UtshovChapter 3
3.1
वैशंपायन उवाच
ततः संनादयञ्शक्रो दिवं भूमिं च सर्वशः
रथेनोपययौ पार्थमारोहेत्यब्रवीच्च तम्
Vaishampayana uvacha
Tatah sannadayanshakro divam bhumim cha sarvashah
Rathenopayayau parthamarohetyabravichcha tam
3.2
स भ्रातॄन्पतितान्दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः
अब्रवीच्छोकसंतप्तः सहस्राक्षमिदं वचः
Sa bhratrinpatitandrishtva dharmarajo yudhishthirah
Abravichchhokasantaptah sahasrakshamidam vachah
3.3
भ्रातरः पतिता मेऽत्र आगच्छेयुर्मया सह
न विना भ्रातृभिः स्वर्गमिच्छे गन्तुं सुरेश्वर
Bhratarah patita metra agachchheyurmaya saha
Na vina bhratribhih svargamichchhe gantum sureshvara
3.4
सुकुमारी सुखार्हा च राजपुत्री पुरंदर
सास्माभिः सह गच्छेत तद्भवाननुमन्यताम्
Sukumari sukharha cha rajaputri purandara
Sasmabhih saha gachchheta tadbhavananumanyatam
3.5
इन्द्र उवाच
भ्रातॄन्द्रक्ष्यसि पुत्रांस्त्वमग्रतस्त्रिदिवं गतान्
कृष्णया सहितान्सर्वान्मा शुचो भरतर्षभ
Indra uvacha
Bhratrindrakshyasi putranstvamagratastridivam gatan
Krishnaya sahitansarvanma shucho bharatarshabha
3.6
निक्षिप्य मानुषं देहं गतास्ते भरतर्षभ
अनेन त्वं शरीरेण स्वर्गं गन्ता न संशयः
Nikshipya manusham deham gataste bharatarshabha
Anena tvam sharirena svargam ganta na sanshayah
3.7
युधिष्ठिर उवाच
अयं श्वा भूतभव्येश भक्तो मां नित्यमेव ह
स गच्छेत मया सार्धमानृशंस्या हि मे मतिः
Yudhishthira uvacha
Ayam shva bhutabhavyesha bhakto mam nityameva ha
Sa gachchheta maya sardhamanrishansya hi me matih
3.8
इन्द्र उवाच
अमर्त्यत्वं मत्समत्वं च राज;ञ्श्रियं कृत्स्नां महतीं चैव कीर्तिम्
संप्राप्तोऽद्य स्वर्गसुखानि च त्वं; त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति
Indra uvacha
Amartyatvam matsamatvam cha raja;nshriyam kritsnam mahatim chaiva kirtim
Sampraptodya svargasukhani cha tvam; tyaja shvanam natra nrishansamasti
3.9
युधिष्ठिर उवाच
अनार्यमार्येण सहस्रनेत्र; शक्यं कर्तुं दुष्करमेतदार्य
मा मे श्रिया संगमनं तयास्तु; यस्याः कृते भक्तजनं त्यजेयम्
Yudhishthira uvacha
Anaryamaryena sahasranetra; shakyam kartum dushkarametadarya
Ma me shriya sangamanam tayastu; yasyah krite bhaktajanam tyajeyam
3.10
इन्द्र उवाच
स्वर्गे लोके श्ववतां नास्ति धिष्ण्य;मिष्टापूर्तं क्रोधवशा हरन्ति
ततो विचार्य क्रियतां धर्मराज; त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति
Indra uvacha
Svarge loke shvavatam nasti dhishnya;mishtapurtam krodhavasha haranti
Tato vicharya kriyatam dharmaraja; tyaja shvanam natra nrishansamasti
3.11
युधिष्ठिर उवाच
भक्तत्यागं प्राहुरत्यन्तपापं; तुल्यं लोके ब्रह्मवध्याकृतेन
तस्मान्नाहं जातु कथंचनाद्य; त्यक्ष्याम्येनं स्वसुखार्थी महेन्द्र
Yudhishthira uvacha
Bhaktatyagam prahuratyantapapam; tulyam loke brahmavadhyakritena
Tasmannaham jatu kathanchanadya; tyakshyamyenam svasukharthi mahendra
3.12
इन्द्र उवाच
शुना दृष्टं क्रोधवशा हरन्ति; यद्दत्तमिष्टं विवृतमथो हुतं च
तस्माच्छुनस्त्यागमिमं कुरुष्व; शुनस्त्यागात्प्राप्स्यसे देवलोकम्
Indra uvacha
Shuna drishtam krodhavasha haranti; yaddattamishtam vivritamatho hutam cha
Tasmachchhunastyagamimam kurushva; shunastyagatprapsyase devalokam
3.13
त्यक्त्वा भ्रातॄन्दयितां चापि कृष्णां; प्राप्तो लोकः कर्मणा स्वेन वीर
श्वानं चैनं न त्यजसे कथं नु; त्यागं कृत्स्नं चास्थितो मुह्यसेऽद्य
Tyaktva bhratrindayitam chapi krishnam; prapto lokah karmana svena vira
Shvanam chainam na tyajase katham nu; tyagam kritsnam chasthito muhyasedya
3.14
युधिष्ठिर उवाच
न विद्यते संधिरथापि विग्रहो; मृतैर्मर्त्यैरिति लोकेषु निष्ठा
न ते मया जीवयितुं हि शक्या; तस्मात्त्यागस्तेषु कृतो न जीवताम्
Yudhishthira uvacha
Na vidyate sandhirathapi vigraho; mritairmartyairiti lokeshu nishtha
Na te maya jivayitum hi shakya; tasmattyagasteshu krito na jivatam
3.15
प्रतिप्रदानं शरणागतस्य; स्त्रिया वधो ब्राह्मणस्वापहारः
मित्रद्रोहस्तानि चत्वारि शक्र; भक्तत्यागश्चैव समो मतो मे
Pratipradanam sharanagatasya; striya vadho brahmanasvapaharah
Mitradrohastani chatvari shakra; bhaktatyagashchaiva samo mato me
3.16
वैशंपायन उवाच
तद्धर्मराजस्य वचो निशम्य; धर्मस्वरूपी भगवानुवाच
युधिष्ठिरं प्रीतियुक्तो नरेन्द्रं; श्लक्ष्णैर्वाक्यैः संस्तवसंप्रयुक्तैः
Vaishampayana uvacha
Taddharmarajasya vacho nishamya; dharmasvarupi bhagavanuvacha
Yudhishthiram pritiyukto narendram; shlakshnairvakyaih sanstavasamprayuktaih
3.17
अभिजातोऽसि राजेन्द्र पितुर्वृत्तेन मेधया
अनुक्रोशेन चानेन सर्वभूतेषु भारत
Abhijatosi rajendra piturvrittena medhaya
Anukroshena chanena sarvabhuteshu bharata
3.18
पुरा द्वैतवने चासि मया पुत्र परीक्षितः
पानीयार्थे पराक्रान्ता यत्र ते भ्रातरो हताः
Pura dvaitavane chasi maya putra parikshitah
Paniyarthe parakranta yatra te bhrataro hatah
3.19
भीमार्जुनौ परित्यज्य यत्र त्वं भ्रातरावुभौ
मात्रोः साम्यमभीप्सन्वै नकुलं जीवमिच्छसि
Bhimarjunau parityajya yatra tvam bhrataravubhau
Matroh samyamabhipsanvai nakulam jivamichchhasi
3.20
अयं श्वा भक्त इत्येव त्यक्तो देवरथस्त्वया
तस्मात्स्वर्गे न ते तुल्यः कश्चिदस्ति नराधिप
Ayam shva bhakta ityeva tyakto devarathastvaya
Tasmatsvarge na te tulyah kashchidasti naradhipa
3.21
अतस्तवाक्षया लोकाः स्वशरीरेण भारत
प्राप्तोऽसि भरतश्रेष्ठ दिव्यां गतिमनुत्तमाम्
Atastavakshaya lokah svasharirena bharata
Praptosi bharatashreshtha divyam gatimanuttamam
3.22
ततो धर्मश्च शक्रश्च मरुतश्चाश्विनावपि
देवा देवर्षयश्चैव रथमारोप्य पाण्डवम्
Tato dharmashcha shakrashcha marutashchashvinavapi
Deva devarshayashchaiva rathamaropya pandavam
3.23
प्रययुः स्वैर्विमानैस्ते सिद्धाः कामविहारिणः
सर्वे विरजसः पुण्याः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणः
Prayayuh svairvimanaiste siddhah kamaviharinah
Sarve virajasah punyah punyavagbuddhikarminah
3.24
स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोद्वहः
ऊर्ध्वमाचक्रमे शीघ्रं तेजसावृत्य रोदसी
Sa tam ratham samasthaya raja kurukulodvahah
Urdhvamachakrame shighram tejasavritya rodasi
3.25
ततो देवनिकायस्थो नारदः सर्वलोकवित्
उवाचोच्चैस्तदा वाक्यं बृहद्वादी बृहत्तपाः
Tato devanikayastho naradah sarvalokavit
Uvachochchaistada vakyam brihadvadi brihattapah
3.26
येऽपि राजर्षयः सर्वे ते चापि समुपस्थिताः
कीर्तिं प्रच्छाद्य तेषां वै कुरुराजोऽधितिष्ठति
Yepi rajarshayah sarve te chapi samupasthitah
Kirtim prachchhadya tesham vai kururajodhitishthati
3.27
लोकानावृत्य यशसा तेजसा वृत्तसंपदा
स्वशरीरेण संप्राप्तं नान्यं शुश्रुम पाण्डवात्
Lokanavritya yashasa tejasa vrittasampada
Svasharirena sampraptam nanyam shushruma pandavat
3.28
नारदस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्
देवानामन्त्र्य धर्मात्मा स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान्
Naradasya vachah shrutva raja vachanamabravit
Devanamantrya dharmatma svapakshanshchaiva parthivan
3.29
शुभं वा यदि वा पापं भ्रातॄणां स्थानमद्य मे
तदेव प्राप्तुमिच्छामि लोकानन्यान्न कामये
Shubham va yadi va papam bhratrinam sthanamadya me
Tadeva praptumichchhami lokananyanna kamaye
3.30
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा देवराजः पुरंदरः
आनृशंस्यसमायुक्तं प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्
Ragyastu vachanam shrutva devarajah purandarah
Anrishansyasamayuktam pratyuvacha yudhishthiram
3.31
स्थानेऽस्मिन्वस राजेन्द्र कर्मभिर्निर्जिते शुभैः
किं त्वं मानुष्यकं स्नेहमद्यापि परिकर्षसि
Sthanesminvasa rajendra karmabhirnirjite shubhaih
Kim tvam manushyakam snehamadyapi parikarshasi
3.32
सिद्धिं प्राप्तोऽसि परमां यथा नान्यः पुमान्क्वचित्
नैव ते भ्रातरः स्थानं संप्राप्ताः कुरुनन्दन
Siddhim praptosi paramam yatha nanyah pumankvachit
Naiva te bhratarah sthanam sampraptah kurunandana
3.33
अद्यापि मानुषो भावः स्पृशते त्वां नराधिप
स्वर्गोऽयं पश्य देवर्षीन्सिद्धांश्च त्रिदिवालयान्
Adyapi manusho bhavah sprishate tvam naradhipa
Svargoyam pashya devarshinsiddhanshcha tridivalayan
3.34
युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमीश्वरम्
पुनरेवाब्रवीद्धीमानिदं वचनमर्थवत्
Yudhishthirastu devendramevanvadinamishvaram
Punarevabraviddhimanidam vachanamarthavat
3.35
तैर्विना नोत्सहे वस्तुमिह दैत्यनिबर्हण
गन्तुमिच्छामि तत्राहं यत्र मे भ्रातरो गताः
Tairvina notsahe vastumiha daityanibarhana
Gantumichchhami tatraham yatra me bhrataro gatah
3.36
यत्र सा बृहती श्यामा बुद्धिसत्त्वगुणान्विता
द्रौपदी योषितां श्रेष्ठा यत्र चैव प्रिया मम
Yatra sa brihati shyama buddhisattvagunanvita
Draupadi yoshitam shreshtha yatra chaiva priya mama