UtshovChapter 48
48.1
वैशंपायन उवाच
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कौरवेयैर्महारथैः
उपायादर्जुनस्तूर्णं रथघोषेण नादयन्
Vaishampayana uvacha
Tatha vyudheshvanikeshu kauraveyairmaharathaih
Upayadarjunasturnam rathaghoshena nadayan
48.2
ददृशुस्ते ध्वजाग्रं वै शुश्रुवुश्च रथस्वनम्
दोधूयमानस्य भृशं गाण्डीवस्य च निस्वनम्
Dadrishuste dhvajagram vai shushruvushcha rathasvanam
Dodhuyamanasya bhrisham gandivasya cha nisvanam
48.3
ततस्तत्सर्वमालोक्य द्रोणो वचनमब्रवीत्
महारथमनुप्राप्तं दृष्ट्वा गाण्डीवधन्विनम्
Tatastatsarvamalokya drono vachanamabravit
Maharathamanupraptam drishtva gandivadhanvinam
48.4
एतद्ध्वजाग्रं पार्थस्य दूरतः संप्रकाशते
एष घोषः सजलदो रोरवीति च वानरः
Etaddhvajagram parthasya duratah samprakashate
Esha ghoshah sajalado roraviti cha vanarah
48.5
एष तिष्ठन्रथश्रेष्ठो रथे रथवरप्रणुत्
उत्कर्षति धनुःश्रेष्ठं गाण्डीवमशनिस्वनम्
Esha tishthanrathashreshtho rathe rathavarapranut
Utkarshati dhanuhshreshtham gandivamashanisvanam
48.6
इमौ हि बाणौ सहितौ पादयोर्मे व्यवस्थितौ
अपरौ चाप्यतिक्रान्तौ कर्णौ संस्पृश्य मे शरौ
Imau hi banau sahitau padayorme vyavasthitau
Aparau chapyatikrantau karnau sansprishya me sharau
48.7
निरुष्य हि वने वासं कृत्वा कर्मातिमानुषम्
अभिवादयते पार्थः श्रोत्रे च परिपृच्छति
Nirushya hi vane vasam kritva karmatimanusham
Abhivadayate parthah shrotre cha pariprichchhati
48.8
अर्जुन उवाच
इषुपाते च सेनाया हयान्संयच्छ सारथे
यावत्समीक्षे सैन्येऽस्मिन्क्वासौ कुरुकुलाधमः
Arjuna uvacha
Ishupate cha senaya hayansanyachchha sarathe
Yavatsamikshe sainyesminkvasau kurukuladhamah
48.9
सर्वानन्याननादृत्य दृष्ट्वा तमतिमानिनम्
तस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि तत एते पराजिताः
Sarvananyananadritya drishtva tamatimaninam
Tasya murdhni patishyami tata ete parajitah
48.10
एष व्यवस्थितो द्रोणो द्रौणिश्च तदनन्तरम्
भीष्मः कृपश्च कर्णश्च महेष्वासा व्यवस्थिताः
Esha vyavasthito drono draunishcha tadanantaram
Bhishmah kripashcha karnashcha maheshvasa vyavasthitah
48.11
राजानं नात्र पश्यामि गाः समादाय गच्छति
दक्षिणं मार्गमास्थाय शङ्के जीवपरायणः
Rajanam natra pashyami gah samadaya gachchhati
Dakshinam margamasthaya shanke jivaparayanah
48.12
उत्सृज्यैतद्रथानीकं गच्छ यत्र सुयोधनः
तत्रैव योत्स्ये वैराटे नास्ति युद्धं निरामिषम्
तं जित्वा विनिवर्तिष्ये गाः समादाय वै पुनः
Utsrijyaitadrathanikam gachchha yatra suyodhanah
Tatraiva yotsye vairate nasti yuddham niramisham
Tam jitva vinivartishye gah samadaya vai punah
48.13
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तः स वैराटिर्हयान्संयम्य यत्नतः
नियम्य च ततो रश्मीन्यत्र ते कुरुपुंगवाः
अचोदयत्ततो वाहान्यतो दुर्योधनस्ततः
Vaishampayana uvacha
Evamuktah sa vairatirhayansanyamya yatnatah
Niyamya cha tato rashminyatra te kurupungavah
Achodayattato vahanyato duryodhanastatah
48.14
उत्सृज्य रथवंशं तु प्रयाते श्वेतवाहने
अभिप्रायं विदित्वास्य द्रोणो वचनमब्रवीत्
Utsrijya rathavansham tu prayate shvetavahane
Abhiprayam viditvasya drono vachanamabravit
48.15
नैषोऽन्तरेण राजानं बीभत्सुः स्थातुमिच्छति
तस्य पार्ष्णिं ग्रहीष्यामो जवेनाभिप्रयास्यतः
Naishontarena rajanam bibhatsuh sthatumichchhati
Tasya parshnim grahishyamo javenabhiprayasyatah
48.16
न ह्येनमभिसंक्रुद्धमेको युध्येत संयुगे
अन्यो देवात्सहस्राक्षात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात्
Na hyenamabhisankruddhameko yudhyeta sanyuge
Anyo devatsahasrakshatkrishnadva devakisutat
48.17
किं नो गावः करिष्यन्ति धनं वा विपुलं तथा
दुर्योधनः पार्थजले पुरा नौरिव मज्जति
Kim no gavah karishyanti dhanam va vipulam tatha
Duryodhanah parthajale pura nauriva majjati
48.18
तथैव गत्वा बीभत्सुर्नाम विश्राव्य चात्मनः
शलभैरिव तां सेनां शरैः शीघ्रमवाकिरत्
Tathaiva gatva bibhatsurnama vishravya chatmanah
Shalabhairiva tam senam sharaih shighramavakirat
48.19
कीर्यमाणाः शरौघैस्तु योधास्ते पार्थचोदितैः
नापश्यन्नावृतां भूमिमन्तरिक्षं च पत्रिभिः
Kiryamanah sharaughaistu yodhaste parthachoditaih
Napashyannavritam bhumimantariksham cha patribhih
48.20
तेषां नात्मनिनो युद्धे नापयानेऽभवन्मतिः
शीघ्रत्वमेव पार्थस्य पूजयन्ति स्म चेतसा
Tesham natmanino yuddhe napayanebhavanmatih
Shighratvameva parthasya pujayanti sma chetasa
48.21
ततः शङ्खं प्रदध्मौ स द्विषतां लोमहर्षणम्
विस्फार्य च धनुःश्रेष्ठं ध्वजे भूतान्यचोदयत्
Tatah shankham pradadhmau sa dvishatam lomaharshanam
Vispharya cha dhanuhshreshtham dhvaje bhutanyachodayat
48.22
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च
अमानुषाणां तेषां च भूतानां ध्वजवासिनाम्
Tasya shankhasya shabdena rathanemisvanena cha
Amanushanam tesham cha bhutanam dhvajavasinam
48.23
ऊर्ध्वं पुच्छान्विधुन्वाना रेभमाणाः समन्ततः
गावः प्रतिन्यवर्तन्त दिशमास्थाय दक्षिणाम्
Urdhvam puchchhanvidhunvana rebhamanah samantatah
Gavah pratinyavartanta dishamasthaya dakshinam