UtshovChapter 102
102.1
युधिष्ठिर उवाच
किमर्थं सहसा विन्ध्यः प्रवृद्धः क्रोधमूर्छितः
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामुने
Yudhishthira uvacha
Kimartham sahasa vindhyah pravriddhah krodhamurchhitah
Etadichchhamyaham shrotum vistarena mahamune
102.2
लोमश उवाच
अद्रिराजं महाशैलं मरुं कनकपर्वतम्
उदयास्तमये भानुः प्रदक्षिणमवर्तत
Lomasha uvacha
Adrirajam mahashailam marum kanakaparvatam
Udayastamaye bhanuh pradakshinamavartata
102.3
तं तु दृष्ट्वा तथा विन्ध्यः शैलः सूर्यमथाब्रवीत्
यथा हि मेरुर्भवता नित्यशः परिगम्यते
प्रदक्षिणं च क्रियते मामेवं कुरु भास्कर
Tam tu drishtva tatha vindhyah shailah suryamathabravit
Yatha hi merurbhavata nityashah parigamyate
Pradakshinam cha kriyate mamevam kuru bhaskara
102.4
एवमुक्तस्ततः सूर्यः शैलेन्द्रं प्रत्यभाषत
नाहमात्मेच्छया शैल करोम्येनं प्रदक्षिणम्
एष मार्गः प्रदिष्टो मे येनेदं निर्मितं जगत्
Evamuktastatah suryah shailendram pratyabhashata
Nahamatmechchhaya shaila karomyenam pradakshinam
Esha margah pradishto me yenedam nirmitam jagat
102.5
एवमुक्तस्ततः क्रोधात्प्रवृद्धः सहसाचलः
सूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं रोद्धुमिच्छन्परंतप
Evamuktastatah krodhatpravriddhah sahasachalah
Suryachandramasormargam roddhumichchhanparantapa
102.6
ततो देवाः सहिताः सर्व एव; सेन्द्राः समागम्य महाद्रिराजम्
निवारयामासुरुपायतस्तं; न च स्म तेषां वचनं चकार
Tato devah sahitah sarva eva; sendrah samagamya mahadrirajam
Nivarayamasurupayatastam; na cha sma tesham vachanam chakara
102.7
अथाभिजग्मुर्मुनिमाश्रमस्थं; तपस्विनं धर्मभृतां वरिष्ठम्
अगस्त्यमत्यद्भुतवीर्यदीप्तं; तं चार्थमूचुः सहिताः सुरास्ते
Athabhijagmurmunimashramastham; tapasvinam dharmabhritam varishtham
Agastyamatyadbhutaviryadiptam; tam charthamuchuh sahitah suraste
102.8
देवा ऊचुः
सूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं नक्षत्राणां गतिं तथा
शैलराजो वृणोत्येष विन्ध्यः क्रोधवशानुगः
Deva uchuh
Suryachandramasormargam nakshatranam gatim tatha
Shailarajo vrinotyesha vindhyah krodhavashanugah
102.9
तं निवारयितुं शक्तो नान्यः कश्चिद्द्विजोत्तम
ऋते त्वां हि महाभाग तस्मादेनं निवारय
Tam nivarayitum shakto nanyah kashchiddvijottama
Rite tvam hi mahabhaga tasmadenam nivaraya
102.10
लोमश उवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रः सुराणां शैलमभ्यगात्
सोऽभिगम्याब्रवीद्विन्ध्यं सदारः समुपस्थितः
Lomasha uvacha
Tachchhrutva vachanam viprah suranam shailamabhyagat
Sobhigamyabravidvindhyam sadarah samupasthitah
102.11
मार्गमिच्छाम्यहं दत्तं भवता पर्वतोत्तम
दक्षिणामभिगन्तास्मि दिशं कार्येण केनचित्
Margamichchhamyaham dattam bhavata parvatottama
Dakshinamabhigantasmi disham karyena kenachit
102.12
यावदागमनं मह्यं तावत्त्वं प्रतिपालय
निवृत्ते मयि शैलेन्द्र ततो वर्धस्व कामतः
Yavadagamanam mahyam tavattvam pratipalaya
Nivritte mayi shailendra tato vardhasva kamatah
102.13
एवं स समयं कृत्वा विन्ध्येनामित्रकर्शन
अद्यापि दक्षिणाद्देशाद्वारुणिर्न निवर्तते
Evam sa samayam kritva vindhyenamitrakarshana
Adyapi dakshinaddeshadvarunirna nivartate
102.14
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा विन्ध्यो न वर्धते
अगस्त्यस्य प्रभावेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि
Etatte sarvamakhyatam yatha vindhyo na vardhate
Agastyasya prabhavena yanmam tvam pariprichchhasi
102.15
कालेयास्तु यथा राजन्सुरैः सर्वैर्निषूदिताः
अगस्त्याद्वरमासाद्य तन्मे निगदतः शृणु
Kaleyastu yatha rajansuraih sarvairnishuditah
Agastyadvaramasadya tanme nigadatah shrinu
102.16
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिरब्रवीत्
किमर्थमभियाताः स्थ वरं मत्तः किमिच्छथ
एवमुक्तास्ततस्तेन देवास्तं मुनिमब्रुवन्
Tridashanam vachah shrutva maitravarunirabravit
Kimarthamabhiyatah stha varam mattah kimichchhatha
Evamuktastatastena devastam munimabruvan
102.17
एवं त्वयेच्छाम कृतं महर्षे; महार्णवं पीयमानं महात्मन्
ततो वधिष्याम सहानुबन्धा;न्कालेयसंज्ञान्सुरविद्विषस्तान्
Evam tvayechchhama kritam maharshe; maharnavam piyamanam mahatman
Tato vadhishyama sahanubandha;nkaleyasangyansuravidvishastan
102.18
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिरब्रवीत्
करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत्सुखम्
Tridashanam vachah shrutva tatheti munirabravit
Karishye bhavatam kamam lokanam cha mahatsukham
102.19
एवमुक्त्वा ततोऽगच्छत्समुद्रं सरितां पतिम्
ऋषिभिश्च तपःसिद्धैः सार्धं देवैश्च सुव्रतः
Evamuktva tatogachchhatsamudram saritam patim
Rishibhishcha tapahsiddhaih sardham devaishcha suvratah
102.20
मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिंपुरुषास्तथा
अनुजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुकामास्तदद्भुतम्
Manushyoragagandharvayakshakimpurushastatha
Anujagmurmahatmanam drashtukamastadadbhutam
102.21
ततोऽभ्यगच्छन्सहिताः समुद्रं भीमनिस्वनम्
नृत्यन्तमिव चोर्मीभिर्वल्गन्तमिव वायुना
Tatobhyagachchhansahitah samudram bhimanisvanam
Nrityantamiva chormibhirvalgantamiva vayuna
102.22
हसन्तमिव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु च
नानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणायुतम्
Hasantamiva phenaughaih skhalantam kandareshu cha
Nanagrahasamakirnam nanadvijaganayutam
102.23
अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहोरगाः
ऋषयश्च महाभागाः समासेदुर्महोदधिम्
Agastyasahita devah sagandharvamahoragah
Rishayashcha mahabhagah samasedurmahodadhim