UtshovChapter 294
294.1
वैशंपायन उवाच
देवराजमनुप्राप्तं ब्राह्मणच्छद्मना वृषः
दृष्ट्वा स्वागतमित्याह न बुबोधास्य मानसम्
Vaishampayana uvacha
Devarajamanupraptam brahmanachchhadmana vrishah
Drishtva svagatamityaha na bubodhasya manasam
294.2
हिरण्यकण्ठीः प्रमदा ग्रामान्वा बहुगोकुलान्
किं ददानीति तं विप्रमुवाचाधिरथिस्ततः
Hiranyakanthih pramada gramanva bahugokulan
Kim dadaniti tam vipramuvachadhirathistatah
294.3
ब्राह्मण उवाच
हिरण्यकण्ठ्यः प्रमदा यच्चान्यत्प्रीतिवर्धनम्
नाहं दत्तमिहेच्छामि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम्
Brahmana uvacha
Hiranyakanthyah pramada yachchanyatpritivardhanam
Naham dattamihechchhami tadarthibhyah pradiyatam
294.4
यदेतत्सहजं वर्म कुण्डले च तवानघ
एतदुत्कृत्य मे देहि यदि सत्यव्रतो भवान्
Yadetatsahajam varma kundale cha tavanagha
Etadutkritya me dehi yadi satyavrato bhavan
294.5
एतदिच्छाम्यहं क्षिप्रं त्वया दत्तं परंतप
एष मे सर्वलाभानां लाभः परमको मतः
Etadichchhamyaham kshipram tvaya dattam parantapa
Esha me sarvalabhanam labhah paramako matah
294.6
कर्ण उवाच
अवनिं प्रमदा गाश्च निर्वापं बहुवार्षिकम्
तत्ते विप्र प्रदास्यामि न तु वर्म न कुण्डले
Karna uvacha
Avanim pramada gashcha nirvapam bahuvarshikam
Tatte vipra pradasyami na tu varma na kundale
294.7
वैशंपायन उवाच
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानः स तु द्विजः
कर्णेन भरतश्रेष्ठ नान्यं वरमयाचत
Vaishampayana uvacha
Evam bahuvidhairvakyairyachyamanah sa tu dvijah
Karnena bharatashreshtha nanyam varamayachata
294.8
सान्त्वितश्च यथाशक्ति पूजितश्च यथाविधि
नैवान्यं स द्विजश्रेष्ठः कामयामास वै वरम्
Santvitashcha yathashakti pujitashcha yathavidhi
Naivanyam sa dvijashreshthah kamayamasa vai varam
294.9
यदा नान्यं प्रवृणुते वरं वै द्विजसत्तमः
तदैनमब्रवीद्भूयो राधेयः प्रहसन्निव
Yada nanyam pravrinute varam vai dvijasattamah
Tadainamabravidbhuyo radheyah prahasanniva
294.10
सहजं वर्म मे विप्र कुण्डले चामृतोद्भवे
तेनावध्योऽस्मि लोकेषु ततो नैतद्ददाम्यहम्
Sahajam varma me vipra kundale chamritodbhave
Tenavadhyosmi lokeshu tato naitaddadamyaham
294.11
विशालं पृथिवीराज्यं क्षेमं निहतकण्टकम्
प्रतिगृह्णीष्व मत्तस्त्वं साधु ब्राह्मणपुंगव
Vishalam prithivirajyam kshemam nihatakantakam
Pratigrihnishva mattastvam sadhu brahmanapungava
294.12
कुण्डलाभ्यां विमुक्तोऽहं वर्मणा सहजेन च
गमनीयो भविष्यामि शत्रूणां द्विजसत्तम
Kundalabhyam vimuktoham varmana sahajena cha
Gamaniyo bhavishyami shatrunam dvijasattama
294.13
यदा नान्यं वरं वव्रे भगवान्पाकशासनः
ततः प्रहस्य कर्णस्तं पुनरित्यब्रवीद्वचः
Yada nanyam varam vavre bhagavanpakashasanah
Tatah prahasya karnastam punarityabravidvachah
294.14
विदितो देवदेवेश प्रागेवासि मम प्रभो
न तु न्याय्यं मया दातुं तव शक्र वृथा वरम्
Vidito devadevesha pragevasi mama prabho
Na tu nyayyam maya datum tava shakra vritha varam
294.15
त्वं हि देवेश्वरः साक्षात्त्वया देयो वरो मम
अन्येषां चैव भूतानामीश्वरो ह्यसि भूतकृत्
Tvam hi deveshvarah sakshattvaya deyo varo mama
Anyesham chaiva bhutanamishvaro hyasi bhutakrit
294.16
यदि दास्यामि ते देव कुण्डले कवचं तथा
वध्यतामुपयास्यामि त्वं च शक्रावहास्यताम्
Yadi dasyami te deva kundale kavacham tatha
Vadhyatamupayasyami tvam cha shakravahasyatam
294.17
तस्माद्विनिमयं कृत्वा कुण्डले वर्म चोत्तमम्
हरस्व शक्र कामं मे न दद्यामहमन्यथा
Tasmadvinimayam kritva kundale varma chottamam
Harasva shakra kamam me na dadyamahamanyatha
294.18
शक्र उवाच
विदितोऽहं रवेः पूर्वमायन्नेव तवान्तिकम्
तेन ते सर्वमाख्यातमेवमेतन्न संशयः
Shakra uvacha
Viditoham raveh purvamayanneva tavantikam
Tena te sarvamakhyatamevametanna sanshayah
294.19
काममस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसि
वर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यदिच्छसि
Kamamastu tatha tata tava karna yathechchhasi
Varjayitva tu me vajram pravrinishva yadichchhasi
294.20
वैशंपायन उवाच
ततः कर्णः प्रहृष्टस्तु उपसंगम्य वासवम्
अमोघां शक्तिमभ्येत्य वव्रे संपूर्णमानसः
Vaishampayana uvacha
Tatah karnah prahrishtastu upasangamya vasavam
Amogham shaktimabhyetya vavre sampurnamanasah
294.21
कर्ण उवाच
वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासव
अमोघां शत्रुसंघानां घातनीं पृतनामुखे
Karna uvacha
Varmana kundalabhyam cha shaktim me dehi vasava
Amogham shatrusanghanam ghatanim pritanamukhe
294.22
वैशंपायन उवाच
ततः संचिन्त्य मनसा मुहूर्तमिव वासवः
शक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यमथाब्रवीत्
Vaishampayana uvacha
Tatah sanchintya manasa muhurtamiva vasavah
Shaktyartham prithivipala karnam vakyamathabravit
294.23
कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम्
गृहाण कर्ण शक्तिं त्वमनेन समयेन मे
Kundale me prayachchhasva varma chaiva sharirajam
Grihana karna shaktim tvamanena samayena me
294.24
अमोघा हन्ति शतशः शत्रून्मम करच्युता
पुनश्च पाणिमभ्येति मम दैत्यान्विनिघ्नतः
Amogha hanti shatashah shatrunmama karachyuta
Punashcha panimabhyeti mama daityanvinighnatah
294.25
सेयं तव करं प्राप्य हत्वैकं रिपुमूर्जितम्
गर्जन्तं प्रतपन्तं च मामेवैष्यति सूतज
Seyam tava karam prapya hatvaikam ripumurjitam
Garjantam pratapantam cha mamevaishyati sutaja
294.26
कर्ण उवाच
एकमेवाहमिच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवे
गर्जन्तं प्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत्
Karna uvacha
Ekamevahamichchhami ripum hantum mahahave
Garjantam pratapantam cha yato mama bhayam bhavet
294.27
इन्द्र उवाच
एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणे
त्वं तु यं प्रार्थयस्येकं रक्ष्यते स महात्मना
Indra uvacha
Ekam hanishyasi ripum garjantam balinam rane
Tvam tu yam prarthayasyekam rakshyate sa mahatmana
294.28
यमाहुर्वेदविद्वांसो वराहमजितं हरिम्
नारायणमचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते
Yamahurvedavidvanso varahamajitam harim
Narayanamachintyam cha tena krishnena rakshyate
294.29
कर्ण उवाच
एवमप्यस्तु भगवन्नेकवीरवधे मम
अमोघा प्रवरा शक्तिर्येन हन्यां प्रतापिनम्
Karna uvacha
Evamapyastu bhagavannekaviravadhe mama
Amogha pravara shaktiryena hanyam pratapinam
294.30
उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च ते
निकृत्तेषु च गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत्
Utkritya tu pradasyami kundale kavacham cha te
Nikritteshu cha gatreshu na me bibhatsata bhavet
294.31
इन्द्र उवाच
न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथंचन
व्रणश्चापि न गात्रेषु यस्त्वं नानृतमिच्छसि
Indra uvacha
Na te bibhatsata karna bhavishyati kathanchana
Vranashchapi na gatreshu yastvam nanritamichchhasi
294.32
यादृशस्ते पितुर्वर्णस्तेजश्च वदतां वर
तादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः
Yadrishaste piturvarnastejashcha vadatam vara
Tadrishenaiva varnena tvam karna bhavita punah
294.33
विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्यमोघामसंशये
प्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्येवैषा पतिष्यति
Vidyamaneshu shastreshu yadyamoghamasanshaye
Pramatto mokshyase chapi tvayyevaisha patishyati
294.34
कर्ण उवाच
संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीमिमाम्
यथा मामात्थ शक्र त्वं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
Karna uvacha
Sanshayam paramam prapya vimokshye vasavimimam
Yatha mamattha shakra tvam satyametadbravimi te
294.35
वैशंपायन उवाच
ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह्य विशां पते
शस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्यकृन्तत
Vaishampayana uvacha
Tatah shaktim prajvalitam pratigrihya visham pate
Shastram grihitva nishitam sarvagatranyakrintata
294.36
ततो देवा मानवा दानवाश्च; निकृन्तन्तं कर्णमात्मानमेवम्
दृष्ट्वा सर्वे सिद्धसंघाश्च नेदु;र्न ह्यस्यासीद्दुःखजो वै विकारः
Tato deva manava danavashcha; nikrintantam karnamatmanamevam
Drishtva sarve siddhasanghashcha nedu;rna hyasyasidduhkhajo vai vikarah
294.37
ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः; पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम्
दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं; मुहुश्चापि स्मयमानं नृवीरम्
Tato divya dundubhayah praneduh; papatochchaih pushpavarsham cha divyam
Drishtva karnam shastrasankrittagatram; muhushchapi smayamanam nriviram
294.38
ततश्छित्त्वा कवचं दिव्यमङ्गा;त्तथैवार्द्रं प्रददौ वासवाय
तथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते; वैकर्तनः कर्मणा तेन कर्णः
Tatashchhittva kavacham divyamanga;ttathaivardram pradadau vasavaya
Tathotkritya pradadau kundale te; vaikartanah karmana tena karnah
294.39
ततः शक्रः प्रहसन्वञ्चयित्वा; कर्णं लोके यशसा योजयित्वा
कृतं कार्यं पाण्डवानां हि मेने; ततः पश्चाद्दिवमेवोत्पपात
Tatah shakrah prahasanvanchayitva; karnam loke yashasa yojayitva
Kritam karyam pandavanam hi mene; tatah pashchaddivamevotpapata
294.40
श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा; दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन्
तां चावस्थां गमितं सूतपुत्रं; श्रुत्वा पार्था जहृषुः काननस्थाः
Shrutva karnam mushitam dhartarashtra; dinah sarve bhagnadarpa ivasan
Tam chavastham gamitam sutaputram; shrutva partha jahrishuh kananasthah
294.41
जनमेजय उवाच
क्वस्था वीराः पाण्डवास्ते बभूवुः; कुतश्चैतच्छ्रुतवन्तः प्रियं ते
किं वाकार्षुर्द्वादशेऽब्दे व्यतीते; तन्मे सर्वं भगवान्व्याकरोतु
Janamejaya uvacha
Kvastha virah pandavaste babhuvuh; kutashchaitachchhrutavantah priyam te
Kim vakarshurdvadashebde vyatite; tanme sarvam bhagavanvyakarotu
294.42
वैशंपायन उवाच
लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा; विप्रैः सार्धं काम्यकादाश्रमात्ते
मार्कण्डेयाच्छ्रुतवन्तः पुराणं; देवर्षीणां चरितं विस्तरेण
Vaishampayana uvacha
Labdhva krishnam saindhavam dravayitva; vipraih sardham kamyakadashramatte
Markandeyachchhrutavantah puranam; devarshinam charitam vistarena
294.43
प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः; सर्वैः सार्धं सूदपौरोगवैश्च
ततः पुण्यं द्वैतवनं नृवीरा; निस्तीर्योग्रं वनवासं समग्रम्
Pratyajagmuh sarathah sanuyatrah; sarvaih sardham sudapaurogavaishcha
Tatah punyam dvaitavanam nrivira; nistiryogram vanavasam samagram