Chapter 68

68.1

धृतराष्ट्र उवाच
भूयो मे पुण्डरीकाक्षं संजयाचक्ष्व पृच्छते
नामकर्मार्थवित्तात प्राप्नुयां पुरुषोत्तमम्

Dhritarashtra uvacha
Bhuyo me pundarikaksham sanjayachakshva prichchhate
Namakarmarthavittata prapnuyam purushottamam

संजय उवाच
श्रुतं मे तस्य देवस्य नामनिर्वचनं शुभम्
यावत्तत्राभिजानेऽहमप्रमेयो हि केशवः

Sanjaya uvacha
Shrutam me tasya devasya namanirvachanam shubham
Yavattatrabhijanehamaprameyo hi keshavah

वसनात्सर्वभूतानां वसुत्वाद्देवयोनितः
वासुदेवस्ततो वेद्यो वृषत्वाद्वृष्णिरुच्यते

Vasanatsarvabhutanam vasutvaddevayonitah
Vasudevastato vedyo vrishatvadvrishniruchyate

मौनाद्ध्यानाच्च योगाच्च विद्धि भारत माधवम्
सर्वतत्त्वलयाच्चैव मधुहा मधुसूदनः

Maunaddhyanachcha yogachcha viddhi bharata madhavam
Sarvatattvalayachchaiva madhuha madhusudanah

कृषिर्भूवाचकः शब्दो णश्च निर्वृतिवाचकः
कृष्णस्तद्भावयोगाच्च कृष्णो भवति शाश्वतः

Krishirbhuvachakah shabdo nashcha nirvritivachakah
Krishnastadbhavayogachcha krishno bhavati shashvatah

पुण्डरीकं परं धाम नित्यमक्षयमक्षरम्
तद्भावात्पुण्डरीकाक्षो दस्युत्रासाज्जनार्दनः

Pundarikam param dhama nityamakshayamaksharam
Tadbhavatpundarikaksho dasyutrasajjanardanah

यतः सत्त्वं न च्यवते यच्च सत्त्वान्न हीयते
सत्त्वतः सात्वतस्तस्मादार्षभाद्वृषभेक्षणः

Yatah sattvam na chyavate yachcha sattvanna hiyate
Sattvatah satvatastasmadarshabhadvrishabhekshanah

न जायते जनित्र्यां यदजस्तस्मादनीकजित्
देवानां स्वप्रकाशत्वाद्दमाद्दामोदरं विदुः

Na jayate janitryam yadajastasmadanikajit
Devanam svaprakashatvaddamaddamodaram viduh

हर्षात्सौख्यात्सुखैश्वर्याद्धृषीकेशत्वमश्नुते
बाहुभ्यां रोदसी बिभ्रन्महाबाहुरिति स्मृतः

Harshatsaukhyatsukhaishvaryaddhrishikeshatvamashnute
Bahubhyam rodasi bibhranmahabahuriti smritah

अधो न क्षीयते जातु यस्मात्तस्मादधोक्षजः
नराणामयनाच्चापि तेन नारायणः स्मृतः
पूरणात्सदनाच्चैव ततोऽसौ पुरुषोत्तमः

Adho na kshiyate jatu yasmattasmadadhokshajah
Naranamayanachchapi tena narayanah smritah
Puranatsadanachchaiva tatosau purushottamah

असतश्च सतश्चैव सर्वस्य प्रभवाप्ययात्
सर्वस्य च सदा ज्ञानात्सर्वमेनं प्रचक्षते

Asatashcha satashchaiva sarvasya prabhavapyayat
Sarvasya cha sada gyanatsarvamenam prachakshate

सत्ये प्रतिष्ठितः कृष्णः सत्यमत्र प्रतिष्ठितम्
सत्यात्सत्यं च गोविन्दस्तस्मात्सत्योऽपि नामतः

Satye pratishthitah krishnah satyamatra pratishthitam
Satyatsatyam cha govindastasmatsatyopi namatah

विष्णुर्विक्रमणादेव जयनाज्जिष्णुरुच्यते
शाश्वतत्वादनन्तश्च गोविन्दो वेदनाद्गवाम्

Vishnurvikramanadeva jayanajjishnuruchyate
Shashvatatvadanantashcha govindo vedanadgavam

अतत्त्वं कुरुते तत्त्वं तेन मोहयते प्रजाः
एवंविधो धर्मनित्यो भगवान्मुनिभिः सह
आगन्ता हि महाबाहुरानृशंस्यार्थमच्युतः

Atattvam kurute tattvam tena mohayate prajah
Evanvidho dharmanityo bhagavanmunibhih saha
Aganta hi mahabahuranrishansyarthamachyutah