UtshovChapter 4
4.1
वैशंपायन उवाच
ततः प्रवेशनं चक्रे तस्यां राजा युधिष्ठिरः
अयुतं भोजयामास ब्राह्मणानां नराधिपः
Vaishampayana uvacha
Tatah praveshanam chakre tasyam raja yudhishthirah
Ayutam bhojayamasa brahmananam naradhipah
4.2
घृतपायसेन मधुना भक्ष्यैर्मूलफलैस्तथा
अहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि
Ghritapayasena madhuna bhakshyairmulaphalaistatha
Ahataishchaiva vasobhirmalyairuchchavachairapi
4.3
ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः प्रभुः
पुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत
Dadau tebhyah sahasrani gavam pratyekashah prabhuh
Punyahaghoshastatrasiddivasprigiva bharata
4.4
वादित्रैर्विविधैर्गीतैर्गन्धैरुच्चावचैरपि
पूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो दैवतानि निवेश्य च
Vaditrairvividhairgitairgandhairuchchavachairapi
Pujayitva kurushreshtho daivatani niveshya cha
4.5
तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथा
उपतस्थुर्महात्मानं सप्तरात्रं युधिष्ठिरम्
Tatra malla nata jhallah suta vaitalikastatha
Upatasthurmahatmanam saptaratram yudhishthiram
4.6
तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवः
तस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि
Tatha sa kritva pujam tam bhratribhih saha pandavah
Tasyam sabhayam ramyayam reme shakro yatha divi
4.7
सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसते
आसां चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः
Sabhayamrishayastasyam pandavaih saha asate
Asam chakrurnarendrashcha nanadeshasamagatah
4.8
असितो देवलः सत्यः सर्पमाली महाशिराः
अर्वावसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः
Asito devalah satyah sarpamali mahashirah
Arvavasuh sumitrashcha maitreyah shunako balih
4.9
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकः
सुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम्
Bako dalbhyah sthulashirah krishnadvaipayanah shukah
Sumanturjaiminih pailo vyasashishyastatha vayam
4.10
तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो लोमहर्षणः
अप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च आणीमाण्डव्यकौशिकौ
Tittiriryagyavalkyashcha sasuto lomaharshanah
Apsuhomyashcha dhaumyashcha animandavyakaushikau
4.11
दामोष्णीषस्त्रैवणिश्च पर्णादो घटजानुकः
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकौ
Damoshnishastraivanishcha parnado ghatajanukah
Maunjayano vayubhakshah parasharyashcha sarikau
4.12
बलवाकः शिनीवाकः सुत्यपालः कृतश्रमः
जातूकर्णः शिखावांश्च सुबलः पारिजातकः
Balavakah shinivakah sutyapalah kritashramah
Jatukarnah shikhavanshcha subalah parijatakah
4.13
पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयस्तथा मुनिः
पवित्रपाणिः सावर्णिर्भालुकिर्गालवस्तथा
Parvatashcha mahabhago markandeyastatha munih
Pavitrapanih savarnirbhalukirgalavastatha
4.14
जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगश्रवा भृगुः
हरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः
Janghabandhushcha raibhyashcha kopavegashrava bhriguh
Haribabhrushcha kaundinyo babhrumali sanatanah
4.15
कक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमः
पैङ्गो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाः
कर्करो वेणुजङ्घश्च कलापः कठ एव च
Kakshivanaushijashchaiva nachiketotha gautamah
Paingo varahah shunakah shandilyashcha mahatapah
Karkaro venujanghashcha kalapah katha eva cha
4.16
मुनयो धर्मसहिता धृतात्मानो जितेन्द्रियाः
एते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः
Munayo dharmasahita dhritatmano jitendriyah
Ete chanye cha bahavo vedavedangaparagah
4.17
उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाः
कथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः
Upasate mahatmanam sabhayamrishisattamah
Kathayantah kathah punya dharmagyah shuchayomalah
4.18
तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासते
श्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः
Tathaiva kshatriyashreshtha dharmarajamupasate
Shrimanmahatma dharmatma munjaketurvivardhanah
4.19
संग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः
काम्बोजराजः कमलः कम्पनश्च महाबलः
Sangramajiddurmukhashcha ugrasenashcha viryavan
Kakshasenah kshitipatih kshemakashchaparajitah
Kambojarajah kamalah kampanashcha mahabalah
4.20
सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः
यथासुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा
Satatam kampayamasa yavananeka eva yah
Yathasurankalakeyandevo vajradharastatha
4.21
जटासुरो मद्रकान्तश्च राजा; कुन्तिः कुणिन्दश्च किरातराजः
तथाङ्गवङ्गौ सह पुण्ड्रकेण; पाण्ड्योड्रराजौ सह चान्ध्रकेण
Jatasuro madrakantashcha raja; kuntih kunindashcha kiratarajah
Tathangavangau saha pundrakena; pandyodrarajau saha chandhrakena
4.22
किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथा
चाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः
Kiratarajah sumana yavanadhipatistatha
Chanuro devaratashcha bhojo bhimarathashcha yah
4.23
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयत्सेनश्च मागधः
सुशर्मा चेकितानश्च सुरथोऽमित्रकर्षणः
Shrutayudhashcha kalingo jayatsenashcha magadhah
Susharma chekitanashcha surathomitrakarshanah
4.24
केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणः
सुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः
Ketumanvasudanashcha vaidehotha kritakshanah
Sudharma chaniruddhashcha shrutayushcha mahabalah
4.25
अनूपराजो दुर्धर्षः क्षेमजिच्च सुदक्षिणः
शिशुपालः सहसुतः करूषाधिपतिस्तथा
Anuparajo durdharshah kshemajichcha sudakshinah
Shishupalah sahasutah karushadhipatistatha
4.26
वृष्णीनां चैव दुर्धर्षाः कुमारा देवरूपिणः
आहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च
Vrishninam chaiva durdharshah kumara devarupinah
Ahuko viprithushchaiva gadah sarana eva cha
4.27
अक्रूरः कृतवर्मा च सात्यकिश्च शिनेः सुतः
भीष्मकोऽथाहृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान्
केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सौमकिः
Akrurah kritavarma cha satyakishcha shineh sutah
Bhishmakothahritishchaiva dyumatsenashcha viryavan
Kekayashcha maheshvasa yagyasenashcha saumakih
4.28
अर्जुनं चापि संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाः
अशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः
Arjunam chapi sanshritya rajaputra mahabalah
Ashikshanta dhanurvedam rauravajinavasasah
4.29
तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाः
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः
Tatraiva shikshita rajankumara vrishninandanah
Raukmineyashcha sambashcha yuyudhanashcha satyakih
4.30
एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपते
धनंजयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः
Ete chanye cha bahavo rajanah prithivipate
Dhananjayasakha chatra nityamaste sma tumburuh
4.31
चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा
गीतवादित्रकुशलाः शम्यातालविशारदाः
Chitrasenah sahamatyo gandharvapsarasastatha
Gitavaditrakushalah shamyatalavisharadah
4.32
प्रमाणेऽथ लयस्थाने किंनराः कृतनिश्रमाः
संचोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वाः सहिता जगुः
Pramanetha layasthane kinnarah kritanishramah
Sanchoditastumburuna gandharvah sahita jaguh
4.33
गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनः
पाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते
Gayanti divyatanaiste yathanyayam manasvinah
Panduputranrishinshchaiva ramayanta upasate
4.34
तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसंगराः
दिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते
Tasyam sabhayamasinah suvratah satyasangarah
Diviva deva brahmanam yudhishthiramupasate