Chapter 25

25.1

युधिष्ठिर उवाच
समागताः पाण्डवाः सृञ्जयाश्च; जनार्दनो युयुधानो विराटः
यत्ते वाक्यं धृतराष्ट्रानुशिष्टं; गावल्गणे ब्रूहि तत्सूतपुत्र

Yudhishthira uvacha
Samagatah pandavah srinjayashcha; janardano yuyudhano viratah
Yatte vakyam dhritarashtranushishtam; gavalgane bruhi tatsutaputra

संजय उवाच
अजातशत्रुं च वृकोदरं च; धनंजयं माद्रवतीसुतौ च
आमन्त्रये वासुदेवं च शौरिं; युयुधानं चेकितानं विराटम्

Sanjaya uvacha
Ajatashatrum cha vrikodaram cha; dhananjayam madravatisutau cha
Amantraye vasudevam cha shaurim; yuyudhanam chekitanam viratam

पाञ्चालानामधिपं चैव वृद्धं; धृष्टद्युम्नं पार्षतं याज्ञसेनिम्
सर्वे वाचं शृणुतेमां मदीयां; वक्ष्यामि यां भूतिमिच्छन्कुरूणाम्

Panchalanamadhipam chaiva vriddham; dhrishtadyumnam parshatam yagyasenim
Sarve vacham shrinutemam madiyam; vakshyami yam bhutimichchhankurunam

शमं राजा धृतराष्ट्रोऽभिनन्द;न्नयोजयत्त्वरमाणो रथं मे
सभ्रातृपुत्रस्वजनस्य राज्ञ;स्तद्रोचतां पाण्डवानां शमोऽस्तु

Shamam raja dhritarashtrobhinanda;nnayojayattvaramano ratham me
Sabhratriputrasvajanasya ragya;stadrochatam pandavanam shamostu

सर्वैर्धर्मैः समुपेताः स्थ पार्थाः; प्रस्थानेन मार्दवेनार्जवेन
जाताः कुले अनृशंसा वदान्या; ह्रीनिषेधाः कर्मणां निश्चयज्ञाः

Sarvairdharmaih samupetah stha parthah; prasthanena mardavenarjavena
Jatah kule anrishansa vadanya; hrinishedhah karmanam nishchayagyah

न युज्यते कर्म युष्मासु हीनं; सत्त्वं हि वस्तादृशं भीमसेनाः
उद्भासते ह्यञ्जनबिन्दुवत्त;च्छुक्ले वस्त्रे यद्भवेत्किल्बिषं वः

Na yujyate karma yushmasu hinam; sattvam hi vastadrisham bhimasenah
Udbhasate hyanjanabinduvatta;chchhukle vastre yadbhavetkilbisham vah

सर्वक्षयो दृश्यते यत्र कृत्स्नः; पापोदयो निरयोऽभावसंस्थः
कस्तत्कुर्याज्जातु कर्म प्रजान;न्पराजयो यत्र समो जयश्च

Sarvakshayo drishyate yatra kritsnah; papodayo nirayobhavasansthah
Kastatkuryajjatu karma prajana;nparajayo yatra samo jayashcha

ते वै धन्या यैः कृतं ज्ञातिकार्यं; ये वः पुत्राः सुहृदो बान्धवाश्च
उपक्रुष्टं जीवितं संत्यजेयु;स्ततः कुरूणां नियतो वै भवः स्यात्

Te vai dhanya yaih kritam gyatikaryam; ye vah putrah suhrido bandhavashcha
Upakrushtam jivitam santyajeyu;statah kurunam niyato vai bhavah syat

ते चेत्कुरूननुशास्य स्थ पार्था; निनीय सर्वान्द्विषतो निगृह्य
समं वस्तज्जीवितं मृत्युना स्या;द्यज्जीवध्वं ज्ञातिवधे न साधु

Te chetkurunanushasya stha partha; niniya sarvandvishato nigrihya
Samam vastajjivitam mrityuna sya;dyajjivadhvam gyativadhe na sadhu

को ह्येव युष्मान्सह केशवेन; सचेकितानान्पार्षतबाहुगुप्तान्
ससात्यकीन्विषहेत प्रजेतुं; लब्ध्वापि देवान्सचिवान्सहेन्द्रान्

Ko hyeva yushmansaha keshavena; sachekitananparshatabahuguptan
Sasatyakinvishaheta prajetum; labdhvapi devansachivansahendran

को वा कुरून्द्रोणभीष्माभिगुप्ता;नश्वत्थाम्ना शल्यकृपादिभिश्च
रणे प्रसोढुं विषहेत राज;न्राधेयगुप्तान्सह भूमिपालैः

Ko va kurundronabhishmabhigupta;nashvatthamna shalyakripadibhishcha
Rane prasodhum vishaheta raja;nradheyaguptansaha bhumipalaih

महद्बलं धार्तराष्ट्रस्य राज्ञः; को वै शक्तो हन्तुमक्षीयमाणः
सोऽहं जये चैव पराजये च; निःश्रेयसं नाधिगच्छामि किंचित्

Mahadbalam dhartarashtrasya ragyah; ko vai shakto hantumakshiyamanah
Soham jaye chaiva parajaye cha; nihshreyasam nadhigachchhami kinchit

कथं हि नीचा इव दौष्कुलेया; निर्धर्मार्थं कर्म कुर्युश्च पार्थाः
सोऽहं प्रसाद्य प्रणतो वासुदेवं; पाञ्चालानामधिपं चैव वृद्धम्

Katham hi nicha iva daushkuleya; nirdharmartham karma kuryushcha parthah
Soham prasadya pranato vasudevam; panchalanamadhipam chaiva vriddham

कृताञ्जलिः शरणं वः प्रपद्ये; कथं स्वस्ति स्यात्कुरुसृञ्जयानाम्
न ह्येव ते वचनं वासुदेवो; धनंजयो वा जातु किंचिन्न कुर्यात्

Kritanjalih sharanam vah prapadye; katham svasti syatkurusrinjayanam
Na hyeva te vachanam vasudevo; dhananjayo va jatu kinchinna kuryat

प्राणानादौ याच्यमानः कुतोऽन्य;देतद्विद्वन्साधनार्थं ब्रवीमि
एतद्राज्ञो भीष्मपुरोगमस्य; मतं यद्वः शान्तिरिहोत्तमा स्यात्

Prananadau yachyamanah kutonya;detadvidvansadhanartham bravimi
Etadragyo bhishmapurogamasya; matam yadvah shantirihottama syat