UtshovChapter 66
66.1
सुदेव उवाच
विदर्भराजो धर्मात्मा भीमो भीमपराक्रमः
सुतेयं तस्य कल्याणी दमयन्तीति विश्रुता
Sudeva uvacha
Vidarbharajo dharmatma bhimo bhimaparakramah
Suteyam tasya kalyani damayantiti vishruta
66.2
राजा तु नैषधो नाम वीरसेनसुतो नलः
भार्येयं तस्य कल्याणी पुण्यश्लोकस्य धीमतः
Raja tu naishadho nama virasenasuto nalah
Bharyeyam tasya kalyani punyashlokasya dhimatah
66.3
स वै द्यूते जितो भ्रात्रा हृतराज्यो महीपतिः
दमयन्त्या गतः सार्धं न प्रज्ञायत कर्हिचित्
Sa vai dyute jito bhratra hritarajyo mahipatih
Damayantya gatah sardham na pragyayata karhichit
66.4
ते वयं दमयन्त्यर्थे चरामः पृथिवीमिमाम्
सेयमासादिता बाला तव पुत्रनिवेशने
Te vayam damayantyarthe charamah prithivimimam
Seyamasadita bala tava putraniveshane
66.5
अस्या रूपेण सदृशी मानुषी नेह विद्यते
अस्याश्चैव भ्रुवोर्मध्ये सहजः पिप्लुरुत्तमः
श्यामायाः पद्मसंकाशो लक्षितोऽन्तर्हितो मया
Asya rupena sadrishi manushi neha vidyate
Asyashchaiva bhruvormadhye sahajah pipluruttamah
Shyamayah padmasankasho lakshitontarhito maya
66.6
मलेन संवृतो ह्यस्यास्तन्वभ्रेणेव चन्द्रमाः
चिह्नभूतो विभूत्यर्थमयं धात्रा विनिर्मितः
Malena sanvrito hyasyastanvabhreneva chandramah
Chihnabhuto vibhutyarthamayam dhatra vinirmitah
66.7
प्रतिपत्कलुषेवेन्दोर्लेखा नाति विराजते
न चास्या नश्यते रूपं वपुर्मलसमाचितम्
असंस्कृतमपि व्यक्तं भाति काञ्चनसंनिभम्
Pratipatkalushevendorlekha nati virajate
Na chasya nashyate rupam vapurmalasamachitam
Asanskritamapi vyaktam bhati kanchanasannibham
66.8
अनेन वपुषा बाला पिप्लुनानेन चैव ह
लक्षितेयं मया देवी पिहितोऽग्निरिवोष्मणा
Anena vapusha bala piplunanena chaiva ha
Lakshiteyam maya devi pihitognirivoshmana
66.9
बृहदश्व उवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सुदेवस्य विशां पते
सुनन्दा शोधयामास पिप्लुप्रच्छादनं मलम्
Brihadashva uvacha
Tachchhrutva vachanam tasya sudevasya visham pate
Sunanda shodhayamasa pipluprachchhadanam malam
66.10
स मलेनापकृष्टेन पिप्लुस्तस्या व्यरोचत
दमयन्त्यास्तदा व्यभ्रे नभसीव निशाकरः
Sa malenapakrishtena piplustasya vyarochata
Damayantyastada vyabhre nabhasiva nishakarah
66.11
पिप्लुं दृष्ट्वा सुनन्दा च राजमाता च भारत
रुदन्त्यौ तां परिष्वज्य मुहूर्तमिव तस्थतुः
उत्सृज्य बाष्पं शनकै राजमातेदमब्रवीत्
Piplum drishtva sunanda cha rajamata cha bharata
Rudantyau tam parishvajya muhurtamiva tasthatuh
Utsrijya bashpam shanakai rajamatedamabravit
66.12
भगिन्या दुहिता मेऽसि पिप्लुनानेन सूचिता
अहं च तव माता च राजन्यस्य महात्मनः
सुते दशार्णाधिपतेः सुदाम्नश्चारुदर्शने
Bhaginya duhita mesi piplunanena suchita
Aham cha tava mata cha rajanyasya mahatmanah
Sute dasharnadhipateh sudamnashcharudarshane
66.13
भीमस्य राज्ञः सा दत्ता वीरबाहोरहं पुनः
त्वं तु जाता मया दृष्टा दशार्णेषु पितुर्गृहे
Bhimasya ragyah sa datta virabahoraham punah
Tvam tu jata maya drishta dasharneshu piturgrihe
66.14
यथैव ते पितुर्गेहं तथेदमपि भामिनि
यथैव हि ममैश्वर्यं दमयन्ति तथा तव
Yathaiva te piturgeham tathedamapi bhamini
Yathaiva hi mamaishvaryam damayanti tatha tava
66.15
तां प्रहृष्टेन मनसा दमयन्ती विशां पते
अभिवाद्य मातुर्भगिनीमिदं वचनमब्रवीत्
Tam prahrishtena manasa damayanti visham pate
Abhivadya maturbhaginimidam vachanamabravit
66.16
अज्ञायमानापि सती सुखमस्म्युषितेह वै
सर्वकामैः सुविहिता रक्ष्यमाणा सदा त्वया
Agyayamanapi sati sukhamasmyushiteha vai
Sarvakamaih suvihita rakshyamana sada tvaya
66.17
सुखात्सुखतरो वासो भविष्यति न संशयः
चिरविप्रोषितां मातर्मामनुज्ञातुमर्हसि
Sukhatsukhataro vaso bhavishyati na sanshayah
Chiraviproshitam matarmamanugyatumarhasi
66.18
दारकौ च हि मे नीतौ वसतस्तत्र बालकौ
पित्रा विहीनौ शोकार्तौ मया चैव कथं नु तौ
Darakau cha hi me nitau vasatastatra balakau
Pitra vihinau shokartau maya chaiva katham nu tau
66.19
यदि चापि प्रियं किंचिन्मयि कर्तुमिहेच्छसि
विदर्भान्यातुमिच्छामि शीघ्रं मे यानमादिश
Yadi chapi priyam kinchinmayi kartumihechchhasi
Vidarbhanyatumichchhami shighram me yanamadisha
66.20
बाढमित्येव तामुक्त्वा हृष्टा मातृष्वसा नृप
गुप्तां बलेन महता पुत्रस्यानुमते ततः
Badhamityeva tamuktva hrishta matrishvasa nripa
Guptam balena mahata putrasyanumate tatah
66.21
प्रस्थापयद्राजमाता श्रीमता नरवाहिना
यानेन भरतश्रेष्ठ स्वन्नपानपरिच्छदाम्
Prasthapayadrajamata shrimata naravahina
Yanena bharatashreshtha svannapanaparichchhadam
66.22
ततः सा नचिरादेव विदर्भानगमच्छुभा
तां तु बन्धुजनः सर्वः प्रहृष्टः प्रत्यपूजयत्
Tatah sa nachiradeva vidarbhanagamachchhubha
Tam tu bandhujanah sarvah prahrishtah pratyapujayat
66.23
सर्वान्कुशलिनो दृष्ट्वा बान्धवान्दारकौ च तौ
मातरं पितरं चैव सर्वं चैव सखीजनम्
Sarvankushalino drishtva bandhavandarakau cha tau
Mataram pitaram chaiva sarvam chaiva sakhijanam
66.24
देवताः पूजयामास ब्राह्मणांश्च यशस्विनी
विधिना परेण कल्याणी दमयन्ती विशां पते
Devatah pujayamasa brahmananshcha yashasvini
Vidhina parena kalyani damayanti visham pate
66.25
अतर्पयत्सुदेवं च गोसहस्रेण पार्थिवः
प्रीतो दृष्ट्वैव तनयां ग्रामेण द्रविणेन च
Atarpayatsudevam cha gosahasrena parthivah
Prito drishtvaiva tanayam gramena dravinena cha
66.26
सा व्युष्टा रजनीं तत्र पितुर्वेश्मनि भामिनी
विश्रान्ता मातरं राजन्निदं वचनमब्रवीत्
Sa vyushta rajanim tatra piturveshmani bhamini
Vishranta mataram rajannidam vachanamabravit