UtshovChapter 50
50.1
वैशंपायन उवाच
अपयाते तु राधेये दुर्योधनपुरोगमाः
अनीकेन यथास्वेन शरैरार्च्छन्त पाण्डवम्
Vaishampayana uvacha
Apayate tu radheye duryodhanapurogamah
Anikena yathasvena sharairarchchhanta pandavam
50.2
बहुधा तस्य सैन्यस्य व्यूढस्यापततः शरैः
अभियानीयमाज्ञाय वैराटिरिदमब्रवीत्
Bahudha tasya sainyasya vyudhasyapatatah sharaih
Abhiyaniyamagyaya vairatiridamabravit
50.3
आस्थाय रुचिरं जिष्णो रथं सारथिना मया
कतमद्यास्यसेऽनीकमुक्तो यास्याम्यहं त्वया
Asthaya ruchiram jishno ratham sarathina maya
Katamadyasyasenikamukto yasyamyaham tvaya
50.4
अर्जुन उवाच
लोहिताक्षमरिष्टं यं वैयाघ्रमनुपश्यसि
नीलां पताकामाश्रित्य रथे तिष्ठन्तमुत्तर
Arjuna uvacha
Lohitakshamarishtam yam vaiyaghramanupashyasi
Nilam patakamashritya rathe tishthantamuttara
50.5
कृपस्यैतद्रथानीकं प्रापयस्वैतदेव माम्
एतस्य दर्शयिष्यामि शीघ्रास्त्रं दृढधन्विनः
Kripasyaitadrathanikam prapayasvaitadeva mam
Etasya darshayishyami shighrastram dridhadhanvinah
50.6
कमण्डलुर्ध्वजे यस्य शातकुम्भमयः शुभः
आचार्य एष वै द्रोणः सर्वशस्त्रभृतां वरः
Kamandalurdhvaje yasya shatakumbhamayah shubhah
Acharya esha vai dronah sarvashastrabhritam varah
50.7
सुप्रसन्नमना वीर कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम्
अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः
Suprasannamana vira kurushvainam pradakshinam
Atraiva chavirodhena esha dharmah sanatanah
50.8
यदि मे प्रथमं द्रोणः शरीरे प्रहरिष्यति
ततोऽस्य प्रहरिष्यामि नास्य कोपो भविष्यति
Yadi me prathamam dronah sharire praharishyati
Tatosya praharishyami nasya kopo bhavishyati
50.9
अस्याविदूरे तु धनुर्ध्वजाग्रे यस्य दृश्यते
आचार्यस्यैष पुत्रो वै अश्वत्थामा महारथः
Asyavidure tu dhanurdhvajagre yasya drishyate
Acharyasyaisha putro vai ashvatthama maharathah
50.10
सदा ममैष मान्यश्च सर्वशस्त्रभृतामपि
एतस्य त्वं रथं प्राप्य निवर्तेथाः पुनः पुनः
Sada mamaisha manyashcha sarvashastrabhritamapi
Etasya tvam ratham prapya nivartethah punah punah
50.11
य एष तु रथानीके सुवर्णकवचावृतः
सेनाग्र्येण तृतीयेन व्यवहार्येण तिष्ठति
Ya esha tu rathanike suvarnakavachavritah
Senagryena tritiyena vyavaharyena tishthati
50.12
यस्य नागो ध्वजाग्रे वै हेमकेतनसंश्रितः
धृतराष्ट्रात्मजः श्रीमानेष राजा सुयोधनः
Yasya nago dhvajagre vai hemaketanasanshritah
Dhritarashtratmajah shrimanesha raja suyodhanah
50.13
एतस्याभिमुखं वीर रथं पररथारुजः
प्रापयस्वैष तेजोभिप्रमाथी युद्धदुर्मदः
Etasyabhimukham vira ratham pararatharujah
Prapayasvaisha tejobhipramathi yuddhadurmadah
50.14
एष द्रोणस्य शिष्याणां शीघ्रास्त्रः प्रथमो मतः
एतस्य दर्शयिष्यामि शीघ्रास्त्रं विपुलं शरैः
Esha dronasya shishyanam shighrastrah prathamo matah
Etasya darshayishyami shighrastram vipulam sharaih
50.15
नागकक्ष्या तु रुचिरा ध्वजाग्रे यस्य तिष्ठति
एष वैकर्तनः कर्णो विदितः पूर्वमेव ते
Nagakakshya tu ruchira dhvajagre yasya tishthati
Esha vaikartanah karno viditah purvameva te
50.16
एतस्य रथमास्थाय राधेयस्य दुरात्मनः
यत्तो भवेथाः संग्रामे स्पर्धत्येष मया सदा
Etasya rathamasthaya radheyasya duratmanah
Yatto bhavethah sangrame spardhatyesha maya sada
50.17
यस्तु नीलानुसारेण पञ्चतारेण केतुना
हस्तावापी बृहद्धन्वा रथे तिष्ठति वीर्यवान्
Yastu nilanusarena panchatarena ketuna
Hastavapi brihaddhanva rathe tishthati viryavan
50.18
यस्य तारार्कचित्रोऽसौ रथे ध्वजवरः स्थितः
यस्यैतत्पाण्डुरं छत्रं विमलं मूर्ध्नि तिष्ठति
Yasya tararkachitrosau rathe dhvajavarah sthitah
Yasyaitatpanduram chhatram vimalam murdhni tishthati
50.19
महतो रथवंशस्य नानाध्वजपताकिनः
बलाहकाग्रे सूर्यो वा य एष प्रमुखे स्थितः
Mahato rathavanshasya nanadhvajapatakinah
Balahakagre suryo va ya esha pramukhe sthitah
50.20
हैमं चन्द्रार्कसंकाशं कवचं यस्य दृश्यते
जातरूपशिरस्त्राणस्त्रासयन्निव मे मनः
Haimam chandrarkasankasham kavacham yasya drishyate
Jatarupashirastranastrasayanniva me manah
50.21
एष शांतनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः
राजश्रियावबद्धस्तु दुर्योधनवशानुगः
Esha shantanavo bhishmah sarvesham nah pitamahah
Rajashriyavabaddhastu duryodhanavashanugah
50.22
पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत्
एतेन युध्यमानस्य यत्तः संयच्छ मे हयान्
Pashchadesha prayatavyo na me vighnakaro bhavet
Etena yudhyamanasya yattah sanyachchha me hayan
50.23
ततोऽभ्यवहदव्यग्रो वैराटिः सव्यसाचिनम्
यत्रातिष्ठत्कृपो राजन्योत्स्यमानो धनंजयम्
Tatobhyavahadavyagro vairatih savyasachinam
Yatratishthatkripo rajanyotsyamano dhananjayam