Chapter 21
21.1
वैशंपायन उवाच
ततः प्रभाते राजा स धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः
आहूय पाण्डवान्वीरान्वनवासकृतक्षणः
Vaishampayana uvacha
Tatah prabhate raja sa dhritarashtrombikasutah
Ahuya pandavanviranvanavasakritakshanah
21.2
गान्धारीसहितो धीमानभिनन्द्य यथाविधि
कार्त्तिक्यां कारयित्वेष्टिं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
Gandharisahito dhimanabhinandya yathavidhi
Karttikyam karayitveshtim brahmanairvedaparagaih
21.3
अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य वल्कलाजिनसंवृतः
वधूपरिवृतो राजा निर्ययौ भवनात्ततः
Agnihotram puraskritya valkalajinasanvritah
Vadhuparivrito raja niryayau bhavanattatah
21.4
ततः स्त्रियः कौरवपाण्डवानां; याश्चाप्यन्याः कौरवराजवंश्याः
तासां नादः प्रादुरासीत्तदानीं; वैचित्रवीर्ये नृपतौ प्रयाते
Tatah striyah kauravapandavanam; yashchapyanyah kauravarajavanshyah
Tasam nadah pradurasittadanim; vaichitravirye nripatau prayate
21.5
ततो लाजैः सुमनोभिश्च राजा; विचित्राभिस्तद्गृहं पूजयित्वा
संयोज्यार्थैर्भृत्यजनं च सर्वं; ततः समुत्सृज्य ययौ नरेन्द्रः
Tato lajaih sumanobhishcha raja; vichitrabhistadgriham pujayitva
Sanyojyarthairbhrityajanam cha sarvam; tatah samutsrijya yayau narendrah
21.6
ततो राजा प्राञ्जलिर्वेपमानो; युधिष्ठिरः सस्वनं बाष्पकण्ठः
विलप्योच्चैर्हा महाराज साधो; क्व गन्तासीत्यपतत्तात भूमौ
Tato raja pranjalirvepamano; yudhishthirah sasvanam bashpakanthah
Vilapyochchairha maharaja sadho; kva gantasityapatattata bhumau
21.7
तथार्जुनस्तीव्रदुःखाभितप्तो; मुहुर्मुहुर्निःश्वसन्भारताग्र्यः
युधिष्ठिरं मैवमित्येवमुक्त्वा; निगृह्याथोदीधरत्सीदमानः
Tatharjunastivraduhkhabhitapto; muhurmuhurnihshvasanbharatagryah
Yudhishthiram maivamityevamuktva; nigrihyathodidharatsidamanah
21.8
वृकोदरः फल्गुनश्चैव वीरौ; माद्रीपुत्रौ विदुरः संजयश्च
वैश्यापुत्रः सहितो गौतमेन; धौम्यो विप्राश्चान्वयुर्बाष्पकण्ठाः
Vrikodarah phalgunashchaiva virau; madriputrau vidurah sanjayashcha
Vaishyaputrah sahito gautamena; dhaumyo viprashchanvayurbashpakanthah
21.9
कुन्ती गान्धारीं बद्धनेत्रां व्रजन्तीं; स्कन्धासक्तं हस्तमथोद्वहन्ती
राजा गान्धार्याः स्कन्धदेशेऽवसज्य; पाणिं ययौ धृतराष्ट्रः प्रतीतः
Kunti gandharim baddhanetram vrajantim; skandhasaktam hastamathodvahanti
Raja gandharyah skandhadeshevasajya; panim yayau dhritarashtrah pratitah
21.10
तथा कृष्णा द्रौपदी यादवी च; बालापत्या चोत्तरा कौरवी च
चित्राङ्गदा याश्च काश्चित्स्त्रियोऽन्याः; सार्धं राज्ञा प्रस्थितास्ता वधूभिः
Tatha krishna draupadi yadavi cha; balapatya chottara kauravi cha
Chitrangada yashcha kashchitstriyonyah; sardham ragya prasthitasta vadhubhih
21.11
तासां नादो रुदतीनां तदासी;द्राजन्दुःखात्कुररीणामिवोच्चैः
ततो निष्पेतुर्ब्राह्मणक्षत्रियाणां; विट्शूद्राणां चैव नार्यः समन्तात्
Tasam nado rudatinam tadasi;drajanduhkhatkurarinamivochchaih
Tato nishpeturbrahmanakshatriyanam; vitshudranam chaiva naryah samantat
21.12
तन्निर्याणे दुःखितः पौरवर्गो; गजाह्वयेऽतीव बभूव राजन्
यथा पूर्वं गच्छतां पाण्डवानां; द्यूते राजन्कौरवाणां सभायाम्
Tanniryane duhkhitah pauravargo; gajahvayetiva babhuva rajan
Yatha purvam gachchhatam pandavanam; dyute rajankauravanam sabhayam
21.13
या नापश्यच्चन्द्रमा नैव सूर्यो; रामाः कदाचिदपि तस्मिन्नरेन्द्रे
महावनं गच्छति कौरवेन्द्रे; शोकेनार्ता राजमार्गं प्रपेदुः
Ya napashyachchandrama naiva suryo; ramah kadachidapi tasminnarendre
Mahavanam gachchhati kauravendre; shokenarta rajamargam prapeduh