UtshovChapter 1
1.1
जनमेजय उवाच
प्राप्य राज्यं महाभागाः पाण्डवा मे पितामहाः
कथमासन्महाराजे धृतराष्ट्रे महात्मनि
Janamejaya uvacha
Prapya rajyam mahabhagah pandava me pitamahah
Kathamasanmaharaje dhritarashtre mahatmani
1.2
स हि राजा हतामात्यो हतपुत्रो निराश्रयः
कथमासीद्धतैश्वर्यो गान्धारी च यशस्विनी
Sa hi raja hatamatyo hataputro nirashrayah
Kathamasiddhataishvaryo gandhari cha yashasvini
1.3
कियन्तं चैव कालं ते पितरो मम पूर्वकाः
स्थिता राज्ये महात्मानस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
Kiyantam chaiva kalam te pitaro mama purvakah
Sthita rajye mahatmanastanme vyakhyatumarhasi
1.4
वैशंपायन उवाच
प्राप्य राज्यं महात्मानः पाण्डवा हतशत्रवः
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य पृथिवीं पर्यपालयन्
Vaishampayana uvacha
Prapya rajyam mahatmanah pandava hatashatravah
Dhritarashtram puraskritya prithivim paryapalayan
1.5
धृतराष्ट्रमुपातिष्ठद्विदुरः संजयस्तथा
युयुत्सुश्चापि मेधावी वैश्यापुत्रः स कौरवः
Dhritarashtramupatishthadvidurah sanjayastatha
Yuyutsushchapi medhavi vaishyaputrah sa kauravah
1.6
पाण्डवाः सर्वकार्याणि संपृच्छन्ति स्म तं नृपम्
चक्रुस्तेनाभ्यनुज्ञाता वर्षाणि दश पञ्च च
Pandavah sarvakaryani samprichchhanti sma tam nripam
Chakrustenabhyanugyata varshani dasha pancha cha
1.7
सदा हि गत्वा ते वीराः पर्युपासन्त तं नृपम्
पादाभिवन्दनं कृत्वा धर्मराजमते स्थिताः
ते मूर्ध्नि समुपाघ्राताः सर्वकार्याणि चक्रिरे
Sada hi gatva te virah paryupasanta tam nripam
Padabhivandanam kritva dharmarajamate sthitah
Te murdhni samupaghratah sarvakaryani chakrire
1.8
कुन्तिभोजसुता चैव गान्धारीमन्ववर्तत
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चान्याः पाण्डवस्त्रियः
समां वृत्तिमवर्तन्त तयोः श्वश्र्वोर्यथाविधि
Kuntibhojasuta chaiva gandharimanvavartata
Draupadi cha subhadra cha yashchanyah pandavastriyah
Samam vrittimavartanta tayoh shvashrvoryathavidhi
1.9
शयनानि महार्हाणि वासांस्याभरणानि च
राजार्हाणि च सर्वाणि भक्ष्यभोज्यान्यनेकशः
युधिष्ठिरो महाराज धृतराष्ट्रेऽभ्युपाहरत्
Shayanani maharhani vasansyabharanani cha
Rajarhani cha sarvani bhakshyabhojyanyanekashah
Yudhishthiro maharaja dhritarashtrebhyupaharat
1.10
तथैव कुन्ती गान्धार्यां गुरुवृत्तिमवर्तत
विदुरः संजयश्चैव युयुत्सुश्चैव कौरवः
उपासते स्म तं वृद्धं हतपुत्रं जनाधिपम्
Tathaiva kunti gandharyam guruvrittimavartata
Vidurah sanjayashchaiva yuyutsushchaiva kauravah
Upasate sma tam vriddham hataputram janadhipam
1.11
स्यालो द्रोणस्य यश्चैको दयितो ब्राह्मणो महान्
स च तस्मिन्महेष्वासः कृपः समभवत्तदा
Syalo dronasya yashchaiko dayito brahmano mahan
Sa cha tasminmaheshvasah kripah samabhavattada
1.12
व्यासश्च भगवान्नित्यं वासं चक्रे नृपेण ह
कथाः कुर्वन्पुराणर्षिर्देवर्षिनृपरक्षसाम्
Vyasashcha bhagavannityam vasam chakre nripena ha
Kathah kurvanpuranarshirdevarshinriparakshasam
1.13
धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि च
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस्तान्यकारयत्
Dharmayuktani karyani vyavaharanvitani cha
Dhritarashtrabhyanugyato vidurastanyakarayat
1.14
सामन्तेभ्यः प्रियाण्यस्य कार्याणि सुगुरूण्यपि
प्राप्यन्तेऽर्थैः सुलघुभिः प्रभावाद्विदुरस्य वै
Samantebhyah priyanyasya karyani sugurunyapi
Prapyanterthaih sulaghubhih prabhavadvidurasya vai
1.15
अकरोद्बन्धमोक्षांश्च वध्यानां मोक्षणं तथा
न च धर्मात्मजो राजा कदाचित्किंचिदब्रवीत्
Akarodbandhamokshanshcha vadhyanam mokshanam tatha
Na cha dharmatmajo raja kadachitkinchidabravit
1.16
विहारयात्रासु पुनः कुरुराजो युधिष्ठिरः
सर्वान्कामान्महातेजाः प्रददावम्बिकासुते
Viharayatrasu punah kururajo yudhishthirah
Sarvankamanmahatejah pradadavambikasute
1.17
आरालिकाः सूपकारा रागखाण्डविकास्तथा
उपातिष्ठन्त राजानं धृतराष्ट्रं यथा पुरा
Aralikah supakara ragakhandavikastatha
Upatishthanta rajanam dhritarashtram yatha pura
1.18
वासांसि च महार्हाणि माल्यानि विविधानि च
उपाजह्रुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः
Vasansi cha maharhani malyani vividhani cha
Upajahruryathanyayam dhritarashtrasya pandavah
1.19
मैरेयं मधु मांसानि पानकानि लघूनि च
चित्रान्भक्ष्यविकारांश्च चक्रुरस्य यथा पुरा
Maireyam madhu mansani panakani laghuni cha
Chitranbhakshyavikaranshcha chakrurasya yatha pura
1.20
ये चापि पृथिवीपालाः समाजग्मुः समन्ततः
उपातिष्ठन्त ते सर्वे कौरवेन्द्रं यथा पुरा
Ye chapi prithivipalah samajagmuh samantatah
Upatishthanta te sarve kauravendram yatha pura
1.21
कुन्ती च द्रौपदी चैव सात्वती चैव भामिनी
उलूपी नागकन्या च देवी चित्राङ्गदा तथा
Kunti cha draupadi chaiva satvati chaiva bhamini
Ulupi nagakanya cha devi chitrangada tatha
1.22
धृष्टकेतोश्च भगिनी जरासंधस्य चात्मजा
किंकराः स्मोपतिष्ठन्ति सर्वाः सुबलजां तथा
Dhrishtaketoshcha bhagini jarasandhasya chatmaja
Kinkarah smopatishthanti sarvah subalajam tatha
1.23
यथा पुत्रवियुक्तोऽयं न किंचिद्दुःखमाप्नुयात्
इति राजान्वशाद्भ्रातॄन्नित्यमेव युधिष्ठिरः
Yatha putraviyuktoyam na kinchidduhkhamapnuyat
Iti rajanvashadbhratrinnityameva yudhishthirah
1.24
एवं ते धर्मराजस्य श्रुत्वा वचनमर्थवत्
सविशेषमवर्तन्त भीममेकं विना तदा
Evam te dharmarajasya shrutva vachanamarthavat
Savisheshamavartanta bhimamekam vina tada
1.25
न हि तत्तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पति
धृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्यद्वृत्तं द्यूतकारितम्
Na hi tattasya virasya hridayadapasarpati
Dhritarashtrasya durbuddheryadvrittam dyutakaritam