UtshovChapter 189
189.1
मार्कण्डेय उवाच
ततश्चोरक्षयं कृत्वा द्विजेभ्यः पृथिवीमिमाम्
वाजिमेधे महायज्ञे विधिवत्कल्पयिष्यति
Markandeya uvacha
Tatashchorakshayam kritva dvijebhyah prithivimimam
Vajimedhe mahayagye vidhivatkalpayishyati
189.2
स्थापयित्वा स मर्यादाः स्वयम्भुविहिताः शुभाः
वनं पुण्ययशःकर्मा जरावान्संश्रयिष्यति
Sthapayitva sa maryadah svayambhuvihitah shubhah
Vanam punyayashahkarma jaravansanshrayishyati
189.3
तच्छीलमनुवर्त्स्यन्ते मनुष्या लोकवासिनः
विप्रैश्चोरक्षये चैव कृते क्षेमं भविष्यति
Tachchhilamanuvartsyante manushya lokavasinah
Vipraishchorakshaye chaiva krite kshemam bhavishyati
189.4
कृष्णाजिनानि शक्तीश्च त्रिशूलान्यायुधानि च
स्थापयन्विप्रशार्दूलो देशेषु विजितेषु च
Krishnajinani shaktishcha trishulanyayudhani cha
Sthapayanviprashardulo desheshu vijiteshu cha
189.5
संस्तूयमानो विप्रेन्द्रैर्मानयानो द्विजोत्तमान्
कल्किश्चरिष्यति महीं सदा दस्युवधे रतः
Sanstuyamano viprendrairmanayano dvijottaman
Kalkishcharishyati mahim sada dasyuvadhe ratah
189.6
हा तात हा सुतेत्येवं तास्ता वाचः सुदारुणाः
विक्रोशमानान्सुभृशं दस्यून्नेष्यति संक्षयम्
Ha tata ha sutetyevam tasta vachah sudarunah
Vikroshamanansubhrisham dasyunneshyati sankshayam
189.7
ततोऽधर्मविनाशो वै धर्मवृद्धिश्च भारत
भविष्यति कृते प्राप्ते क्रियावांश्च जनस्तथा
Tatodharmavinasho vai dharmavriddhishcha bharata
Bhavishyati krite prapte kriyavanshcha janastatha
189.8
आरामाश्चैव चैत्याश्च तटाकान्यवटास्तथा
यज्ञक्रियाश्च विविधा भविष्यन्ति कृते युगे
Aramashchaiva chaityashcha tatakanyavatastatha
Yagyakriyashcha vividha bhavishyanti krite yuge
189.9
ब्राह्मणाः साधवश्चैव मुनयश्च तपस्विनः
आश्रमाः सहपाषण्डाः स्थिताः सत्ये जनाः प्रजाः
Brahmanah sadhavashchaiva munayashcha tapasvinah
Ashramah sahapashandah sthitah satye janah prajah
189.10
जास्यन्ति सर्वबीजानि उप्यमानानि चैव ह
सर्वेष्वृतुषु राजेन्द्र सर्वं सस्यं भविष्यति
Jasyanti sarvabijani upyamanani chaiva ha
Sarveshvritushu rajendra sarvam sasyam bhavishyati
189.11
नरा दानेषु निरता व्रतेषु नियमेषु च
जपयज्ञपरा विप्रा धर्मकामा मुदा युताः
पालयिष्यन्ति राजानो धर्मेणेमां वसुंधराम्
Nara daneshu nirata vrateshu niyameshu cha
Japayagyapara vipra dharmakama muda yutah
Palayishyanti rajano dharmenemam vasundharam
189.12
व्यवहाररता वैश्या भविष्यन्ति कृते युगे
षट्कर्मनिरता विप्राः क्षत्रिया रक्षणे रताः
Vyavahararata vaishya bhavishyanti krite yuge
Shatkarmanirata viprah kshatriya rakshane ratah
189.13
शुश्रूषायां रताः शूद्रास्तथा वर्णत्रयस्य च
एष धर्मः कृतयुगे त्रेतायां द्वापरे तथा
पश्चिमे युगकाले च यः स ते संप्रकीर्तितः
Shushrushayam ratah shudrastatha varnatrayasya cha
Esha dharmah kritayuge tretayam dvapare tatha
Pashchime yugakale cha yah sa te samprakirtitah
189.14
सर्वलोकस्य विदिता युगसंख्या च पाण्डव
एतत्ते सर्वमाख्यातमतीतानागतं मया
वायुप्रोक्तमनुस्मृत्य पुराणमृषिसंस्तुतम्
Sarvalokasya vidita yugasankhya cha pandava
Etatte sarvamakhyatamatitanagatam maya
Vayuproktamanusmritya puranamrishisanstutam
189.15
एवं संसारमार्गा मे बहुशश्चिरजीविना
दृष्टाश्चैवानुभूताश्च तांस्ते कथितवानहम्
Evam sansaramarga me bahushashchirajivina
Drishtashchaivanubhutashcha tanste kathitavanaham
189.16
इदं चैवापरं भूयः सह भ्रातृभिरच्युत
धर्मसंशयमोक्षार्थं निबोध वचनं मम
Idam chaivaparam bhuyah saha bhratribhirachyuta
Dharmasanshayamokshartham nibodha vachanam mama
189.17
धर्मे त्वयात्मा संयोज्यो नित्यं धर्मभृतां वर
धर्मात्मा हि सुखं राजा प्रेत्य चेह च नन्दति
Dharme tvayatma sanyojyo nityam dharmabhritam vara
Dharmatma hi sukham raja pretya cheha cha nandati
189.18
निबोध च शुभां वाणीं यां प्रवक्ष्यामि तेऽनघ
न ब्राह्मणे परिभवः कर्तव्यस्ते कदाचन
ब्राह्मणो रुषितो हन्यादपि लोकान्प्रतिज्ञया
Nibodha cha shubham vanim yam pravakshyami tenagha
Na brahmane paribhavah kartavyaste kadachana
Brahmano rushito hanyadapi lokanpratigyaya
189.19
वैशंपायन उवाच
मार्कण्डेयवचः श्रुत्वा कुरूणां प्रवरो नृपः
उवाच वचनं धीमान्परमं परमद्युतिः
Vaishampayana uvacha
Markandeyavachah shrutva kurunam pravaro nripah
Uvacha vachanam dhimanparamam paramadyutih
189.20
कस्मिन्धर्मे मया स्थेयं प्रजाः संरक्षता मुने
कथं च वर्तमानो वै न च्यवेयं स्वधर्मतः
Kasmindharme maya stheyam prajah sanrakshata mune
Katham cha vartamano vai na chyaveyam svadharmatah
189.21
मार्कण्डेय उवाच
दयावान्सर्वभूतेषु हितो रक्तोऽनसूयकः
अपत्यानामिव स्वेषां प्रजानां रक्षणे रतः
चर धर्मं त्यजाधर्मं पितॄन्देवांश्च पूजय
Markandeya uvacha
Dayavansarvabhuteshu hito raktonasuyakah
Apatyanamiva svesham prajanam rakshane ratah
Chara dharmam tyajadharmam pitrindevanshcha pujaya
189.22
प्रमादाद्यत्कृतं तेऽभूत्संयग्दानेन तज्जय
अलं ते मानमाश्रित्य सततं परवान्भव
Pramadadyatkritam tebhutsanyagdanena tajjaya
Alam te manamashritya satatam paravanbhava
189.23
विजित्य पृथिवीं सर्वां मोदमानः सुखी भव
एष भूतो भविष्यश्च धर्मस्ते समुदीरितः
Vijitya prithivim sarvam modamanah sukhi bhava
Esha bhuto bhavishyashcha dharmaste samudiritah
189.24
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदतीतानागतं भुवि
तस्मादिमं परिक्लेशं त्वं तात हृदि मा कृथाः
Na testyaviditam kinchidatitanagatam bhuvi
Tasmadimam pariklesham tvam tata hridi ma krithah
189.25
एष कालो महाबाहो अपि सर्वदिवौकसाम्
मुह्यन्ति हि प्रजास्तात कालेनाभिप्रचोदिताः
Esha kalo mahabaho api sarvadivaukasam
Muhyanti hi prajastata kalenabhiprachoditah
189.26
मा च तेऽत्र विचारो भूद्यन्मयोक्तं तवानघ
अतिशङ्क्य वचो ह्येतद्धर्मलोपो भवेत्तव
Ma cha tetra vicharo bhudyanmayoktam tavanagha
Atishankya vacho hyetaddharmalopo bhavettava
189.27
जातोऽसि प्रथिते वंशे कुरूणां भरतर्षभ
कर्मणा मनसा वाचा सर्वमेतत्समाचर
Jatosi prathite vanshe kurunam bharatarshabha
Karmana manasa vacha sarvametatsamachara
189.28
युधिष्ठिर उवाच
यत्त्वयोक्तं द्विजश्रेष्ठ वाक्यं श्रुतिमनोहरम्
तथा करिष्ये यत्नेन भवतः शासनं विभो
Yudhishthira uvacha
Yattvayoktam dvijashreshtha vakyam shrutimanoharam
Tatha karishye yatnena bhavatah shasanam vibho
189.29
न मे लोभोऽस्ति विप्रेन्द्र न भयं न च मत्सरः
करिष्यामि हि तत्सर्वमुक्तं यत्ते मयि प्रभो
Na me lobhosti viprendra na bhayam na cha matsarah
Karishyami hi tatsarvamuktam yatte mayi prabho
189.30
वैशंपायन उवाच
श्रुत्वा तु वचनं तस्य पाण्डवस्य महात्मनः
प्रहृष्टाः पाण्डवा राजन्सहिताः शार्ङ्गधन्वना
Vaishampayana uvacha
Shrutva tu vachanam tasya pandavasya mahatmanah
Prahrishtah pandava rajansahitah sharngadhanvana
189.31
तथा कथां शुभां श्रुत्वा मार्कण्डेयस्य धीमतः
विस्मिताः समपद्यन्त पुराणस्य निवेदनात्
Tatha katham shubham shrutva markandeyasya dhimatah
Vismitah samapadyanta puranasya nivedanat