UtshovChapter 299
299.1
वैशंपायन उवाच
धर्मेण तेऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः
अज्ञातवासं वत्स्यन्तश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम्
उपोपविश्य विद्वांसः सहिताः संशितव्रताः
Vaishampayana uvacha
Dharmena tebhyanugyatah pandavah satyavikramah
Agyatavasam vatsyantashchhanna varsham trayodasham
Upopavishya vidvansah sahitah sanshitavratah
299.2
ये तद्भक्ता वसन्ति स्म वनवासे तपस्विनः
तानब्रुवन्महात्मानः शिष्टाः प्राञ्जलयस्तदा
अभ्यनुज्ञापयिष्यन्तस्तं निवासं धृतव्रताः
Ye tadbhakta vasanti sma vanavase tapasvinah
Tanabruvanmahatmanah shishtah pranjalayastada
Abhyanugyapayishyantastam nivasam dhritavratah
299.3
विदितं भवतां सर्वं धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम्
छद्मना हृतराज्याश्च निःस्वाश्च बहुशः कृताः
Viditam bhavatam sarvam dhartarashtrairyatha vayam
Chhadmana hritarajyashcha nihsvashcha bahushah kritah
299.4
उषिताश्च वने कृच्छ्रं यत्र द्वादश वत्सरान्
अज्ञातवाससमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम्
तद्वत्स्यामो वयं छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ
Ushitashcha vane krichchhram yatra dvadasha vatsaran
Agyatavasasamayam shesham varsham trayodasham
Tadvatsyamo vayam chhannastadanugyatumarhatha
299.5
सुयोधनश्च दुष्टात्मा कर्णश्च सहसौबलः
जानन्तो विषमं कुर्युरस्मास्वत्यन्तवैरिणः
युक्ताचाराश्च युक्ताश्च पौरस्य स्वजनस्य च
Suyodhanashcha dushtatma karnashcha sahasaubalah
Jananto vishamam kuryurasmasvatyantavairinah
Yuktacharashcha yuktashcha paurasya svajanasya cha
299.6
अपि नस्तद्भवेद्भूयो यद्वयं ब्राह्मणैः सह
समस्ताः स्वेषु राष्ट्रेषु स्वराज्यस्था भवेमहि
Api nastadbhavedbhuyo yadvayam brahmanaih saha
Samastah sveshu rashtreshu svarajyastha bhavemahi
299.7
इत्युक्त्वा दुःखशोकार्तः शुचिर्धर्मसुतस्तदा
संमूर्छितोऽभवद्राजा साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः
Ityuktva duhkhashokartah shuchirdharmasutastada
Sammurchhitobhavadraja sashrukantho yudhishthirah
299.8
तमथाश्वासयन्सर्वे ब्राह्मणा भ्रातृभिः सह
अथ धौम्योऽब्रवीद्वाक्यं महार्थं नृपतिं तदा
Tamathashvasayansarve brahmana bhratribhih saha
Atha dhaumyobravidvakyam mahartham nripatim tada
299.9
राजन्विद्वान्भवान्दान्तः सत्यसंधो जितेन्द्रियः
नैवंविधाः प्रमुह्यन्ति नराः कस्यांचिदापदि
Rajanvidvanbhavandantah satyasandho jitendriyah
Naivanvidhah pramuhyanti narah kasyanchidapadi
299.10
देवैरप्यापदः प्राप्ताश्छन्नैश्च बहुशस्तथा
तत्र तत्र सपत्नानां निग्रहार्थं महात्मभिः
Devairapyapadah praptashchhannaishcha bahushastatha
Tatra tatra sapatnanam nigrahartham mahatmabhih
299.11
इन्द्रेण निषधान्प्राप्य गिरिप्रस्थाश्रमे तदा
छन्नेनोष्य कृतं कर्म द्विषतां बलनिग्रहे
Indrena nishadhanprapya giriprasthashrame tada
Chhannenoshya kritam karma dvishatam balanigrahe
299.12
विष्णुनाश्वशिरः प्राप्य तथादित्यां निवत्स्यता
गर्भे वधार्थं दैत्यानामज्ञातेनोषितं चिरम्
Vishnunashvashirah prapya tathadityam nivatsyata
Garbhe vadhartham daityanamagyatenoshitam chiram
299.13
प्राप्य वामनरूपेण प्रच्छन्नं ब्रह्मरूपिणा
बलेर्यथा हृतं राज्यं विक्रमैस्तच्च ते श्रुतम्
Prapya vamanarupena prachchhannam brahmarupina
Baleryatha hritam rajyam vikramaistachcha te shrutam
299.14
और्वेण वसता छन्नमूरौ ब्रह्मर्षिणा तदा
यत्कृतं तात लोकेषु तच्च सर्वं श्रुतं त्वया
Aurvena vasata chhannamurau brahmarshina tada
Yatkritam tata lokeshu tachcha sarvam shrutam tvaya
299.15
प्रच्छन्नं चापि धर्मज्ञ हरिणा वृत्रनिग्रहे
वज्रं प्रविश्य शक्रस्य यत्कृतं तच्च ते श्रुतम्
Prachchhannam chapi dharmagya harina vritranigrahe
Vajram pravishya shakrasya yatkritam tachcha te shrutam
299.16
हुताशनेन यच्चापः प्रविश्य छन्नमासता
विबुधानां कृतं कर्म तच्च सर्वं श्रुतं त्वया
Hutashanena yachchapah pravishya chhannamasata
Vibudhanam kritam karma tachcha sarvam shrutam tvaya
299.17
एवं विवस्वता तात छन्नेनोत्तमतेजसा
निर्दग्धाः शत्रवः सर्वे वसता भुवि सर्वशः
Evam vivasvata tata chhannenottamatejasa
Nirdagdhah shatravah sarve vasata bhuvi sarvashah
299.18
विष्णुना वसता चापि गृहे दशरथस्य वै
दशग्रीवो हतश्छन्नं संयुगे भीमकर्मणा
Vishnuna vasata chapi grihe dasharathasya vai
Dashagrivo hatashchhannam sanyuge bhimakarmana
299.19
एवमेते महात्मानः प्रच्छन्नास्तत्र तत्र ह
अजयञ्शात्रवान्युद्धे तथा त्वमपि जेष्यसि
Evamete mahatmanah prachchhannastatra tatra ha
Ajayanshatravanyuddhe tatha tvamapi jeshyasi
299.20
तथा धौम्येन धर्मज्ञो वाक्यैः संपरितोषितः
शास्त्रबुद्ध्या स्वबुद्ध्या च न चचाल युधिष्ठिरः
Tatha dhaumyena dharmagyo vakyaih samparitoshitah
Shastrabuddhya svabuddhya cha na chachala yudhishthirah
299.21
अथाब्रवीन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः
राजानं बलिनां श्रेष्ठो गिरा संपरिहर्षयन्
Athabravinmahabahurbhimaseno mahabalah
Rajanam balinam shreshtho gira sampariharshayan
299.22
अवेक्षया महाराज तव गाण्डीवधन्वना
धर्मानुगतया बुद्ध्या न किंचित्साहसं कृतम्
Avekshaya maharaja tava gandivadhanvana
Dharmanugataya buddhya na kinchitsahasam kritam
299.23
सहदेवो मया नित्यं नकुलश्च निवारितौ
शक्तौ विध्वंसने तेषां शत्रुघ्नौ भीमविक्रमौ
Sahadevo maya nityam nakulashcha nivaritau
Shaktau vidhvansane tesham shatrughnau bhimavikramau
299.24
न वयं तत्प्रहास्यामो यस्मिन्योक्ष्यति नो भवान्
भवान्विधत्तां तत्सर्वं क्षिप्रं जेष्यामहे परान्
Na vayam tatprahasyamo yasminyokshyati no bhavan
Bhavanvidhattam tatsarvam kshipram jeshyamahe paran
299.25
इत्युक्ते भीमसेनेन ब्राह्मणाः परमाशिषः
प्रयुज्यापृच्छ्य भरतान्यथास्वान्स्वान्ययुर्गृहान्
Ityukte bhimasenena brahmanah paramashishah
Prayujyaprichchhya bharatanyathasvansvanyayurgrihan
299.26
सर्वे वेदविदो मुख्या यतयो मुनयस्तथा
आशीरुक्त्वा यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः
Sarve vedavido mukhya yatayo munayastatha
Ashiruktva yathanyayam punardarshanakankshinah
299.27
सह धौम्येन विद्वांसस्तथा ते पञ्च पाण्डवाः
उत्थाय प्रययुर्वीराः कृष्णामादाय भारत
Saha dhaumyena vidvansastatha te pancha pandavah
Utthaya prayayurvirah krishnamadaya bharata
299.28
क्रोशमात्रमतिक्रम्य तस्माद्देशान्निमित्ततः
श्वोभूते मनुजव्याघ्राश्छन्नवासार्थमुद्यताः
Kroshamatramatikramya tasmaddeshannimittatah
Shvobhute manujavyaghrashchhannavasarthamudyatah
299.29
पृथक्शास्त्रविदः सर्वे सर्वे मन्त्रविशारदाः
संधिविग्रहकालज्ञा मन्त्राय समुपाविशन्
Prithakshastravidah sarve sarve mantravisharadah
Sandhivigrahakalagya mantraya samupavishan