UtshovChapter 52
52.1
वैशंपायन उवाच
एतस्मिन्नन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः
आजगाम महासत्त्वः कृपः शस्त्रभृतां वरः
अर्जुनं प्रति संयोद्धुं युद्धार्थी स महारथः
Vaishampayana uvacha
Etasminnantare tatra mahaviryaparakramah
Ajagama mahasattvah kripah shastrabhritam varah
Arjunam prati sanyoddhum yuddharthi sa maharathah
52.2
तौ रथौ सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महाबलौ
शारदाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ
Tau rathau suryasankashau yotsyamanau mahabalau
Sharadaviva jimutau vyarochetam vyavasthitau
52.3
पार्थोऽपि विश्रुतं लोके गाण्डीवं परमायुधम्
विकृष्य चिक्षेप बहून्नाराचान्मर्मभेदिनः
Parthopi vishrutam loke gandivam paramayudham
Vikrishya chikshepa bahunnarachanmarmabhedinah
52.4
तानप्राप्ताञ्शितैर्बाणैर्नाराचान्रक्तभोजनान्
कृपश्चिच्छेद पार्थस्य शतशोऽथ सहस्रशः
Tanapraptanshitairbanairnarachanraktabhojanan
Kripashchichchheda parthasya shatashotha sahasrashah
52.5
ततः पार्थश्च संक्रुद्धश्चित्रान्मार्गान्प्रदर्शयन्
दिशः संछादयन्बाणैः प्रदिशश्च महारथः
Tatah parthashcha sankruddhashchitranmarganpradarshayan
Dishah sanchhadayanbanaih pradishashcha maharathah
52.6
एकच्छायमिवाकाशं प्रकुर्वन्सर्वतः प्रभुः
प्रच्छादयदमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम्
Ekachchhayamivakasham prakurvansarvatah prabhuh
Prachchhadayadameyatma parthah sharashataih kripam
52.7
स शरैरर्पितः क्रुद्धः शितैरग्निशिखोपमैः
तूर्णं शरसहस्रेण पार्थमप्रतिमौजसम्
अर्पयित्वा महात्मानं ननाद समरे कृपः
Sa sharairarpitah kruddhah shitairagnishikhopamaih
Turnam sharasahasrena parthamapratimaujasam
Arpayitva mahatmanam nanada samare kripah
52.8
ततः कनकपुङ्खाग्रैर्वीरः संनतपर्वभिः
त्वरन्गाण्डीवनिर्मुक्तैरर्जुनस्तस्य वाजिनः
चतुर्भिश्चतुरस्तीक्ष्णैरविध्यत्परमेषुभिः
Tatah kanakapunkhagrairvirah sannataparvabhih
Tvarangandivanirmuktairarjunastasya vajinah
Chaturbhishchaturastikshnairavidhyatparameshubhih
52.9
ते हया निशितैर्विद्धा ज्वलद्भिरिव पन्नगैः
उत्पेतुः सहसा सर्वे कृपः स्थानादथाच्यवत्
Te haya nishitairviddha jvaladbhiriva pannagaih
Utpetuh sahasa sarve kripah sthanadathachyavat
52.10
च्युतं तु गौतमं स्थानात्समीक्ष्य कुरुनन्दनः
नाविध्यत्परवीरघ्नो रक्षमाणोऽस्य गौरवम्
Chyutam tu gautamam sthanatsamikshya kurunandanah
Navidhyatparaviraghno rakshamanosya gauravam
52.11
स तु लब्ध्वा पुनः स्थानं गौतमः सव्यसाचिनम्
विव्याध दशभिर्बाणैस्त्वरितः कङ्कपत्रिभिः
Sa tu labdhva punah sthanam gautamah savyasachinam
Vivyadha dashabhirbanaistvaritah kankapatribhih
52.12
ततः पार्थो धनुस्तस्य भल्लेन निशितेन च
चिच्छेदैकेन भूयश्च हस्ताच्चापमथाहरत्
Tatah partho dhanustasya bhallena nishitena cha
Chichchhedaikena bhuyashcha hastachchapamathaharat
52.13
अथास्य कवचं बाणैर्निशितैर्मर्मभेदिभिः
व्यधमन्न च पार्थोऽस्य शरीरमवपीडयत्
Athasya kavacham banairnishitairmarmabhedibhih
Vyadhamanna cha parthosya shariramavapidayat
52.14
तस्य निर्मुच्यमानस्य कवचात्काय आबभौ
समये मुच्यमानस्य सर्पस्येव तनुर्यथा
Tasya nirmuchyamanasya kavachatkaya ababhau
Samaye muchyamanasya sarpasyeva tanuryatha
52.15
छिन्ने धनुषि पार्थेन सोऽन्यदादाय कार्मुकम्
चकार गौतमः सज्यं तदद्भुतमिवाभवत्
Chhinne dhanushi parthena sonyadadaya karmukam
Chakara gautamah sajyam tadadbhutamivabhavat
52.16
स तदप्यस्य कौन्तेयश्चिच्छेद नतपर्वणा
एवमन्यानि चापानि बहूनि कृतहस्तवत्
शारद्वतस्य चिच्छेद पाण्डवः परवीरहा
Sa tadapyasya kaunteyashchichchheda nataparvana
Evamanyani chapani bahuni kritahastavat
Sharadvatasya chichchheda pandavah paraviraha
52.17
स छिन्नधनुरादाय अथ शक्तिं प्रतापवान्
प्राहिणोत्पाण्डुपुत्राय प्रदीप्तामशनीमिव
Sa chhinnadhanuradaya atha shaktim pratapavan
Prahinotpanduputraya pradiptamashanimiva
52.18
तामर्जुनस्तदायान्तीं शक्तिं हेमविभूषिताम्
वियद्गतां महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः
सापतद्दशधा छिन्ना भूमौ पार्थेन धीमता
Tamarjunastadayantim shaktim hemavibhushitam
Viyadgatam maholkabham chichchheda dashabhih sharaih
Sapataddashadha chhinna bhumau parthena dhimata
52.19
युगमध्ये तु भल्लैस्तु ततः स सधनुः कृपः
तमाशु निशितैः पार्थं बिभेद दशभिः शरैः
Yugamadhye tu bhallaistu tatah sa sadhanuh kripah
Tamashu nishitaih partham bibheda dashabhih sharaih
52.20
ततः पार्थो महातेजा विशिखानग्नितेजसः
चिक्षेप समरे क्रुद्धस्त्रयोदश शिलाशितान्
Tatah partho mahateja vishikhanagnitejasah
Chikshepa samare kruddhastrayodasha shilashitan
52.21
अथास्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान्
षष्ठेन च शिरः कायाच्छरेण रथसारथेः
Athasya yugamekena chaturbhishchaturo hayan
Shashthena cha shirah kayachchharena rathasaratheh
52.22
त्रिभिस्त्रिवेणुं समरे द्वाभ्यामक्षौ महाबलः
द्वादशेन तु भल्लेन चकर्तास्य ध्वजं तथा
Tribhistrivenum samare dvabhyamakshau mahabalah
Dvadashena tu bhallena chakartasya dhvajam tatha
52.23
ततो वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्निव
त्रयोदशेनेन्द्रसमः कृपं वक्षस्यताडयत्
Tato vajranikashena phalgunah prahasanniva
Trayodashenendrasamah kripam vakshasyatadayat
52.24
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
गदापाणिरवप्लुत्य तूर्णं चिक्षेप तां गदाम्
Sa chhinnadhanva viratho hatashvo hatasarathih
Gadapaniravaplutya turnam chikshepa tam gadam
52.25
सा तु मुक्ता गदा गुर्वी कृपेण सुपरिष्कृता
अर्जुनेन शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गमथागमत्
Sa tu mukta gada gurvi kripena suparishkrita
Arjunena sharairnunna pratimargamathagamat
52.26
ततो योधाः परीप्सन्तः शारद्वतममर्षणम्
सर्वतः समरे पार्थं शरवर्षैरवाकिरन्
Tato yodhah paripsantah sharadvatamamarshanam
Sarvatah samare partham sharavarshairavakiran
52.27
ततो विराटस्य सुतः सव्यमावृत्य वाजिनः
यमकं मण्डलं कृत्वा तान्योधान्प्रत्यवारयत्
Tato viratasya sutah savyamavritya vajinah
Yamakam mandalam kritva tanyodhanpratyavarayat
52.28
ततः कृपमुपादाय विरथं ते नरर्षभाः
अपाजह्रुर्महावेगाः कुन्तीपुत्राद्धनंजयात्
Tatah kripamupadaya viratham te nararshabhah
Apajahrurmahavegah kuntiputraddhananjayat