UtshovChapter 292
292.1
वैशंपायन उवाच
ततो गर्भः समभवत्पृथायाः पृथिवीपते
शुक्ले दशोत्तरे पक्षे तारापतिरिवाम्बरे
Vaishampayana uvacha
Tato garbhah samabhavatprithayah prithivipate
Shukle dashottare pakshe tarapatirivambare
292.2
सा बान्धवभयाद्बाला तं गर्भं विनिगूहती
धारयामास सुश्रोणी न चैनां बुबुधे जनः
Sa bandhavabhayadbala tam garbham viniguhati
Dharayamasa sushroni na chainam bubudhe janah
292.3
न हि तां वेद नार्यन्या काचिद्धात्रेयिकामृते
कन्यापुरगतां बालां निपुणां परिरक्षणे
Na hi tam veda naryanya kachiddhatreyikamrite
Kanyapuragatam balam nipunam parirakshane
292.4
ततः कालेन सा गर्भं सुषुवे वरवर्णिनी
कन्यैव तस्य देवस्य प्रसादादमरप्रभम्
Tatah kalena sa garbham sushuve varavarnini
Kanyaiva tasya devasya prasadadamaraprabham
292.5
तथैव बद्धकवचं कनकोज्ज्वलकुण्डलम्
हर्यक्षं वृषभस्कन्धं यथास्य पितरं तथा
Tathaiva baddhakavacham kanakojjvalakundalam
Haryaksham vrishabhaskandham yathasya pitaram tatha
292.6
जातमात्रं च तं गर्भं धात्र्या संमन्त्र्य भामिनी
मञ्जूषायामवदधे स्वास्तीर्णायां समन्ततः
Jatamatram cha tam garbham dhatrya sammantrya bhamini
Manjushayamavadadhe svastirnayam samantatah
292.7
मधूच्छिष्टस्थितायां सा सुखायां रुदती तथा
श्लक्ष्णायां सुपिधानायामश्वनद्यामवासृजत्
Madhuchchhishtasthitayam sa sukhayam rudati tatha
Shlakshnayam supidhanayamashvanadyamavasrijat
292.8
जानती चाप्यकर्तव्यं कन्याया गर्भधारणम्
पुत्रस्नेहेन राजेन्द्र करुणं पर्यदेवयत्
Janati chapyakartavyam kanyaya garbhadharanam
Putrasnehena rajendra karunam paryadevayat
292.9
समुत्सृजन्ती मञ्जूषामश्वनद्यास्तदा जले
उवाच रुदती कुन्ती यानि वाक्यानि तच्छृणु
Samutsrijanti manjushamashvanadyastada jale
Uvacha rudati kunti yani vakyani tachchhrinu
292.10
स्वस्ति तेऽस्त्वान्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यश्च पुत्रक
दिव्येभ्यश्चैव भूतेभ्यस्तथा तोयचराश्च ये
Svasti testvantarikshebhyah parthivebhyashcha putraka
Divyebhyashchaiva bhutebhyastatha toyacharashcha ye
292.11
शिवास्ते सन्तु पन्थानो मा च ते परिपन्थिनः
आगमाश्च तथा पुत्र भवन्त्वद्रोहचेतसः
Shivaste santu panthano ma cha te paripanthinah
Agamashcha tatha putra bhavantvadrohachetasah
292.12
पातु त्वां वरुणो राजा सलिले सलिलेश्वरः
अन्तरिक्षेऽन्तरिक्षस्थः पवनः सर्वगस्तथा
Patu tvam varuno raja salile salileshvarah
Antarikshentarikshasthah pavanah sarvagastatha
292.13
पिता त्वां पातु सर्वत्र तपनस्तपतां वरः
येन दत्तोऽसि मे पुत्र दिव्येन विधिना किल
Pita tvam patu sarvatra tapanastapatam varah
Yena dattosi me putra divyena vidhina kila
292.14
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे च देवताः
मरुतश्च सहेन्द्रेण दिशश्च सदिगीश्वराः
Aditya vasavo rudrah sadhya vishve cha devatah
Marutashcha sahendrena dishashcha sadigishvarah
292.15
रक्षन्तु त्वां सुराः सर्वे समेषु विषमेषु च
वेत्स्यामि त्वां विदेशेऽपि कवचेनोपसूचितम्
Rakshantu tvam surah sarve sameshu vishameshu cha
Vetsyami tvam videshepi kavachenopasuchitam
292.16
धन्यस्ते पुत्र जनको देवो भानुर्विभावसुः
यस्त्वां द्रक्ष्यति दिव्येन चक्षुषा वाहिनीगतम्
Dhanyaste putra janako devo bhanurvibhavasuh
Yastvam drakshyati divyena chakshusha vahinigatam
292.17
धन्या सा प्रमदा या त्वां पुत्रत्वे कल्पयिष्यति
यस्यास्त्वं तृषितः पुत्र स्तनं पास्यसि देवज
Dhanya sa pramada ya tvam putratve kalpayishyati
Yasyastvam trishitah putra stanam pasyasi devaja
292.18
को नु स्वप्नस्तया दृष्टो या त्वामादित्यवर्चसम्
दिव्यवर्मसमायुक्तं दिव्यकुण्डलभूषितम्
Ko nu svapnastaya drishto ya tvamadityavarchasam
Divyavarmasamayuktam divyakundalabhushitam
292.19
पद्मायतविशालाक्षं पद्मताम्रतलोज्ज्वलम्
सुललाटं सुकेशान्तं पुत्रत्वे कल्पयिष्यति
Padmayatavishalaksham padmatamratalojjvalam
Sulalatam sukeshantam putratve kalpayishyati
292.20
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां भूमौ संसर्पमाणकम्
अव्यक्तकलवाक्यानि वदन्तं रेणुगुण्ठितम्
Dhanya drakshyanti putra tvam bhumau sansarpamanakam
Avyaktakalavakyani vadantam renugunthitam
292.21
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां पुनर्यौवनगे मुखे
हिमवद्वनसंभूतं सिंहं केसरिणं यथा
Dhanya drakshyanti putra tvam punaryauvanage mukhe
Himavadvanasambhutam sinham kesarinam yatha
292.22
एवं बहुविधं राजन्विलप्य करुणं पृथा
अवासृजत मञ्जूषामश्वनद्यास्तदा जले
Evam bahuvidham rajanvilapya karunam pritha
Avasrijata manjushamashvanadyastada jale
292.23
रुदती पुत्रशोकार्ता निशीथे कमलेक्षणा
धात्र्या सह पृथा राजन्पुत्रदर्शनलालसा
Rudati putrashokarta nishithe kamalekshana
Dhatrya saha pritha rajanputradarshanalalasa
292.24
विसर्जयित्वा मञ्जूषां संबोधनभयात्पितुः
विवेश राजभवनं पुनः शोकातुरा ततः
Visarjayitva manjusham sambodhanabhayatpituh
Vivesha rajabhavanam punah shokatura tatah
292.25
मञ्जूषा त्वश्वनद्याः सा ययौ चर्मण्वतीं नदीम्
चर्मण्वत्याश्च यमुनां ततो गङ्गां जगाम ह
Manjusha tvashvanadyah sa yayau charmanvatim nadim
Charmanvatyashcha yamunam tato gangam jagama ha
292.26
गङ्गायाः सूतविषयं चम्पामभ्याययौ पुरीम्
स मञ्जूषागतो गर्भस्तरङ्गैरुह्यमानकः
Gangayah sutavishayam champamabhyayayau purim
Sa manjushagato garbhastarangairuhyamanakah
292.27
अमृतादुत्थितं दिव्यं तत्तु वर्म सकुण्डलम्
धारयामास तं गर्भं दैवं च विधिनिर्मितम्
Amritadutthitam divyam tattu varma sakundalam
Dharayamasa tam garbham daivam cha vidhinirmitam