UtshovChapter 252
252.1
वैशंपायन उवाच
सरोषरागोपहतेन वल्गुना; सरागनेत्रेण नतोन्नतभ्रुवा
मुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं; ततोऽब्रवीत्तं द्रुपदात्मजा पुनः
Vaishampayana uvacha
Sarosharagopahatena valguna; saraganetrena natonnatabhruva
Mukhena visphurya suvirarashtrapam; tatobravittam drupadatmaja punah
252.2
यशस्विनस्तीक्ष्णविषान्महारथा;नधिक्षिपन्मूढ न लज्जसे कथम्
महेन्द्रकल्पान्निरतान्स्वकर्मसु; स्थितान्समूहेष्वपि यक्षरक्षसाम्
Yashasvinastikshnavishanmaharatha;nadhikshipanmudha na lajjase katham
Mahendrakalpanniratansvakarmasu; sthitansamuheshvapi yaksharakshasam
252.3
न किंचिदीड्यं प्रवदन्ति पापं; वनेचरं वा गृहमेधिनं वा
तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं; भषन्ति हैवं श्वनराः सुवीर
Na kinchididyam pravadanti papam; vanecharam va grihamedhinam va
Tapasvinam samparipurnavidyam; bhashanti haivam shvanarah suvira
252.4
अहं तु मन्ये तव नास्ति कश्चि;देतादृशे क्षत्रियसंनिवेशे
यस्त्वाद्य पातालमुखे पतन्तं; पाणौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत
Aham tu manye tava nasti kashchi;detadrishe kshatriyasanniveshe
Yastvadya patalamukhe patantam; panau grihitva pratisanhareta
252.5
नागं प्रभिन्नं गिरिकूटकल्प;मुपत्यकां हैमवतीं चरन्तम्
दण्डीव यूथादपसेधसे त्वं; यो जेतुमाशंससि धर्मराजम्
Nagam prabhinnam girikutakalpa;mupatyakam haimavatim charantam
Dandiva yuthadapasedhase tvam; yo jetumashansasi dharmarajam
252.6
बाल्यात्प्रसुप्तस्य महाबलस्य; सिंहस्य पक्ष्माणि मुखाल्लुनासि
पदा समाहत्य पलायमानः; क्रुद्धं यदा द्रक्ष्यसि भीमसेनम्
Balyatprasuptasya mahabalasya; sinhasya pakshmani mukhallunasi
Pada samahatya palayamanah; kruddham yada drakshyasi bhimasenam
252.7
महाबलं घोरतरं प्रवृद्धं; जातं हरिं पर्वतकन्दरेषु
प्रसुप्तमुग्रं प्रपदेन हंसि; यः क्रुद्धमासेत्स्यसि जिष्णुमुग्रम्
Mahabalam ghorataram pravriddham; jatam harim parvatakandareshu
Prasuptamugram prapadena hansi; yah kruddhamasetsyasi jishnumugram
252.8
कृष्णोरगौ तीक्ष्णविषौ द्विजिह्वौ; मत्तः पदाक्रामसि पुच्छदेशे
यः पाण्डवाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्यां; जघन्यजाभ्यां प्रयुयुत्ससे त्वम्
Krishnoragau tikshnavishau dvijihvau; mattah padakramasi puchchhadeshe
Yah pandavabhyam purushottamabhyam; jaghanyajabhyam prayuyutsase tvam
252.9
यथा च वेणुः कदली नलो वा; फलन्त्यभावाय न भूतयेऽऽत्मनः
तथैव मां तैः परिरक्ष्यमाणा;मादास्यसे कर्कटकीव गर्भम्
Yatha cha venuh kadali nalo va; phalantyabhavaya na bhutayetmanah
Tathaiva mam taih parirakshyamana;madasyase karkatakiva garbham
252.10
जयद्रथ उवाच
जानामि कृष्णे विदितं ममैत;द्यथाविधास्ते नरदेवपुत्राः
न त्वेवमेतेन विभीषणेन; शक्या वयं त्रासयितुं त्वयाद्य
Jayadratha uvacha
Janami krishne viditam mamaita;dyathavidhaste naradevaputrah
Na tvevametena vibhishanena; shakya vayam trasayitum tvayadya
252.11
वयं पुनः सप्तदशेषु कृष्णे; कुलेषु सर्वेऽनवमेषु जाताः
षड्भ्यो गुणेभ्योऽभ्यधिका विहीना;न्मन्यामहे द्रौपदि पाण्डुपुत्रान्
Vayam punah saptadasheshu krishne; kuleshu sarvenavameshu jatah
Shadbhyo gunebhyobhyadhika vihina;nmanyamahe draupadi panduputran
252.12
सा क्षिप्रमातिष्ठ गजं रथं वा; न वाक्यमात्रेण वयं हि शक्याः
आशंस वा त्वं कृपणं वदन्ती; सौवीरराजस्य पुनः प्रसादम्
Sa kshipramatishtha gajam ratham va; na vakyamatrena vayam hi shakyah
Ashansa va tvam kripanam vadanti; sauvirarajasya punah prasadam
252.13
द्रौपद्युवाच
महाबला किं त्विह दुर्बलेव; सौवीरराजस्य मताहमस्मि
याहं प्रमाथादिह संप्रतीता; सौवीरराजं कृपणं वदेयम्
Draupadyuvacha
Mahabala kim tviha durbaleva; sauvirarajasya matahamasmi
Yaham pramathadiha sampratita; sauvirarajam kripanam vadeyam
252.14
यस्या हि कृष्णौ पदवीं चरेतां; समास्थितावेकरथे सहायौ
इन्द्रोऽपि तां नापहरेत्कथंचि;न्मनुष्यमात्रः कृपणः कुतोऽन्यः
Yasya hi krishnau padavim charetam; samasthitavekarathe sahayau
Indropi tam napaharetkathanchi;nmanushyamatrah kripanah kutonyah
252.15
यदा किरीटी परवीरघाती; निघ्नन्रथस्थो द्विषतां मनांसि
मदन्तरे त्वद्ध्वजिनीं प्रवेष्टा; कक्षं दहन्नग्निरिवोष्णगेषु
Yada kiriti paraviraghati; nighnanrathastho dvishatam manansi
Madantare tvaddhvajinim praveshta; kaksham dahannagnirivoshnageshu
252.16
जनार्दनस्यानुगा वृष्णिवीरा; महेष्वासाः केकयाश्चापि सर्वे
एते हि सर्वे मम राजपुत्राः; प्रहृष्टरूपाः पदवीं चरेयुः
Janardanasyanuga vrishnivira; maheshvasah kekayashchapi sarve
Ete hi sarve mama rajaputrah; prahrishtarupah padavim chareyuh
252.17
मौर्वीविसृष्टाः स्तनयित्नुघोषा; गाण्डीवमुक्तास्त्वतिवेगवन्तः
हस्तं समाहत्य धनंजयस्य; भीमाः शब्दं घोरतरं नदन्ति
Maurvivisrishtah stanayitnughosha; gandivamuktastvativegavantah
Hastam samahatya dhananjayasya; bhimah shabdam ghorataram nadanti
252.18
गाण्डीवमुक्तांश्च महाशरौघा;न्पतंगसंघानिव शीघ्रवेगान्
सशङ्खघोषः सतलत्रघोषो; गाण्डीवधन्वा मुहुरुद्वमंश्च
यदा शरानर्पयिता तवोरसि; तदा मनस्ते किमिवाभविष्यत्
Gandivamuktanshcha mahasharaugha;npatangasanghaniva shighravegan
Sashankhaghoshah satalatraghosho; gandivadhanva muhurudvamanshcha
Yada sharanarpayita tavorasi; tada manaste kimivabhavishyat
252.19
गदाहस्तं भीममभिद्रवन्तं; माद्रीपुत्रौ संपतन्तौ दिशश्च
अमर्षजं क्रोधविषं वमन्तौ; दृष्ट्वा चिरं तापमुपैष्यसेऽधम
Gadahastam bhimamabhidravantam; madriputrau sampatantau dishashcha
Amarshajam krodhavisham vamantau; drishtva chiram tapamupaishyasedhama
252.20
यथा चाहं नातिचरे कथंचि;त्पतीन्महार्हान्मनसापि जातु
तेनाद्य सत्येन वशीकृतं त्वां; द्रष्टास्मि पार्थैः परिकृष्यमाणम्
Yatha chaham natichare kathanchi;tpatinmaharhanmanasapi jatu
Tenadya satyena vashikritam tvam; drashtasmi parthaih parikrishyamanam
252.21
न संभ्रमं गन्तुमहं हि शक्ष्ये; त्वया नृशंसेन विकृष्यमाणा
समागताहं हि कुरुप्रवीरैः; पुनर्वनं काम्यकमागता च
Na sambhramam gantumaham hi shakshye; tvaya nrishansena vikrishyamana
Samagataham hi kurupraviraih; punarvanam kamyakamagata cha
252.22
वैशंपायन उवाच
सा ताननुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा; जिघृक्षमाणानवभर्त्सयन्ती
प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता; धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा
Vaishampayana uvacha
Sa tananuprekshya vishalanetra; jighrikshamananavabhartsayanti
Provacha ma ma sprishateti bhita; dhaumyam prachukrosha purohitam sa
252.23
जग्राह तामुत्तरवस्त्रदेशे; जयद्रथस्तं समवाक्षिपत्सा
तया समाक्षिप्ततनुः स पापः; पपात शाखीव निकृत्तमूलः
Jagraha tamuttaravastradeshe; jayadrathastam samavakshipatsa
Taya samakshiptatanuh sa papah; papata shakhiva nikrittamulah
252.24
प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन; मुहुर्विनिःश्वस्य च राजपुत्री
सा कृष्यमाणा रथमारुरोह; धौम्यस्य पादावभिवाद्य कृष्णा
Pragrihyamana tu mahajavena; muhurvinihshvasya cha rajaputri
Sa krishyamana rathamaruroha; dhaumyasya padavabhivadya krishna
252.25
धौम्य उवाच
नेयं शक्या त्वया नेतुमविजित्य महारथान्
धर्मं क्षत्रस्य पौराणमवेक्षस्व जयद्रथ
Dhaumya uvacha
Neyam shakya tvaya netumavijitya maharathan
Dharmam kshatrasya pauranamavekshasva jayadratha
252.26
क्षुद्रं कृत्वा फलं पापं प्राप्स्यसि त्वमसंशयम्
आसाद्य पाण्डवान्वीरान्धर्मराजपुरोगमान्
Kshudram kritva phalam papam prapsyasi tvamasanshayam
Asadya pandavanvirandharmarajapurogaman
252.27
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा ह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम्
अन्वगच्छत्तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः
Vaishampayana uvacha
Ityuktva hriyamanam tam rajaputrim yashasvinim
Anvagachchhattada dhaumyah padatiganamadhyagah