UtshovChapter 6
6.1
वैशंपायन उवाच
पाण्डवास्तु वने वासमुद्दिश्य भरतर्षभाः
प्रययुर्जाह्नवीकूलात्कुरुक्षेत्रं सहानुगाः
Vaishampayana uvacha
Pandavastu vane vasamuddishya bharatarshabhah
Prayayurjahnavikulatkurukshetram sahanugah
6.2
सरस्वतीदृषद्वत्यौ यमुनां च निषेव्य ते
ययुर्वनेनैव वनं सततं पश्चिमां दिशम्
Sarasvatidrishadvatyau yamunam cha nishevya te
Yayurvanenaiva vanam satatam pashchimam disham
6.3
ततः सरस्वतीकूले समेषु मरुधन्वसु
काम्यकं नाम ददृशुर्वनं मुनिजनप्रियम्
Tatah sarasvatikule sameshu marudhanvasu
Kamyakam nama dadrishurvanam munijanapriyam
6.4
तत्र ते न्यवसन्वीरा वने बहुमृगद्विजे
अन्वास्यमाना मुनिभिः सान्त्व्यमानाश्च भारत
Tatra te nyavasanvira vane bahumrigadvije
Anvasyamana munibhih santvyamanashcha bharata
6.5
विदुरस्त्वपि पाण्डूनां तदा दर्शनलालसः
जगामैकरथेनैव काम्यकं वनमृद्धिमत्
Vidurastvapi pandunam tada darshanalalasah
Jagamaikarathenaiva kamyakam vanamriddhimat
6.6
ततो यात्वा विदुरः काननं त;च्छीघ्रैरश्वैर्वाहिना स्यन्दनेन
ददर्शासीनं धर्मराजं विविक्ते; सार्धं द्रौपद्या भ्रातृभिर्ब्राह्मणैश्च
Tato yatva vidurah kananam ta;chchhighrairashvairvahina syandanena
Dadarshasinam dharmarajam vivikte; sardham draupadya bhratribhirbrahmanaishcha
6.7
ततोऽपश्यद्विदुरं तूर्णमारा;दभ्यायान्तं सत्यसंधः स राजा
अथाब्रवीद्भ्रातरं भीमसेनं; किं नु क्षत्ता वक्ष्यति नः समेत्य
Tatopashyadviduram turnamara;dabhyayantam satyasandhah sa raja
Athabravidbhrataram bhimasenam; kim nu kshatta vakshyati nah sametya
6.8
कच्चिन्नायं वचनात्सौबलस्य; समाह्वाता देवनायोपयाति
कच्चित्क्षुद्रः शकुनिर्नायुधानि; जेष्यत्यस्मान्पुनरेवाक्षवत्याम्
Kachchinnayam vachanatsaubalasya; samahvata devanayopayati
Kachchitkshudrah shakunirnayudhani; jeshyatyasmanpunarevakshavatyam
6.9
समाहूतः केनचिदाद्रवेति; नाहं शक्तो भीमसेनापयातुम्
गाण्डीवे वा संशयिते कथंचि;द्राज्यप्राप्तिः संशयिता भवेन्नः
Samahutah kenachidadraveti; naham shakto bhimasenapayatum
Gandive va sanshayite kathanchi;drajyapraptih sanshayita bhavennah
6.10
तत उत्थाय विदुरं पाण्डवेयाः; प्रत्यगृह्णन्नृपते सर्व एव
तैः सत्कृतः स च तानाजमीढो; यथोचितं पाण्डुपुत्रान्समेयात्
Tata utthaya viduram pandaveyah; pratyagrihnannripate sarva eva
Taih satkritah sa cha tanajamidho; yathochitam panduputransameyat
6.11
समाश्वस्तं विदुरं ते नरर्षभा;स्ततोऽपृच्छन्नागमनाय हेतुम्
स चापि तेभ्यो विस्तरतः शशंस; यथावृत्तो धृतराष्ट्रोऽऽम्बिकेयः
Samashvastam viduram te nararshabha;statoprichchhannagamanaya hetum
Sa chapi tebhyo vistaratah shashansa; yathavritto dhritarashtrombikeyah
6.12
विदुर उवाच
अवोचन्मां धृतराष्ट्रोऽनुगुप्त;मजातशत्रो परिगृह्याभिपूज्य
एवं गते समतामभ्युपेत्य; पथ्यं तेषां मम चैव ब्रवीहि
Vidura uvacha
Avochanmam dhritarashtronugupta;majatashatro parigrihyabhipujya
Evam gate samatamabhyupetya; pathyam tesham mama chaiva bravihi
6.13
मयाप्युक्तं यत्क्षमं कौरवाणां; हितं पथ्यं धृतराष्ट्रस्य चैव
तद्वै पथ्यं तन्मनो नाभ्युपैति; ततश्चाहं क्षममन्यन्न मन्ये
Mayapyuktam yatkshamam kauravanam; hitam pathyam dhritarashtrasya chaiva
Tadvai pathyam tanmano nabhyupaiti; tatashchaham kshamamanyanna manye
6.14
परं श्रेयः पाण्डवेया मयोक्तं; न मे तच्च श्रुतवानाम्बिकेयः
यथातुरस्येव हि पथ्यमन्नं; न रोचते स्मास्य तदुच्यमानम्
Param shreyah pandaveya mayoktam; na me tachcha shrutavanambikeyah
Yathaturasyeva hi pathyamannam; na rochate smasya taduchyamanam
6.15
न श्रेयसे नीयतेऽजातशत्रो; स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा
ब्रुवन्न रुच्यै भरतर्षभस्य; पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः
Na shreyase niyatejatashatro; stri shrotriyasyeva grihe pradushta
Bruvanna ruchyai bharatarshabhasya; patih kumarya iva shashtivarshah
6.16
ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां; न वै श्रेयो धृतराष्ट्रः परैति
यथा पर्णे पुष्करस्येव सिक्तं; जलं न तिष्ठेत्पथ्यमुक्तं तथास्मिन्
Dhruvam vinasho nripa kauravanam; na vai shreyo dhritarashtrah paraiti
Yatha parne pushkarasyeva siktam; jalam na tishthetpathyamuktam tathasmin
6.17
ततः क्रुद्धो धृतराष्ट्रोऽब्रवीन्मां; यत्र श्रद्धा भारत तत्र याहि
नाहं भूयः कामये त्वां सहायं; महीमिमां पालयितुं पुरं वा
Tatah kruddho dhritarashtrobravinmam; yatra shraddha bharata tatra yahi
Naham bhuyah kamaye tvam sahayam; mahimimam palayitum puram va
6.18
सोऽहं त्यक्तो धृतराष्ट्रेण राजं;स्त्वां शासितुमुपयातस्त्वरावान्
तद्वै सर्वं यन्मयोक्तं सभायां; तद्धार्यतां यत्प्रवक्ष्यामि भूयः
Soham tyakto dhritarashtrena rajam;stvam shasitumupayatastvaravan
Tadvai sarvam yanmayoktam sabhayam; taddharyatam yatpravakshyami bhuyah
6.19
क्लेशैस्तीव्रैर्युज्यमानः सपत्नैः; क्षमां कुर्वन्कालमुपासते यः
सं वर्धयन्स्तोकमिवाग्निमात्मवा;न्स वै भुङ्क्ते पृथिवीमेक एव
Kleshaistivrairyujyamanah sapatnaih; kshamam kurvankalamupasate yah
Sam vardhayanstokamivagnimatmava;nsa vai bhunkte prithivimeka eva
6.20
यस्याविभक्तं वसु राजन्सहायै;स्तस्य दुःखेऽप्यंशभाजः सहायाः
सहायानामेष संग्रहणेऽभ्युपायः; सहायाप्तौ पृथिवीप्राप्तिमाहुः
Yasyavibhaktam vasu rajansahayai;stasya duhkhepyanshabhajah sahayah
Sahayanamesha sangrahanebhyupayah; sahayaptau prithivipraptimahuh
6.21
सत्यं श्रेष्ठं पाण्डव निष्प्रलापं; तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायैः
आत्मा चैषामग्रतो नातिवर्ते;देवंवृत्तिर्वर्धते भूमिपालः
Satyam shreshtham pandava nishpralapam; tulyam channam saha bhojyam sahayaih
Atma chaishamagrato nativarte;devanvrittirvardhate bhumipalah
6.22
युधिष्ठिर उवाच
एवं करिष्यामि यथा ब्रवीषि; परां बुद्धिमुपगम्याप्रमत्तः
यच्चाप्यन्यद्देशकालोपपन्नं; तद्वै वाच्यं तत्करिष्यामि कृत्स्नम्
Yudhishthira uvacha
Evam karishyami yatha bravishi; param buddhimupagamyapramattah
Yachchapyanyaddeshakalopapannam; tadvai vachyam tatkarishyami kritsnam