UtshovChapter 113
113.1
विभाण्डक उवाच
रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र; रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेन
अतुल्यरूपाण्यतिघोरवन्ति; विघ्नं सदा तपसश्चिन्तयन्ति
Vibhandaka uvacha
Rakshansi chaitani charanti putra; rupena tenadbhutadarshanena
Atulyarupanyatighoravanti; vighnam sada tapasashchintayanti
113.2
सुरूपरूपाणि च तानि तात; प्रलोभयन्ते विविधैरुपायैः
सुखाच्च लोकाच्च निपातयन्ति; तान्युग्रकर्माणि मुनीन्वनेषु
Suruparupani cha tani tata; pralobhayante vividhairupayaih
Sukhachcha lokachcha nipatayanti; tanyugrakarmani muninvaneshu
113.3
न तानि सेवेत मुनिर्यतात्मा; सतां लोकान्प्रार्थयानः कथंचित्
कृत्वा विघ्नं तापसानां रमन्ते; पापाचारास्तपसस्तान्यपाप
Na tani seveta muniryatatma; satam lokanprarthayanah kathanchit
Kritva vighnam tapasanam ramante; papacharastapasastanyapapa
113.4
असज्जनेनाचरितानि पुत्र; पापान्यपेयानि मधूनि तानि
माल्यानि चैतानि न वै मुनीनां; स्मृतानि चित्रोज्ज्वलगन्धवन्ति
Asajjanenacharitani putra; papanyapeyani madhuni tani
Malyani chaitani na vai muninam; smritani chitrojjvalagandhavanti
113.5
लोमश उवाच
रक्षांसि तानीति निवार्य पुत्रं; विभाण्डकस्तां मृगयां बभूव
नासादयामास यदा त्र्यहेण; तदा स पर्याववृतेऽऽश्रमाय
Lomasha uvacha
Rakshansi taniti nivarya putram; vibhandakastam mrigayam babhuva
Nasadayamasa yada tryahena; tada sa paryavavriteshramaya
113.6
यदा पुनः काश्यपो वै जगाम; फलान्याहर्तुं विधिना श्रामणेन
तदा पुनर्लोभयितुं जगाम; सा वेशयोषा मुनिमृश्यशृङ्गम्
Yada punah kashyapo vai jagama; phalanyahartum vidhina shramanena
Tada punarlobhayitum jagama; sa veshayosha munimrishyashringam
113.7
दृष्ट्वैव तामृश्यशृङ्गः प्रहृष्टः; संभ्रान्तरूपोऽभ्यपतत्तदानीम्
प्रोवाच चैनां भवतोऽऽश्रमाय; गच्छाव यावन्न पिता ममैति
Drishtvaiva tamrishyashringah prahrishtah; sambhrantarupobhyapatattadanim
Provacha chainam bhavatoshramaya; gachchhava yavanna pita mamaiti
113.8
ततो राजन्काश्यपस्यैकपुत्रं; प्रवेश्य योगेन विमुच्य नावम्
प्रलोभयन्त्यो विविधैरुपायै;राजग्मुरङ्गाधिपतेः समीपम्
Tato rajankashyapasyaikaputram; praveshya yogena vimuchya navam
Pralobhayantyo vividhairupayai;rajagmurangadhipateh samipam
113.9
संस्थाप्य तामाश्रमदर्शने तु; संतारितां नावमतीव शुभ्राम्
तीरादुपादाय तथैव चक्रे; राजाश्रमं नाम वनं विचित्रम्
Sansthapya tamashramadarshane tu; santaritam navamativa shubhram
Tiradupadaya tathaiva chakre; rajashramam nama vanam vichitram
113.10
अन्तःपुरे तं तु निवेश्य राजा; विभाण्डकस्यात्मजमेकपुत्रम्
ददर्श देवं सहसा प्रवृष्ट;मापूर्यमाणं च जगज्जलेन
Antahpure tam tu niveshya raja; vibhandakasyatmajamekaputram
Dadarsha devam sahasa pravrishta;mapuryamanam cha jagajjalena
113.11
स लोमपादः परिपूर्णकामः; सुतां ददावृश्यशृङ्गाय शान्ताम्
क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे; गोभिश्च मार्गेष्वभिकर्षणं च
Sa lomapadah paripurnakamah; sutam dadavrishyashringaya shantam
Krodhapratikarakaram cha chakre; gobhishcha margeshvabhikarshanam cha
113.12
विभाण्डकस्याव्रजतः स राजा; पशून्प्रभूतान्पशुपांश्च वीरान्
समादिशत्पुत्रगृद्धी महर्षि;र्विभाण्डकः परिपृच्छेद्यदा वः
Vibhandakasyavrajatah sa raja; pashunprabhutanpashupanshcha viran
Samadishatputragriddhi maharshi;rvibhandakah pariprichchhedyada vah
113.13
स वक्तव्यः प्राञ्जलिभिर्भवद्भिः; पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं च
किं ते प्रियं वै क्रियतां महर्षे; दासाः स्म सर्वे तव वाचि बद्धाः
Sa vaktavyah pranjalibhirbhavadbhih; putrasya te pashavah karshanam cha
Kim te priyam vai kriyatam maharshe; dasah sma sarve tava vachi baddhah
113.14
अथोपायात्स मुनिश्चण्डकोपः; स्वमाश्रमं मूलफलानि गृह्य
अन्वेषमाणश्च न तत्र पुत्रं; ददर्श चुक्रोध ततो भृशं सः
Athopayatsa munishchandakopah; svamashramam mulaphalani grihya
Anveshamanashcha na tatra putram; dadarsha chukrodha tato bhrisham sah
113.15
ततः स कोपेन विदीर्यमाण; आशङ्कमानो नृपतेर्विधानम्
जगाम चम्पां प्रदिधक्षमाण;स्तमङ्गराजं विषयं च तस्य
Tatah sa kopena vidiryamana; ashankamano nripatervidhanam
Jagama champam pradidhakshamana;stamangarajam vishayam cha tasya
113.16
स वै श्रान्तः क्षुधितः काश्यपस्ता;न्घोषान्समासादितवान्समृद्धान्
गोपैश्च तैर्विधिवत्पूज्यमानो; राजेव तां रात्रिमुवास तत्र
Sa vai shrantah kshudhitah kashyapasta;nghoshansamasaditavansamriddhan
Gopaishcha tairvidhivatpujyamano; rajeva tam ratrimuvasa tatra
113.17
संप्राप्य सत्कारमतीव तेभ्यः; प्रोवाच कस्य प्रथिताः स्थ सौम्याः
ऊचुस्ततस्तेऽभ्युपगम्य सर्वे; धनं तवेदं विहितं सुतस्य
Samprapya satkaramativa tebhyah; provacha kasya prathitah stha saumyah
Uchustatastebhyupagamya sarve; dhanam tavedam vihitam sutasya
113.18
देशे तु देशे तु स पूज्यमान;स्तांश्चैव शृण्वन्मधुरान्प्रलापान्
प्रशान्तभूयिष्ठरजाः प्रहृष्टः; समाससादाङ्गपतिं पुरस्थम्
Deshe tu deshe tu sa pujyamana;stanshchaiva shrinvanmadhuranpralapan
Prashantabhuyishtharajah prahrishtah; samasasadangapatim purastham
113.19
संपूजितस्तेन नरर्षभेण; ददर्श पुत्रं दिवि देवं यथेन्द्रम्
शान्तां स्नुषां चैव ददर्श तत्र; सौदामिनीमुच्चरन्तीं यथैव
Sampujitastena nararshabhena; dadarsha putram divi devam yathendram
Shantam snusham chaiva dadarsha tatra; saudaminimuchcharantim yathaiva
113.20
ग्रामांश्च घोषांश्च सुतं च दृष्ट्वा; शान्तां च शान्तोऽस्य परः स कोपः
चकार तस्मै परमं प्रसादं; विभाण्डको भूमिपतेर्नरेन्द्र
Gramanshcha ghoshanshcha sutam cha drishtva; shantam cha shantosya parah sa kopah
Chakara tasmai paramam prasadam; vibhandako bhumipaternarendra
113.21
स तत्र निक्षिप्य सुतं महर्षि;रुवाच सूर्याग्निसमप्रभावम्
जाते पुत्रे वनमेवाव्रजेथा; राज्ञः प्रियाण्यस्य सर्वाणि कृत्वा
Sa tatra nikshipya sutam maharshi;ruvacha suryagnisamaprabhavam
Jate putre vanamevavrajetha; ragyah priyanyasya sarvani kritva
113.22
स तद्वचः कृतवानृश्यशृङ्गो; ययौ च यत्रास्य पिता बभूव
शान्ता चैनं पर्यचरद्यथाव;त्खे रोहिणी सोममिवानुकूला
Sa tadvachah kritavanrishyashringo; yayau cha yatrasya pita babhuva
Shanta chainam paryacharadyathava;tkhe rohini somamivanukula
113.23
अरुन्धती वा सुभगा वसिष्ठं; लोपामुद्रा वापि यथा ह्यगस्त्यम्
नलस्य वा दमयन्ती यथाभू;द्यथा शची वज्रधरस्य चैव
Arundhati va subhaga vasishtham; lopamudra vapi yatha hyagastyam
Nalasya va damayanti yathabhu;dyatha shachi vajradharasya chaiva
113.24
नाडायनी चेन्द्रसेना यथैव; वश्या नित्यं मुद्गलस्याजमीढ
तथा शान्ता ऋश्यशृङ्गं वनस्थं; प्रीत्या युक्ता पर्यचरन्नरेन्द्र
Nadayani chendrasena yathaiva; vashya nityam mudgalasyajamidha
Tatha shanta rishyashringam vanastham; pritya yukta paryacharannarendra
113.25
तस्याश्रमः पुण्य एषो विभाति; महाह्रदं शोभयन्पुण्यकीर्तेः
अत्र स्नातः कृतकृत्यो विशुद्ध;स्तीर्थान्यन्यान्यनुसंयाहि राजन्
Tasyashramah punya esho vibhati; mahahradam shobhayanpunyakirteh
Atra snatah kritakrityo vishuddha;stirthanyanyanyanusanyahi rajan