UtshovChapter 19
19.1
वासुदेव उवाच
शाल्वबाणार्दिते तस्मिन्प्रद्युम्ने बलिनां वरे
वृष्णयो भग्नसंकल्पा विव्यथुः पृतनागताः
Vasudeva uvacha
Shalvabanardite tasminpradyumne balinam vare
Vrishnayo bhagnasankalpa vivyathuh pritanagatah
19.2
हाहाकृतमभूत्सार्वं वृष्ण्यन्धकबलं तदा
प्रद्युम्ने पतिते राजन्परे च मुदिताभवन्
Hahakritamabhutsarvam vrishnyandhakabalam tada
Pradyumne patite rajanpare cha muditabhavan
19.3
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिर्जवनैर्हयैः
रणादपाहरत्तूर्णं शिक्षितो दारुकिस्ततः
Tam tatha mohitam drishtva sarathirjavanairhayaih
Ranadapaharatturnam shikshito darukistatah
19.4
नातिदूरापयाते तु रथे रथवरप्रणुत्
धनुर्गृहीत्वा यन्तारं लब्धसंज्ञोऽब्रवीदिदम्
Natidurapayate tu rathe rathavarapranut
Dhanurgrihitva yantaram labdhasangyobravididam
19.5
सौते किं ते व्यवसितं कस्माद्यासि पराङ्मुखः
नैष वृष्णिप्रवीराणामाहवे धर्म उच्यते
Saute kim te vyavasitam kasmadyasi paranmukhah
Naisha vrishnipraviranamahave dharma uchyate
19.6
कच्चित्सौते न ते मोहः शाल्वं दृष्ट्वा महाहवे
विषादो वा रणं दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम्
Kachchitsaute na te mohah shalvam drishtva mahahave
Vishado va ranam drishtva bruhi me tvam yathatatham
19.7
सूत उवाच
जानार्दने न मे मोहो नापि मे भयमाविशत्
अतिभारं तु ते मन्ये शाल्वं केशवनन्दन
Suta uvacha
Janardane na me moho napi me bhayamavishat
Atibharam tu te manye shalvam keshavanandana
19.8
सोऽपयामि शनैर्वीर बलवानेष पापकृत्
मोहितश्च रणे शूरो रक्ष्यः सारथिना रथी
Sopayami shanairvira balavanesha papakrit
Mohitashcha rane shuro rakshyah sarathina rathi
19.9
आयुष्मंस्त्वं मया नित्यं रक्षितव्यस्त्वयाप्यहम्
रक्षितव्यो रथी नित्यमिति कृत्वापयाम्यहम्
Ayushmanstvam maya nityam rakshitavyastvayapyaham
Rakshitavyo rathi nityamiti kritvapayamyaham
19.10
एकश्चासि महाबाहो बहवश्चापि दानवाः
नसमं रौक्मिणेयाहं रणं मत्वापयाम्यहम्
Ekashchasi mahabaho bahavashchapi danavah
Nasamam raukmineyaham ranam matvapayamyaham
19.11
वासुदेव उवाच
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान्
उवाच सूतं कौरव्य निवर्तय रथं पुनः
Vasudeva uvacha
Evam bruvati sute tu tada makaraketuman
Uvacha sutam kauravya nivartaya ratham punah
19.12
दारुकात्मज मैवं त्वं पुनः कार्षीः कथंचन
व्यपयानं रणात्सौते जीवतो मम कर्हिचित्
Darukatmaja maivam tvam punah karshih kathanchana
Vyapayanam ranatsaute jivato mama karhichit
19.13
न स वृष्णिकुले जातो यो वै त्यजति संगरम्
यो वा निपतितं हन्ति तवास्मीति च वादिनम्
Na sa vrishnikule jato yo vai tyajati sangaram
Yo va nipatitam hanti tavasmiti cha vadinam
19.14
तथा स्त्रियं वै यो हन्ति वृद्धं बालं तथैव च
विरथं विप्रकीर्णं च भग्नशस्त्रायुधं तथा
Tatha striyam vai yo hanti vriddham balam tathaiva cha
Viratham viprakirnam cha bhagnashastrayudham tatha
19.15
त्वं च सूतकुले जातो विनीतः सूतकर्मणि
धर्मज्ञश्चासि वृष्णीनामाहवेष्वपि दारुके
Tvam cha sutakule jato vinitah sutakarmani
Dharmagyashchasi vrishninamahaveshvapi daruke
19.16
स जानंश्चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे
अपयानं पुनः सौते मैवं कार्षीः कथंचन
Sa jananshcharitam kritsnam vrishninam pritanamukhe
Apayanam punah saute maivam karshih kathanchana
19.17
अपयातं हतं पृष्ठे भीतं रणपलायिनम्
गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः
Apayatam hatam prishthe bhitam ranapalayinam
Gadagrajo duradharshah kim mam vakshyati madhavah
19.18
केशवस्याग्रजो वापि नीलवासा मदोत्कटः
किं वक्ष्यति महाबाहुर्बलदेवः समागतः
Keshavasyagrajo vapi nilavasa madotkatah
Kim vakshyati mahabahurbaladevah samagatah
19.19
किं वक्ष्यति शिनेर्नप्ता नरसिंहो महाधनुः
अपयातं रणात्सौते साम्बश्च समितिंजयः
Kim vakshyati shinernapta narasinho mahadhanuh
Apayatam ranatsaute sambashcha samitinjayah
19.20
चारुदेष्णश्च दुर्धर्षस्तथैव गदसारणौ
अक्रूरश्च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे
Charudeshnashcha durdharshastathaiva gadasaranau
Akrurashcha mahabahuh kim mam vakshyati sarathe
19.21
शूरं संभावितं सन्तं नित्यं पुरुषमानिनम्
स्त्रियश्च वृष्णीवीराणां किं मां वक्ष्यन्ति संगताः
Shuram sambhavitam santam nityam purushamaninam
Striyashcha vrishniviranam kim mam vakshyanti sangatah
19.22
प्रद्युम्नोऽयमुपायाति भीतस्त्यक्त्वा महाहवम्
धिगेनमिति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्विति
Pradyumnoyamupayati bhitastyaktva mahahavam
Dhigenamiti vakshyanti na tu vakshyanti sadhviti
19.23
धिग्वाचा परिहासोऽपि मम वा मद्विधस्य वा
मृत्युनाभ्यधिकः सौते स त्वं मा व्यपयाः पुनः
Dhigvacha parihasopi mama va madvidhasya va
Mrityunabhyadhikah saute sa tvam ma vyapayah punah
19.24
भारं हि मयि संन्यस्य यातो मधुनिहा हरिः
यज्ञं भरतसिंहस्य पार्थस्यामिततेजसः
Bharam hi mayi sannyasya yato madhuniha harih
Yagyam bharatasinhasya parthasyamitatejasah
19.25
कृतवर्मा मया वीरो निर्यास्यन्नेव वारितः
शाल्वं निवारयिष्येऽहं तिष्ठ त्वमिति सूतज
Kritavarma maya viro niryasyanneva varitah
Shalvam nivarayishyeham tishtha tvamiti sutaja
19.26
स च संभावयन्मां वै निवृत्तो हृदिकात्मजः
तं समेत्य रणं त्यक्त्वा किं वक्ष्यामि महारथम्
Sa cha sambhavayanmam vai nivritto hridikatmajah
Tam sametya ranam tyaktva kim vakshyami maharatham
19.27
उपयातं दुराधर्षं शङ्खचक्रगदाधरम्
पुरुषं पुण्डरीकाक्षं किं वक्ष्यामि महाभुजम्
Upayatam duradharsham shankhachakragadadharam
Purusham pundarikaksham kim vakshyami mahabhujam
19.28
सात्यकिं बलदेवं च ये चान्येऽन्धकवृष्णयः
मया स्पर्धन्ति सततं किं नु वक्ष्यामि तानहम्
Satyakim baladevam cha ye chanyendhakavrishnayah
Maya spardhanti satatam kim nu vakshyami tanaham
19.29
त्यक्त्वा रणमिमं सौते पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः
त्वयापनीतो विवशो न जीवेयं कथंचन
Tyaktva ranamimam saute prishthatobhyahatah sharaih
Tvayapanito vivasho na jiveyam kathanchana
19.30
स निवर्त रथेनाशु पुनर्दारुकनन्दन
न चैतदेवं कर्तव्यमथापत्सु कथंचन
Sa nivarta rathenashu punardarukanandana
Na chaitadevam kartavyamathapatsu kathanchana
19.31
न जीवितमहं सौते बहु मन्ये कदाचन
अपयातो रणाद्भीतः पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः
Na jivitamaham saute bahu manye kadachana
Apayato ranadbhitah prishthatobhyahatah sharaih
19.32
कदा वा सूतपुत्र त्वं जानीषे मां भयार्दितम्
अपयातं रणं हित्वा यथा कापुरुषं तथा
Kada va sutaputra tvam janishe mam bhayarditam
Apayatam ranam hitva yatha kapurusham tatha
19.33
न युक्तं भवता त्यक्तुं संग्रामं दारुकात्मज
मयि युद्धार्थिनि भृशं स त्वं याहि यतो रणम्
Na yuktam bhavata tyaktum sangramam darukatmaja
Mayi yuddharthini bhrisham sa tvam yahi yato ranam