UtshovChapter 142
142.1
वैशंपायन उवाच
असिद्धानुनये कृष्णे कुरुभ्यः पाण्डवान्गते
अभिगम्य पृथां क्षत्ता शनैः शोचन्निवाब्रवीत्
Vaishampayana uvacha
Asiddhanunaye krishne kurubhyah pandavangate
Abhigamya pritham kshatta shanaih shochannivabravit
142.2
जानासि मे जीवपुत्रे भावं नित्यमनुग्रहे
क्रोशतो न च गृह्णीते वचनं मे सुयोधनः
Janasi me jivaputre bhavam nityamanugrahe
Kroshato na cha grihnite vachanam me suyodhanah
142.3
उपपन्नो ह्यसौ राजा चेदिपाञ्चालकेकयैः
भीमार्जुनाभ्यां कृष्णेन युयुधानयमैरपि
Upapanno hyasau raja chedipanchalakekayaih
Bhimarjunabhyam krishnena yuyudhanayamairapi
142.4
उपप्लव्ये निविष्टोऽपि धर्ममेव युधिष्ठिरः
काङ्क्षते ज्ञातिसौहार्दाद्बलवान्दुर्बलो यथा
Upaplavye nivishtopi dharmameva yudhishthirah
Kankshate gyatisauhardadbalavandurbalo yatha
142.5
राजा तु धृतराष्ट्रोऽयं वयोवृद्धो न शाम्यति
मत्तः पुत्रमदेनैव विधर्मे पथि वर्तते
Raja tu dhritarashtroyam vayovriddho na shamyati
Mattah putramadenaiva vidharme pathi vartate
142.6
जयद्रथस्य कर्णस्य तथा दुःशासनस्य च
सौबलस्य च दुर्बुद्ध्या मिथोभेदः प्रवर्तते
Jayadrathasya karnasya tatha duhshasanasya cha
Saubalasya cha durbuddhya mithobhedah pravartate
142.7
अधर्मेण हि धर्मिष्ठं हृतं वै राज्यमीदृशम्
येषां तेषामयं धर्मः सानुबन्धो भविष्यति
Adharmena hi dharmishtham hritam vai rajyamidrisham
Yesham teshamayam dharmah sanubandho bhavishyati
142.8
ह्रियमाणे बलाद्धर्मे कुरुभिः को न संज्वरेत्
असाम्ना केशवे याते समुद्योक्ष्यन्ति पाण्डवाः
Hriyamane baladdharme kurubhih ko na sanjvaret
Asamna keshave yate samudyokshyanti pandavah
142.9
ततः कुरूणामनयो भविता वीरनाशनः
चिन्तयन्न लभे निद्रामहःसु च निशासु च
Tatah kurunamanayo bhavita viranashanah
Chintayanna labhe nidramahahsu cha nishasu cha
142.10
श्रुत्वा तु कुन्ती तद्वाक्यमर्थकामेन भाषितम्
अनिष्टनन्ती दुःखार्ता मनसा विममर्श ह
Shrutva tu kunti tadvakyamarthakamena bhashitam
Anishtananti duhkharta manasa vimamarsha ha
142.11
धिगस्त्वर्थं यत्कृतेऽयं महाञ्ज्ञातिवधे क्षयः
वर्त्स्यते सुहृदां ह्येषां युद्धेऽस्मिन्वै पराभवः
Dhigastvartham yatkriteyam mahangyativadhe kshayah
Vartsyate suhridam hyesham yuddhesminvai parabhavah
142.12
पाण्डवाश्चेदिपाञ्चाला यादवाश्च समागताः
भारतैर्यदि योत्स्यन्ति किं नु दुःखमतः परम्
Pandavashchedipanchala yadavashcha samagatah
Bharatairyadi yotsyanti kim nu duhkhamatah param
142.13
पश्ये दोषं ध्रुवं युद्धे तथा युद्धे पराभवम्
अधनस्य मृतं श्रेयो न हि ज्ञातिक्षये जयः
Pashye dosham dhruvam yuddhe tatha yuddhe parabhavam
Adhanasya mritam shreyo na hi gyatikshaye jayah
142.14
पितामहः शांतनव आचार्यश्च युधां पतिः
कर्णश्च धार्तराष्ट्रार्थं वर्धयन्ति भयं मम
Pitamahah shantanava acharyashcha yudham patih
Karnashcha dhartarashtrartham vardhayanti bhayam mama
142.15
नाचार्यः कामवाञ्शिष्यैर्द्रोणो युध्येत जातु चित्
पाण्डवेषु कथं हार्दं कुर्यान्न च पितामहः
Nacharyah kamavanshishyairdrono yudhyeta jatu chit
Pandaveshu katham hardam kuryanna cha pitamahah
142.16
अयं त्वेको वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः
मोहानुवर्ती सततं पापो द्वेष्टि च पाण्डवान्
Ayam tveko vrithadrishtirdhartarashtrasya durmateh
Mohanuvarti satatam papo dveshti cha pandavan
142.17
महत्यनर्थे निर्बन्धी बलवांश्च विशेषतः
कर्णः सदा पाण्डवानां तन्मे दहति सांप्रतम्
Mahatyanarthe nirbandhi balavanshcha visheshatah
Karnah sada pandavanam tanme dahati sampratam
142.18
आशंसे त्वद्य कर्णस्य मनोऽहं पाण्डवान्प्रति
प्रसादयितुमासाद्य दर्शयन्ती यथातथम्
Ashanse tvadya karnasya manoham pandavanprati
Prasadayitumasadya darshayanti yathatatham
142.19
तोषितो भगवान्यत्र दुर्वासा मे वरं ददौ
आह्वानं देवसंयुक्तं वसन्त्याः पितृवेश्मनि
Toshito bhagavanyatra durvasa me varam dadau
Ahvanam devasanyuktam vasantyah pitriveshmani
142.20
साहमन्तःपुरे राज्ञः कुन्तिभोजपुरस्कृता
चिन्तयन्ती बहुविधं हृदयेन विदूयता
Sahamantahpure ragyah kuntibhojapuraskrita
Chintayanti bahuvidham hridayena viduyata
142.21
बलाबलं च मन्त्राणां ब्राह्मणस्य च वाग्बलम्
स्त्रीभावाद्बालभावाच्च चिन्तयन्ती पुनः पुनः
Balabalam cha mantranam brahmanasya cha vagbalam
Stribhavadbalabhavachcha chintayanti punah punah
142.22
धात्र्या विश्रब्धया गुप्ता सखीजनवृता तदा
दोषं परिहरन्ती च पितुश्चारित्ररक्षिणी
Dhatrya vishrabdhaya gupta sakhijanavrita tada
Dosham pariharanti cha pitushcharitrarakshini
142.23
कथं नु सुकृतं मे स्यान्नापराधवती कथम्
भवेयमिति संचिन्त्य ब्राह्मणं तं नमस्य च
Katham nu sukritam me syannaparadhavati katham
Bhaveyamiti sanchintya brahmanam tam namasya cha
142.24
कौतूहलात्तु तं लब्ध्वा बालिश्यादाचरं तदा
कन्या सती देवमर्कमासादयमहं ततः
Kautuhalattu tam labdhva balishyadacharam tada
Kanya sati devamarkamasadayamaham tatah
142.25
योऽसौ कानीनगर्भो मे पुत्रवत्परिवर्तितः
कस्मान्न कुर्याद्वचनं पथ्यं भ्रातृहितं तथा
Yosau kaninagarbho me putravatparivartitah
Kasmanna kuryadvachanam pathyam bhratrihitam tatha
142.26
इति कुन्ती विनिश्चित्य कार्यं निश्चितमुत्तमम्
कार्यार्थमभिनिर्याय ययौ भागीरथीं प्रति
Iti kunti vinishchitya karyam nishchitamuttamam
Karyarthamabhiniryaya yayau bhagirathim prati
142.27
आत्मजस्य ततस्तस्य घृणिनः सत्यसङ्गिनः
गङ्गातीरे पृथाशृण्वदुपाध्ययननिस्वनम्
Atmajasya tatastasya ghrininah satyasanginah
Gangatire prithashrinvadupadhyayananisvanam
142.28
प्राङ्मुखस्योर्ध्वबाहोः सा पर्यतिष्ठत पृष्ठतः
जप्यावसानं कार्यार्थं प्रतीक्षन्ती तपस्विनी
Pranmukhasyordhvabahoh sa paryatishthata prishthatah
Japyavasanam karyartham pratikshanti tapasvini
142.29
अतिष्ठत्सूर्यतापार्ता कर्णस्योत्तरवाससि
कौरव्यपत्नी वार्ष्णेयी पद्ममालेव शुष्यती
Atishthatsuryataparta karnasyottaravasasi
Kauravyapatni varshneyi padmamaleva shushyati
142.30
आ पृष्ठतापाज्जप्त्वा स परिवृत्य यतव्रतः
दृष्ट्वा कुन्तीमुपातिष्ठदभिवाद्य कृताञ्जलिः
यथान्यायं महातेजा मानी धर्मभृतां वरः
A prishthatapajjaptva sa parivritya yatavratah
Drishtva kuntimupatishthadabhivadya kritanjalih
Yathanyayam mahateja mani dharmabhritam varah