Chapter 25
25.1
वैशंपायन उवाच
ततस्तेषु प्रयातेषु कौन्तेयः सत्यसंगरः
अभ्यभाषत धर्मात्मा भ्रातॄन्सर्वान्युधिष्ठिरः
Vaishampayana uvacha
Tatasteshu prayateshu kaunteyah satyasangarah
Abhyabhashata dharmatma bhratrinsarvanyudhishthirah
25.2
द्वादशेमाः समास्माभिर्वस्तव्यं निर्जने वने
समीक्षध्वं महारण्ये देशं बहुमृगद्विजम्
Dvadashemah samasmabhirvastavyam nirjane vane
Samikshadhvam maharanye desham bahumrigadvijam
25.3
बहुपुष्पफलं रम्यं शिवं पुण्यजनोचितम्
यत्रेमाः शरदः सर्वाः सुखं प्रतिवसेमहि
Bahupushpaphalam ramyam shivam punyajanochitam
Yatremah sharadah sarvah sukham prativasemahi
25.4
एवमुक्ते प्रत्युवाच धर्मराजं धनंजयः
गुरुवन्मानवगुरुं मानयित्वा मनस्विनम्
Evamukte pratyuvacha dharmarajam dhananjayah
Guruvanmanavagurum manayitva manasvinam
25.5
अर्जुन उवाच
भवानेव महर्षीणां वृद्धानां पर्युपासिता
अज्ञातं मानुषे लोके भवतो नास्ति किंचन
Arjuna uvacha
Bhavaneva maharshinam vriddhanam paryupasita
Agyatam manushe loke bhavato nasti kinchana
25.6
त्वया ह्युपासिता नित्यं ब्राह्मणा भरतर्षभ
द्वैपायनप्रभृतयो नारदश्च महातपाः
Tvaya hyupasita nityam brahmana bharatarshabha
Dvaipayanaprabhritayo naradashcha mahatapah
25.7
यः सर्वलोकद्वाराणि नित्यं संचरते वशी
देवलोकाद्ब्रह्मलोकं गन्धर्वाप्सरसामपि
Yah sarvalokadvarani nityam sancharate vashi
Devalokadbrahmalokam gandharvapsarasamapi
25.8
सर्वा गतीर्विजानासि ब्राह्मणानां न संशयः
प्रभावांश्चैव वेत्थ त्वं सर्वेषामेव पार्थिव
Sarva gatirvijanasi brahmananam na sanshayah
Prabhavanshchaiva vettha tvam sarveshameva parthiva
25.9
त्वमेव राजञ्जानासि श्रेयःकारणमेव च
यत्रेच्छसि महाराज निवासं तत्र कुर्महे
Tvameva rajanjanasi shreyahkaranameva cha
Yatrechchhasi maharaja nivasam tatra kurmahe
25.10
इदं द्वैतवनं नाम सरः पुण्यजनोचितम्
बहुपुष्पफलं रम्यं नानाद्विजनिषेवितम्
Idam dvaitavanam nama sarah punyajanochitam
Bahupushpaphalam ramyam nanadvijanishevitam
25.11
अत्रेमा द्वादश समा विहरेमेति रोचये
यदि तेऽनुमतं राजन्किं वान्यन्मन्यते भवान्
Atrema dvadasha sama viharemeti rochaye
Yadi tenumatam rajankim vanyanmanyate bhavan
25.12
युधिष्ठिर उवाच
ममाप्येतन्मतं पार्थ त्वया यत्समुदाहृतम्
गच्छाम पुण्यं विख्यातं महद्द्वैतवनं सरः
Yudhishthira uvacha
Mamapyetanmatam partha tvaya yatsamudahritam
Gachchhama punyam vikhyatam mahaddvaitavanam sarah
25.13
वैशंपायन उवाच
ततस्ते प्रययुः सर्वे पाण्डवा धर्मचारिणः
ब्राह्मणैर्बहुभिः सार्धं पुण्यं द्वैतवनं सरः
Vaishampayana uvacha
Tataste prayayuh sarve pandava dharmacharinah
Brahmanairbahubhih sardham punyam dvaitavanam sarah
25.14
ब्राह्मणाः साग्निहोत्राश्च तथैव च निरग्नयः
स्वाध्यायिनो भिक्षवश्च सजपा वनवासिनः
Brahmanah sagnihotrashcha tathaiva cha niragnayah
Svadhyayino bhikshavashcha sajapa vanavasinah
25.15
बहवो ब्राह्मणास्तत्र परिवव्रुर्युधिष्ठिरम्
तपस्विनः सत्यशीलाः शतशः संशितव्रताः
Bahavo brahmanastatra parivavruryudhishthiram
Tapasvinah satyashilah shatashah sanshitavratah
25.16
ते यात्वा पाण्डवास्तत्र बहुभिर्ब्राह्मणैः सह
पुण्यं द्वैतवनं रम्यं विविशुर्भरतर्षभाः
Te yatva pandavastatra bahubhirbrahmanaih saha
Punyam dvaitavanam ramyam vivishurbharatarshabhah
25.17
तच्छालतालाम्रमधूकनीप; कदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
तपात्यये पुष्पधरैरुपेतं; महावनं राष्ट्रपतिर्ददर्श
Tachchhalatalamramadhukanipa; kadambasarjarjunakarnikaraih
Tapatyaye pushpadharairupetam; mahavanam rashtrapatirdadarsha
25.18
महाद्रुमाणां शिखरेषु तस्थु;र्मनोरमां वाचमुदीरयन्तः
मयूरदात्यूहचकोरसंघा;स्तस्मिन्वने काननकोकिलाश्च
Mahadrumanam shikhareshu tasthu;rmanoramam vachamudirayantah
Mayuradatyuhachakorasangha;stasminvane kananakokilashcha
25.19
करेणुयूथैः सह यूथपानां; मदोत्कटानामचलप्रभाणाम्
महान्ति यूथानि महाद्विपानां; तस्मिन्वने राष्ट्रपतिर्ददर्श
Karenuyuthaih saha yuthapanam; madotkatanamachalaprabhanam
Mahanti yuthani mahadvipanam; tasminvane rashtrapatirdadarsha
25.20
मनोरमां भोगवतीमुपेत्य; धृतात्मनां चीरजटाधराणाम्
तस्मिन्वने धर्मभृतां निवासे; ददर्श सिद्धर्षिगणाननेकान्
Manoramam bhogavatimupetya; dhritatmanam chirajatadharanam
Tasminvane dharmabhritam nivase; dadarsha siddharshiganananekan
25.21
ततः स यानादवरुह्य राजा; सभ्रातृकः सजनः काननं तत्
विवेश धर्मात्मवतां वरिष्ठ;स्त्रिविष्टपं शक्र इवामितौजाः
Tatah sa yanadavaruhya raja; sabhratrikah sajanah kananam tat
Vivesha dharmatmavatam varishtha;strivishtapam shakra ivamitaujah
25.22
तं सत्यसंधं सहिताभिपेतु;र्दिदृक्षवश्चारणसिद्धसंघाः
वनौकसश्चापि नरेन्द्रसिंहं; मनस्विनं संपरिवार्य तस्थुः
Tam satyasandham sahitabhipetu;rdidrikshavashcharanasiddhasanghah
Vanaukasashchapi narendrasinham; manasvinam samparivarya tasthuh
25.23
स तत्र सिद्धानभिवाद्य सर्वा;न्प्रत्यर्चितो राजवद्देववच्च
विवेश सर्वैः सहितो द्विजाग्र्यैः; कृताञ्जलिर्धर्मभृतां वरिष्ठः
Sa tatra siddhanabhivadya sarva;npratyarchito rajavaddevavachcha
Vivesha sarvaih sahito dvijagryaih; kritanjalirdharmabhritam varishthah
25.24
स पुण्यशीलः पितृवन्महात्मा; तपस्विभिर्धर्मपरैरुपेत्य
प्रत्यर्चितः पुष्पधरस्य मूले; महाद्रुमस्योपविवेश राजा
Sa punyashilah pitrivanmahatma; tapasvibhirdharmaparairupetya
Pratyarchitah pushpadharasya mule; mahadrumasyopavivesha raja
25.25
भीमश्च कृष्णा च धनंजयश्च; यमौ च ते चानुचरा नरेन्द्रम्
विमुच्य वाहानवरुह्य सर्वे; तत्रोपतस्थुर्भरतप्रबर्हाः
Bhimashcha krishna cha dhananjayashcha; yamau cha te chanuchara narendram
Vimuchya vahanavaruhya sarve; tatropatasthurbharataprabarhah
25.26
लतावतानावनतः स पाण्डवै;र्महाद्रुमः पञ्चभिरुग्रधन्विभिः
बभौ निवासोपगतैर्महात्मभि;र्महागिरिर्वारणयूथपैरिव
Latavatanavanatah sa pandavai;rmahadrumah panchabhirugradhanvibhih
Babhau nivasopagatairmahatmabhi;rmahagirirvaranayuthapairiva