UtshovChapter 34
34.1
वैशंपायन उवाच
एवं सा रजनी तेषामाश्रमे पुण्यकर्मणाम्
शिवा नक्षत्रसंपन्ना सा व्यतीयाय भारत
Vaishampayana uvacha
Evam sa rajani teshamashrame punyakarmanam
Shiva nakshatrasampanna sa vyatiyaya bharata
34.2
तत्र तत्र कथाश्चासंस्तेषां धर्मार्थलक्षणाः
विचित्रपदसंचारा नानाश्रुतिभिरन्विताः
Tatra tatra kathashchasanstesham dharmarthalakshanah
Vichitrapadasanchara nanashrutibhiranvitah
34.3
पाण्डवास्त्वभितो मातुर्धरण्यां सुषुपुस्तदा
उत्सृज्य सुमहार्हाणि शयनानि नराधिप
Pandavastvabhito maturdharanyam sushupustada
Utsrijya sumaharhani shayanani naradhipa
34.4
यदाहारोऽभवद्राजा धृतराष्ट्रो महामनाः
तदाहारा नृवीरास्ते न्यवसंस्तां निशां तदा
Yadaharobhavadraja dhritarashtro mahamanah
Tadahara nriviraste nyavasanstam nisham tada
34.5
व्यतीतायां तु शर्वर्यां कृतपूर्वाह्णिकक्रियः
भ्रातृभिः सह कौन्तेयो ददर्शाश्रममण्डलम्
Vyatitayam tu sharvaryam kritapurvahnikakriyah
Bhratribhih saha kaunteyo dadarshashramamandalam
34.6
सान्तःपुरपरीवारः सभृत्यः सपुरोहितः
यथासुखं यथोद्देशं धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञया
Santahpuraparivarah sabhrityah sapurohitah
Yathasukham yathoddesham dhritarashtrabhyanugyaya
34.7
ददर्श तत्र वेदीश्च संप्रज्वलितपावकाः
कृताभिषेकैर्मुनिभिर्हुताग्निभिरुपस्थिताः
Dadarsha tatra vedishcha samprajvalitapavakah
Kritabhishekairmunibhirhutagnibhirupasthitah
34.8
वानेयपुष्पनिकरैराज्यधूमोद्गमैरपि
ब्राह्मेण वपुषा युक्ता युक्ता मुनिगणैश्च ताः
Vaneyapushpanikarairajyadhumodgamairapi
Brahmena vapusha yukta yukta muniganaishcha tah
34.9
मृगयूथैरनुद्विग्नैस्तत्र तत्र समाश्रितैः
अशङ्कितैः पक्षिगणैः प्रगीतैरिव च प्रभो
Mrigayuthairanudvignaistatra tatra samashritaih
Ashankitaih pakshiganaih pragitairiva cha prabho
34.10
केकाभिर्नीलकण्ठानां दात्यूहानां च कूजितैः
कोकिलानां च कुहरैः शुभैः श्रुतिमनोहरैः
Kekabhirnilakanthanam datyuhanam cha kujitaih
Kokilanam cha kuharaih shubhaih shrutimanoharaih
34.11
प्राधीतद्विजघोषैश्च क्वचित्क्वचिदलंकृतम्
फलमूलसमुद्वाहैर्महद्भिश्चोपशोभितम्
Pradhitadvijaghoshaishcha kvachitkvachidalankritam
Phalamulasamudvahairmahadbhishchopashobhitam
34.12
ततः स राजा प्रददौ तापसार्थमुपाहृतान्
कलशान्काञ्चनान्राजंस्तथैवौदुम्बरानपि
Tatah sa raja pradadau tapasarthamupahritan
Kalashankanchananrajanstathaivaudumbaranapi
34.13
अजिनानि प्रवेणीश्च स्रुक्स्रुवं च महीपतिः
कमण्डलूंस्तथा स्थालीः पिठराणि च भारत
Ajinani pravenishcha sruksruvam cha mahipatih
Kamandalunstatha sthalih pitharani cha bharata
34.14
भाजनानि च लौहानि पात्रीश्च विविधा नृप
यद्यदिच्छति यावच्च यदन्यदपि काङ्क्षितम्
Bhajanani cha lauhani patrishcha vividha nripa
Yadyadichchhati yavachcha yadanyadapi kankshitam
34.15
एवं स राजा धर्मात्मा परीत्याश्रममण्डलम्
वसु विश्राण्य तत्सर्वं पुनरायान्महीपतिः
Evam sa raja dharmatma parityashramamandalam
Vasu vishranya tatsarvam punarayanmahipatih
34.16
कृताह्निकं च राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम्
ददर्शासीनमव्यग्रं गान्धारीसहितं तदा
Kritahnikam cha rajanam dhritarashtram manishinam
Dadarshasinamavyagram gandharisahitam tada
34.17
मातरं चाविदूरस्थां शिष्यवत्प्रणतां स्थिताम्
कुन्तीं ददर्श धर्मात्मा सततं धर्मचारिणीम्
Mataram chavidurastham shishyavatpranatam sthitam
Kuntim dadarsha dharmatma satatam dharmacharinim
34.18
स तमभ्यर्च्य राजानं नाम संश्राव्य चात्मनः
निषीदेत्यभ्यनुज्ञातो बृस्यामुपविवेश ह
Sa tamabhyarchya rajanam nama sanshravya chatmanah
Nishidetyabhyanugyato brisyamupavivesha ha
34.19
भीमसेनादयश्चैव पाण्डवाः कौरवर्षभम्
अभिवाद्योपसंगृह्य निषेदुः पार्थिवाज्ञया
Bhimasenadayashchaiva pandavah kauravarshabham
Abhivadyopasangrihya nisheduh parthivagyaya
34.20
स तैः परिवृतो राजा शुशुभेऽतीव कौरवः
बिभ्रद्ब्राह्मीं श्रियं दीप्तां देवैरिव बृहस्पतिः
Sa taih parivrito raja shushubhetiva kauravah
Bibhradbrahmim shriyam diptam devairiva brihaspatih
34.21
तथा तेषूपविष्टेषु समाजग्मुर्महर्षयः
शतयूपप्रभृतयः कुरुक्षेत्रनिवासिनः
Tatha teshupavishteshu samajagmurmaharshayah
Shatayupaprabhritayah kurukshetranivasinah
34.22
व्यासश्च भगवान्विप्रो देवर्षिगणपूजितः
वृतः शिष्यैर्महातेजा दर्शयामास तं नृपम्
Vyasashcha bhagavanvipro devarshiganapujitah
Vritah shishyairmahateja darshayamasa tam nripam
34.23
ततः स राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रश्च वीर्यवान्
भीमसेनादयश्चैव समुत्थायाभ्यपूजयन्
Tatah sa raja kauravyah kuntiputrashcha viryavan
Bhimasenadayashchaiva samutthayabhyapujayan
34.24
समागतस्ततो व्यासः शतयूपादिभिर्वृतः
धृतराष्ट्रं महीपालमास्यतामित्यभाषत
Samagatastato vyasah shatayupadibhirvritah
Dhritarashtram mahipalamasyatamityabhashata
34.25
नवं तु विष्टरं कौश्यं कृष्णाजिनकुशोत्तरम्
प्रतिपेदे तदा व्यासस्तदर्थमुपकल्पितम्
Navam tu vishtaram kaushyam krishnajinakushottaram
Pratipede tada vyasastadarthamupakalpitam
34.26
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठा विष्टरेषु समन्ततः
द्वैपायनाभ्यनुज्ञाता निषेदुर्विपुलौजसः
Te cha sarve dvijashreshtha vishtareshu samantatah
Dvaipayanabhyanugyata nishedurvipulaujasah