu vartate
70.38
अह्रीको वा विमूढो वा नैव स्त्री न पुनः पुमान्
नास्याधिकारो धर्मेऽस्ति यथा शूद्रस्तथैव सः
Ahriko va vimudho va naiva stri na punah puman
Nasyadhikaro dharmesti yatha shudrastathaiva sah
70.39
ह्रीमानवति देवांश्च पितॄनात्मानमेव च
तेनामृतत्वं व्रजति सा काष्ठा पुण्यकर्मणाम्
Hrimanavati devanshcha pitrinatmanameva cha
Tenamritatvam vrajati sa kashtha punyakarmanam
70.40
तदिदं मयि ते दृष्टं प्रत्यक्षं मधुसूदन
यथा राज्यात्परिभ्रष्टो वसामि वसतीरिमाः
Tadidam mayi te drishtam pratyaksham madhusudana
Yatha rajyatparibhrashto vasami vasatirimah
70.41
ते वयं न श्रियं हातुमलं न्यायेन केनचित्
अत्र नो यतमानानां वधश्चेदपि साधु तत्
Te vayam na shriyam hatumalam nyayena kenachit
Atra no yatamananam vadhashchedapi sadhu tat
70.42
तत्र नः प्रथमः कल्पो यद्वयं ते च माधव
प्रशान्ताः समभूताश्च श्रियं तामश्नुवीमहि
Tatra nah prathamah kalpo yadvayam te cha madhava
Prashantah samabhutashcha shriyam tamashnuvimahi
70.43
तत्रैषा परमा काष्ठा रौद्रकर्मक्षयोदया
यद्वयं कौरवान्हत्वा तानि राष्ट्राण्यशीमहि
Tatraisha parama kashtha raudrakarmakshayodaya
Yadvayam kauravanhatva tani rashtranyashimahi
70.44
ये पुनः स्युरसंबद्धा अनार्याः कृष्ण शत्रवः
तेषामप्यवधः कार्यः किं पुनर्ये स्युरीदृशाः
Ye punah syurasambaddha anaryah krishna shatravah
Teshamapyavadhah karyah kim punarye syuridrishah
70.45
ज्ञातयश्च हि भूयिष्ठाः सहाया गुरवश्च नः
तेषां वधोऽतिपापीयान्किं नु युद्धेऽस्ति शोभनम्
Gyatayashcha hi bhuyishthah sahaya guravashcha nah
Tesham vadhotipapiyankim nu yuddhesti shobhanam
70.46
पापः क्षत्रियधर्मोऽयं वयं च क्षत्रबान्धवाः
स नः स्वधर्मोऽधर्मो वा वृत्तिरन्या विगर्हिता
Papah kshatriyadharmoyam vayam cha kshatrabandhavah
Sa nah svadharmodharmo va vrittiranya vigarhita
70.47
शूद्रः करोति शुश्रूषां वैश्या विपणिजीविनः
वयं वधेन जीवामः कपालं ब्राह्मणैर्वृतम्
Shudrah karoti shushrusham vaishya vipanijivinah
Vayam vadhena jivamah kapalam brahmanairvritam
70.48
क्षत्रियः क्षत्रियं हन्ति मत्स्यो मत्स्येन जीवति
श्वा श्वानं हन्ति दाशार्ह पश्य धर्मो यथागतः
Kshatriyah kshatriyam hanti matsyo matsyena jivati
Shva shvanam hanti dasharha pashya dharmo yathagatah
70.49
युद्धे कृष्ण कलिर्नित्यं प्राणाः सीदन्ति संयुगे
बलं तु नीतिमात्राय हठे जयपराजयौ
Yuddhe krishna kalirnityam pranah sidanti sanyuge
Balam tu nitimatraya hathe jayaparajayau
70.50
नात्मच्छन्देन भूतानां जीवितं मरणं तथा
नाप्यकाले सुखं प्राप्यं दुःखं वापि यदूत्तम
Natmachchhandena bhutanam jivitam maranam tatha
Napyakale sukham prapyam duhkham vapi yaduttama
70.51
एको ह्यपि बहून्हन्ति घ्नन्त्येकं बहवोऽप्युत
शूरं कापुरुषो हन्ति अयशस्वी यशस्विनम्
Eko hyapi bahunhanti ghnantyekam bahavopyuta
Shuram kapurusho hanti ayashasvi yashasvinam
70.52
जयश्चैवोभयोर्दृष्ट उभयोश्च पराजयः
तथैवापचयो दृष्टो व्यपयाने क्षयव्ययौ
Jayashchaivobhayordrishta ubhayoshcha parajayah
Tathaivapachayo drishto vyapayane kshayavyayau
70.53
सर्वथा वृजिनं युद्धं को घ्नन्न प्रतिहन्यते
हतस्य च हृषीकेश समौ जयपराजयौ
Sarvatha vrijinam yuddham ko ghnanna pratihanyate
Hatasya cha hrishikesha samau jayaparajayau
70.54
पराजयश्च मरणान्मन्ये नैव विशिष्यते
यस्य स्याद्विजयः कृष्ण तस्याप्यपचयो ध्रुवम्
Parajayashcha marananmanye naiva vishishyate
Yasya syadvijayah krishna tasyapyapachayo dhruvam
70.55
अन्ततो दयितं घ्नन्ति केचिदप्यपरे जनाः
तस्याङ्ग बलहीनस्य पुत्रान्भ्रातॄनपश्यतः
निर्वेदो जीविते कृष्ण सर्वतश्चोपजायते
Antato dayitam ghnanti kechidapyapare janah
Tasyanga balahinasya putranbhratrinapashyatah
Nirvedo jivite krishna sarvatashchopajayate
70.56
ये ह्येव वीरा ह्रीमन्त आर्याः करुणवेदिनः
त एव युद्धे हन्यन्ते यवीयान्मुच्यते जनः
Ye hyeva vira hrimanta aryah karunavedinah
Ta eva yuddhe hanyante yaviyanmuchyate janah
70.57
हत्वाप्यनुशयो नित्यं परानपि जनार्दन
अनुबन्धश्च पापोऽत्र शेषश्चाप्यवशिष्यते
Hatvapyanushayo nityam paranapi janardana
Anubandhashcha papotra sheshashchapyavashishyate
70.58
शेषो हि बलमासाद्य न शेषमवशेषयेत्
सर्वोच्छेदे च यतते वैरस्यान्तविधित्सया
Shesho hi balamasadya na sheshamavasheshayet
Sarvochchhede cha yatate vairasyantavidhitsaya
70.59
जयो वैरं प्रसृजति दुःखमास्ते पराजितः
सुखं प्रशान्तः स्वपिति हित्वा जयपराजयौ
Jayo vairam prasrijati duhkhamaste parajitah
Sukham prashantah svapiti hitva jayaparajayau
70.60
जातवैरश्च पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा
अनिर्वृतेन मनसा ससर्प इव वेश्मनि
Jatavairashcha purusho duhkham svapiti nityada
Anirvritena manasa sasarpa iva veshmani
70.61
उत्सादयति यः सर्वं यशसा स वियुज्यते
अकीर्तिं सर्वभूतेषु शाश्वतीं स नियच्छति
Utsadayati yah sarvam yashasa sa viyujyate
Akirtim sarvabhuteshu shashvatim sa niyachchhati
70.62
न हि वैराणि शाम्यन्ति दीर्घकालकृतान्यपि
आख्यातारश्च विद्यन्ते पुमांश्चोत्पद्यते कुले
Na hi vairani shamyanti dirghakalakritanyapi
Akhyatarashcha vidyante pumanshchotpadyate kule
70.63
न चापि वैरं वैरेण केशव व्युपशाम्यति
हविषाग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते
Na chapi vairam vairena keshava vyupashamyati
Havishagniryatha krishna bhuya evabhivardhate
70.64
अतोऽन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः
अन्तरं लिप्समानानामयं दोषो निरन्तरः
Atonyatha nasti shantirnityamantaramantatah
Antaram lipsamananamayam dosho nirantarah
70.65
पौरुषेयो हि बलवानाधिर्हृदयबाधनः
तस्य त्यागेन वा शान्तिर्निवृत्त्या मनसोऽपि वा
Paurusheyo hi balavanadhirhridayabadhanah
Tasya tyagena va shantirnivrittya manasopi va
70.66
अथ वा मूलघातेन द्विषतां मधुसूदन
फलनिर्वृत्तिरिद्धा स्यात्तन्नृशंसतरं भवेत्
Atha va mulaghatena dvishatam madhusudana
Phalanirvrittiriddha syattannrishansataram bhavet
70.67
या तु त्यागेन शान्तिः स्यात्तदृते वध एव सः
संशयाच्च समुच्छेदाद्द्विषतामात्मनस्तथा
Ya tu tyagena shantih syattadrite vadha eva sah
Sanshayachcha samuchchhedaddvishatamatmanastatha
70.68
न च त्यक्तुं तदिच्छामो न चेच्छामः कुलक्षयम्
अत्र या प्रणिपातेन शान्तिः सैव गरीयसी
Na cha tyaktum tadichchhamo na chechchhamah kulakshayam
Atra ya pranipatena shantih saiva gariyasi
70.69
सर्वथा यतमानानामयुद्धमभिकाङ्क्षताम्
सान्त्वे प्रतिहते युद्धं प्रसिद्धमपराक्रमम्
Sarvatha yatamananamayuddhamabhikankshatam
Santve pratihate yuddham prasiddhamaparakramam
70.70
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं संप्रवर्तते
तच्छुनामिव गोपादे पण्डितैरुपलक्षितम्
Pratighatena santvasya darunam sampravartate
Tachchhunamiva gopade panditairupalakshitam
70.71
लाङ्गूलचालनं क्ष्वेडः प्रतिरावो विवर्तनम्
दन्तदर्शनमारावस्ततो युद्धं प्रवर्तते
Langulachalanam kshvedah pratiravo vivartanam
Dantadarshanamaravastato yuddham pravartate
70.72
तत्र यो बलवान्कृष्ण जित्वा सोऽत्ति तदामिषम्
एवमेव मनुष्येषु विशेषो नास्ति कश्चन
Tatra yo balavankrishna jitva sotti tadamisham
Evameva manushyeshu vishesho nasti kashchana
70.73
सर्वथा त्वेतदुचितं दुर्बलेषु बलीयसाम्
अनादरो विरोधश्च प्रणिपाती हि दुर्बलः
Sarvatha tvetaduchitam durbaleshu baliyasam
Anadaro virodhashcha pranipati hi durbalah
70.74
पिता राजा च वृद्धश्च सर्वथा मानमर्हति
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च धृतराष्ट्रो जनार्दन
Pita raja cha vriddhashcha sarvatha manamarhati
Tasmanmanyashcha pujyashcha dhritarashtro janardana
70.75
पुत्रस्नेहस्तु बलवान्धृतराष्ट्रस्य माधव
स पुत्रवशमापन्नः प्रणिपातं प्रहास्यति
Putrasnehastu balavandhritarashtrasya madhava
Sa putravashamapannah pranipatam prahasyati
70.76
तत्र किं मन्यसे कृष्ण प्राप्तकालमनन्तरम्
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेमहि माधव
Tatra kim manyase krishna praptakalamanantaram
Kathamarthachcha dharmachcha na hiyemahi madhava
70.77
ईदृशे ह्यर्थकृच्छ्रेऽस्मिन्कमन्यं मधुसूदन
उपसंप्रष्टुमर्हामि त्वामृते पुरुषोत्तम
Idrishe hyarthakrichchhresminkamanyam madhusudana
Upasamprashtumarhami tvamrite purushottama
70.78
प्रियश्च प्रियकामश्च गतिज्ञः सर्वकर्मणाम्
को हि कृष्णास्ति नस्त्वादृक्सर्वनिश्चयवित्सुहृत्
Priyashcha priyakamashcha gatigyah sarvakarmanam
Ko hi krishnasti nastvadriksarvanishchayavitsuhrit
70.79
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजं जनार्दनः
उभयोरेव वामर्थे यास्यामि कुरुसंसदम्
Vaishampayana uvacha
Evamuktah pratyuvacha dharmarajam janardanah
Ubhayoreva vamarthe yasyami kurusansadam
70.80
शमं तत्र लभेयं चेद्युष्मदर्थमहापयन्
पुण्यं मे सुमहद्राजंश्चरितं स्यान्महाफलम्
Shamam tatra labheyam chedyushmadarthamahapayan
Punyam me sumahadrajanshcharitam syanmahaphalam
70.81
मोचयेयं मृत्युपाशात्संरब्धान्कुरुसृञ्जयान्
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च सर्वां च पृथिवीमिमाम्
Mochayeyam mrityupashatsanrabdhankurusrinjayan
Pandavandhartarashtranshcha sarvam cha prithivimimam
70.82
युधिष्ठिर उवाच
न ममैतन्मतं कृष्ण यत्त्वं यायाः कुरून्प्रति
सुयोधनः सूक्तमपि न करिष्यति ते वचः
Yudhishthira uvacha
Na mamaitanmatam krishna yattvam yayah kurunprati
Suyodhanah suktamapi na karishyati te vachah
70.83
समेतं पार्थिवं क्षत्रं सुयोधनवशानुगम्
तेषां मध्यावतरणं तव कृष्ण न रोचये
Sametam parthivam kshatram suyodhanavashanugam
Tesham madhyavataranam tava krishna na rochaye
70.84
न हि नः प्रीणयेद्द्रव्यं न देवत्वं कुतः सुखम्
न च सर्वामरैश्वर्यं तव रोधेन माधव
Na hi nah prinayeddravyam na devatvam kutah sukham
Na cha sarvamaraishvaryam tava rodhena madhava
70.85
भगवानुवाच
जानाम्येतां महाराज धार्तराष्ट्रस्य पापताम्
अवाच्यास्तु भविष्यामः सर्वलोके महीक्षिताम्
Bhagavanuvacha
Janamyetam maharaja dhartarashtrasya papatam
Avachyastu bhavishyamah sarvaloke mahikshitam
70.86
न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाः
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः
Na chapi mama paryaptah sahitah sarvaparthivah
Kruddhasya pramukhe sthatum sinhasyevetare mrigah
70.87
अथ चेत्ते प्रवर्तेरन्मयि किंचिदसांप्रतम्
निर्दहेयं कुरून्सर्वानिति मे धीयते मतिः
Atha chette pravarteranmayi kinchidasampratam
Nirdaheyam kurunsarvaniti me dhiyate matih
70.88
न जातु गमनं तत्र भवेत्पार्थ निरर्थकम्
अर्थप्राप्तिः कदाचित्स्यादन्ततो वाप्यवाच्यता
Na jatu gamanam tatra bhavetpartha nirarthakam
Arthapraptih kadachitsyadantato vapyavachyata
70.89
युधिष्ठिर उवाच
यत्तुभ्यं रोचते कृष्ण स्वस्ति प्राप्नुहि कौरवान्
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम्
Yudhishthira uvacha
Yattubhyam rochate krishna svasti prapnuhi kauravan
Kritartham svastimantam tvam drakshyami punaragatam
70.90
विष्वक्सेन कुरून्गत्वा भारताञ्शमयेः प्रभो
यथा सर्वे सुमनसः सह स्यामः सुचेतसः
Vishvaksena kurungatva bharatanshamayeh prabho
Yatha sarve sumanasah saha syamah suchetasah
70.91
भ्राता चासि सखा चासि बीभत्सोर्मम च प्रियः
सौहृदेनाविशङ्क्योऽसि स्वस्ति प्राप्नुहि भूतये
Bhrata chasi sakha chasi bibhatsormama cha priyah
Sauhridenavishankyosi svasti prapnuhi bhutaye
70.92
अस्मान्वेत्थ परान्वेत्थ वेत्थार्थं वेत्थ भाषितम्
यद्यदस्मद्धितं कृष्ण तत्तद्वाच्यः सुयोधनः
Asmanvettha paranvettha vetthartham vettha bhashitam
Yadyadasmaddhitam krishna tattadvachyah suyodhanah
70.93
यद्यद्धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वचः
तत्तत्केशव भाषेथाः सान्त्वं वा यदि वेतरत्
Yadyaddharmena sanyuktamupapadyeddhitam vachah
Tattatkeshava bhashethah santvam va yadi vetarat