UtshovChapter 39
39.1
जनमेजय उवाच
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः
विस्तरेण कथामेतां यथास्त्राण्युपलब्धवान्
Janamejaya uvacha
Bhagavanshrotumichchhami parthasyaklishtakarmanah
Vistarena kathametam yathastranyupalabdhavan
39.2
कथं स पुरुषव्याघ्रो दीर्घबाहुर्धनंजयः
वनं प्रविष्टस्तेजस्वी निर्मनुष्यमभीतवत्
Katham sa purushavyaghro dirghabahurdhananjayah
Vanam pravishtastejasvi nirmanushyamabhitavat
39.3
किं च तेन कृतं तत्र वसता ब्रह्मवित्तम
कथं च भगवान्स्थाणुर्देवराजश्च तोषितः
Kim cha tena kritam tatra vasata brahmavittama
Katham cha bhagavansthanurdevarajashcha toshitah
39.4
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम
त्वं हि सर्वज्ञ दिव्यं च मानुषं चैव वेत्थ ह
Etadichchhamyaham shrotum tvatprasadaddvijottama
Tvam hi sarvagya divyam cha manusham chaiva vettha ha
39.5
अत्यद्भुतं महाप्राज्ञ रोमहर्षणमर्जुनः
भवेन सह संग्रामं चकाराप्रतिमं किल
पुरा प्रहरतां श्रेष्ठः संग्रामेष्वपराजितः
Atyadbhutam mahapragya romaharshanamarjunah
Bhavena saha sangramam chakarapratimam kila
Pura praharatam shreshthah sangrameshvaparajitah
39.6
यच्छ्रुत्वा नरसिंहानां दैन्यहर्षातिविस्मयात्
शूराणामपि पार्थानां हृदयानि चकम्पिरे
Yachchhrutva narasinhanam dainyaharshativismayat
Shuranamapi parthanam hridayani chakampire
39.7
यद्यच्च कृतवानन्यत्पार्थस्तदखिलं वद
न ह्यस्य निन्दितं जिष्णोः सुसूक्ष्ममपि लक्षये
चरितं तस्य शूरस्य तन्मे सर्वं प्रकीर्तय
Yadyachcha kritavananyatparthastadakhilam vada
Na hyasya ninditam jishnoh susukshmamapi lakshaye
Charitam tasya shurasya tanme sarvam prakirtaya
39.8
वैशंपायन उवाच
कथयिष्यामि ते तात कथामेतां महात्मनः
दिव्यां कौरवशार्दूल महतीमद्भुतोपमाम्
Vaishampayana uvacha
Kathayishyami te tata kathametam mahatmanah
Divyam kauravashardula mahatimadbhutopamam
39.9
गात्रसंस्पर्शसंबन्धं त्र्यम्बकेण सहानघ
पार्थस्य देवदेवेन शृणु सम्यक्समागमम्
Gatrasansparshasambandham tryambakena sahanagha
Parthasya devadevena shrinu samyaksamagamam
39.10
युधिष्ठिरनियोगात्स जगामामितविक्रमः
शक्रं सुरेश्वरं द्रष्टुं देवदेवं च शंकरम्
Yudhishthiraniyogatsa jagamamitavikramah
Shakram sureshvaram drashtum devadevam cha shankaram
39.11
दिव्यं तद्धनुरादाय खड्गं च पुरुषर्षभः
महाबलो महाबाहुरर्जुनः कार्यसिद्धये
दिशं ह्युदीचीं कौरव्यो हिमवच्छिखरं प्रति
Divyam taddhanuradaya khadgam cha purusharshabhah
Mahabalo mahabahurarjunah karyasiddhaye
Disham hyudichim kauravyo himavachchhikharam prati
39.12
ऐन्द्रिः स्थिरमना राजन्सर्वलोकमहारथः
त्वरया परया युक्तस्तपसे धृतनिश्चयः
वनं कण्टकितं घोरमेक एवान्वपद्यत
Aindrih sthiramana rajansarvalokamaharathah
Tvaraya paraya yuktastapase dhritanishchayah
Vanam kantakitam ghorameka evanvapadyata
39.13
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम्
नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्
Nanapushpaphalopetam nanapakshinishevitam
Nanamrigaganakirnam siddhacharanasevitam
39.14
ततः प्रयाते कौन्तेये वनं मानुषवर्जितम्
शङ्खानां पटहानां च शब्दः समभवद्दिवि
Tatah prayate kaunteye vanam manushavarjitam
Shankhanam patahanam cha shabdah samabhavaddivi
39.15
पुष्पवर्षं च सुमहन्निपपात महीतले
मेघजालं च विततं छादयामास सर्वतः
Pushpavarsham cha sumahannipapata mahitale
Meghajalam cha vitatam chhadayamasa sarvatah
39.16
अतीत्य वनदुर्गाणि संनिकर्षे महागिरेः
शुशुभे हिमवत्पृष्ठे वसमानोऽर्जुनस्तदा
Atitya vanadurgani sannikarshe mahagireh
Shushubhe himavatprishthe vasamanorjunastada
39.17
तत्रापश्यद्द्रुमान्फुल्लान्विहगैर्वल्गु नादितान्
नदीश्च बहुलावर्ता नीलवैडूर्यसंनिभाः
Tatrapashyaddrumanphullanvihagairvalgu naditan
Nadishcha bahulavarta nilavaiduryasannibhah
39.18
हंसकारण्डवोद्गीताः सारसाभिरुतास्तथा
पुंस्कोकिलरुताश्चैव क्रौञ्चबर्हिणनादिताः
Hansakarandavodgitah sarasabhirutastatha
Punskokilarutashchaiva kraunchabarhinanaditah
39.19
मनोहरवनोपेतास्तस्मिन्नतिरथोऽर्जुनः
पुण्यशीतामलजलाः पश्यन्प्रीतमनाभवत्
Manoharavanopetastasminnatirathorjunah
Punyashitamalajalah pashyanpritamanabhavat
39.20
रमणीये वनोद्देशे रममाणोऽर्जुनस्तदा
तपस्युग्रे वर्तमान उग्रतेजा महामनाः
Ramaniye vanoddeshe ramamanorjunastada
Tapasyugre vartamana ugrateja mahamanah
39.21
दर्भचीरं निवस्याथ दण्डाजिनविभूषितः
पूर्णे पूर्णे त्रिरात्रे तु मासमेकं फलाशनः
द्विगुणेनैव कालेन द्वितीयं मासमत्यगात्
Darbhachiram nivasyatha dandajinavibhushitah
Purne purne triratre tu masamekam phalashanah
Dvigunenaiva kalena dvitiyam masamatyagat
39.22
तृतीयमपि मासं स पक्षेणाहारमाचरन्
शीर्णं च पतितं भूमौ पर्णं समुपयुक्तवान्
Tritiyamapi masam sa pakshenaharamacharan
Shirnam cha patitam bhumau parnam samupayuktavan
39.23
चतुर्थे त्वथ संप्राप्ते मासि पूर्णे ततः परम्
वायुभक्षो महाबाहुरभवत्पाण्डुनन्दनः
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः
Chaturthe tvatha samprapte masi purne tatah param
Vayubhaksho mahabahurabhavatpandunandanah
Urdhvabahurniralambah padangushthagravishthitah
39.24
सदोपस्पर्शनाच्चास्य बभूवुरमितौजसः
विद्युदम्भोरुहनिभा जटास्तस्य महात्मनः
Sadopasparshanachchasya babhuvuramitaujasah
Vidyudambhoruhanibha jatastasya mahatmanah
39.25
ततो महर्षयः सर्वे जग्मुर्देवं पिनाकिनम्
शितिकण्ठं महाभागं प्रणिपत्य प्रसाद्य च
सर्वे निवेदयामासुः कर्म तत्फल्गुनस्य ह
Tato maharshayah sarve jagmurdevam pinakinam
Shitikantham mahabhagam pranipatya prasadya cha
Sarve nivedayamasuh karma tatphalgunasya ha
39.26
एष पार्थो महातेजा हिमवत्पृष्ठमाश्रितः
उग्रे तपसि दुष्पारे स्थितो धूमाययन्दिशः
Esha partho mahateja himavatprishthamashritah
Ugre tapasi dushpare sthito dhumayayandishah
39.27
तस्य देवेश न वयं विद्मः सर्वे चिकीर्षितम्
संतापयति नः सर्वानसौ साधु निवार्यताम्
Tasya devesha na vayam vidmah sarve chikirshitam
Santapayati nah sarvanasau sadhu nivaryatam
39.28
महेश्वर उवाच
शीघ्रं गच्छत संहृष्टा यथागतमतन्द्रिताः
अहमस्य विजानामि संकल्पं मनसि स्थितम्
Maheshvara uvacha
Shighram gachchhata sanhrishta yathagatamatandritah
Ahamasya vijanami sankalpam manasi sthitam
39.29
नास्य स्वर्गस्पृहा काचिन्नैश्वर्यस्य न चायुषः
यत्त्वस्य काङ्क्षितं सर्वं तत्करिष्येऽहमद्य वै
Nasya svargaspriha kachinnaishvaryasya na chayushah
Yattvasya kankshitam sarvam tatkarishyehamadya vai
39.30
वैशंपायन उवाच
ते श्रुत्व शर्ववचनमृषयः सत्यवादिनः
प्रहृष्टमनसो जग्मुर्यथास्वं पुनराश्रमान्
Vaishampayana uvacha
Te shrutva sharvavachanamrishayah satyavadinah
Prahrishtamanaso jagmuryathasvam punarashraman