UtshovChapter 15
15.1
जनमेजय उवाच
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च द्विजोत्तम
राष्ट्रे किं चक्रतुर्वीरौ वासुदेवधनंजयौ
Janamejaya uvacha
Vijite pandaveyaistu prashante cha dvijottama
Rashtre kim chakraturvirau vasudevadhananjayau
15.2
वैशंपायन उवाच
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च विशां पते
राष्ट्रे बभूवतुर्हृष्टौ वासुदेवधनंजयौ
Vaishampayana uvacha
Vijite pandaveyaistu prashante cha visham pate
Rashtre babhuvaturhrishtau vasudevadhananjayau
15.3
विजह्राते मुदा युक्तौ दिवि देवेश्वराविव
तौ वनेषु विचित्रेषु पर्वतानां च सानुषु
Vijahrate muda yuktau divi deveshvaraviva
Tau vaneshu vichitreshu parvatanam cha sanushu
15.4
शैलेषु रमणीयेषु पल्वलेषु नदीषु च
चङ्क्रम्यमाणौ संहृष्टावश्विनाविव नन्दने
Shaileshu ramaniyeshu palvaleshu nadishu cha
Chankramyamanau sanhrishtavashvinaviva nandane
15.5
इन्द्रप्रस्थे महात्मानौ रेमाते कृष्णपाण्डवौ
प्रविश्य तां सभां रम्यां विजह्राते च भारत
Indraprasthe mahatmanau remate krishnapandavau
Pravishya tam sabham ramyam vijahrate cha bharata
15.6
तत्र युद्धकथाश्चित्राः परिक्लेशांश्च पार्थिव
कथायोगे कथायोगे कथयामासतुस्तदा
Tatra yuddhakathashchitrah parikleshanshcha parthiva
Kathayoge kathayoge kathayamasatustada
15.7
ऋषीणां देवतानां च वंशांस्तावाहतुस्तदा
प्रीयमाणौ महात्मानौ पुराणावृषिसत्तमौ
Rishinam devatanam cha vanshanstavahatustada
Priyamanau mahatmanau puranavrishisattamau
15.8
मधुरास्तु कथाश्चित्राश्चित्रार्थपदनिश्चयाः
निश्चयज्ञः स पार्थाय कथयामास केशवः
Madhurastu kathashchitrashchitrarthapadanishchayah
Nishchayagyah sa parthaya kathayamasa keshavah
15.9
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ज्ञातीनां च सहस्रशः
कथाभिः शमयामास पार्थं शौरिर्जनार्दनः
Putrashokabhisantaptam gyatinam cha sahasrashah
Kathabhih shamayamasa partham shaurirjanardanah
15.10
स तमाश्वास्य विधिवद्विधानज्ञो महातपाः
अपहृत्यात्मनो भारं विशश्रामेव सात्वतः
Sa tamashvasya vidhivadvidhanagyo mahatapah
Apahrityatmano bharam vishashrameva satvatah
15.11
ततः कथान्ते गोविन्दो गुडाकेशमुवाच ह
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा हेतुयुक्तमिदं वचः
Tatah kathante govindo gudakeshamuvacha ha
Santvayanshlakshnaya vacha hetuyuktamidam vachah
15.12
विजितेयं धरा कृत्स्ना सव्यसाचिन्परंतप
त्वद्बाहुबलमाश्रित्य राज्ञा धर्मसुतेन ह
Vijiteyam dhara kritsna savyasachinparantapa
Tvadbahubalamashritya ragya dharmasutena ha
15.13
असपत्नां महीं भुङ्क्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः
भीमसेनप्रभावेन यमयोश्च नरोत्तम
Asapatnam mahim bhunkte dharmarajo yudhishthirah
Bhimasenaprabhavena yamayoshcha narottama
15.14
धर्मेण राज्ञा धर्मज्ञ प्राप्तं राज्यमकण्टकम्
धर्मेण निहतः संख्ये स च राजा सुयोधनः
Dharmena ragya dharmagya praptam rajyamakantakam
Dharmena nihatah sankhye sa cha raja suyodhanah
15.15
अधर्मरुचयो लुब्धाः सदा चाप्रियवादिनः
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सानुबन्धा निपातिताः
Adharmaruchayo lubdhah sada chapriyavadinah
Dhartarashtra duratmanah sanubandha nipatitah
15.16
प्रशान्तामखिलां पार्थ पृथिवीं पृथिवीपतिः
भुङ्क्ते धर्मसुतो राजा त्वया गुप्तः कुरूद्वह
Prashantamakhilam partha prithivim prithivipatih
Bhunkte dharmasuto raja tvaya guptah kurudvaha
15.17
रमे चाहं त्वया सार्धमरण्येष्वपि पाण्डव
किमु यत्र जनोऽयं वै पृथा चामित्रकर्शन
Rame chaham tvaya sardhamaranyeshvapi pandava
Kimu yatra janoyam vai pritha chamitrakarshana
15.18
यत्र धर्मसुतो राजा यत्र भीमो महाबलः
यत्र माद्रवतीपुत्रौ रतिस्तत्र परा मम
Yatra dharmasuto raja yatra bhimo mahabalah
Yatra madravatiputrau ratistatra para mama
15.19
तथैव स्वर्गकल्पेषु सभोद्देशेषु भारत
रमणीयेषु पुण्येषु सहितस्य त्वयानघ
Tathaiva svargakalpeshu sabhoddesheshu bharata
Ramaniyeshu punyeshu sahitasya tvayanagha
15.20
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरपुत्रमपश्यतः
बलदेवं च कौरव्य तथान्यान्वृष्णिपुंगवान्
Kalo mahanstvatito me shuraputramapashyatah
Baladevam cha kauravya tathanyanvrishnipungavan
15.21
सोऽहं गन्तुमभीप्सामि पुरीं द्वारवतीं प्रति
रोचतां गमनं मह्यं तवापि पुरुषर्षभ
Soham gantumabhipsami purim dvaravatim prati
Rochatam gamanam mahyam tavapi purusharshabha
15.22
उक्तो बहुविधं राजा तत्र तत्र युधिष्ठिरः
स ह भीष्मेण यद्युक्तमस्माभिः शोककारिते
Ukto bahuvidham raja tatra tatra yudhishthirah
Sa ha bhishmena yadyuktamasmabhih shokakarite
15.23
शिष्टो युधिष्ठिरोऽस्माभिः शास्ता सन्नपि पाण्डवः
तेन तच्च वचः सम्यग्गृहीतं सुमहात्मना
Shishto yudhishthirosmabhih shasta sannapi pandavah
Tena tachcha vachah samyaggrihitam sumahatmana
15.24
धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि
सत्यं धर्मो मतिश्चाग्र्या स्थितिश्च सततं स्थिरा
Dharmaputre hi dharmagye kritagye satyavadini
Satyam dharmo matishchagrya sthitishcha satatam sthira
15.25
तद्गत्वा तं महात्मानं यदि ते रोचतेऽर्जुन
अस्मद्गमनसंयुक्तं वचो ब्रूहि जनाधिपम्
Tadgatva tam mahatmanam yadi te rochaterjuna
Asmadgamanasanyuktam vacho bruhi janadhipam
15.26
न हि तस्याप्रियं कुर्यां प्राणत्यागेऽप्युपस्थिते
कुतो गन्तुं महाबाहो पुरीं द्वारवतीं प्रति
Na hi tasyapriyam kuryam pranatyagepyupasthite
Kuto gantum mahabaho purim dvaravatim prati
15.27
सर्वं त्विदमहं पार्थ त्वत्प्रीतिहितकाम्यया
ब्रवीमि सत्यं कौरव्य न मिथ्यैतत्कथंचन
Sarvam tvidamaham partha tvatpritihitakamyaya
Bravimi satyam kauravya na mithyaitatkathanchana
15.28
प्रयोजनं च निर्वृत्तमिह वासे ममार्जुन
धार्तराष्ट्रो हतो राजा सबलः सपदानुगः
Prayojanam cha nirvrittamiha vase mamarjuna
Dhartarashtro hato raja sabalah sapadanugah
15.29
पृथिवी च वशे तात धर्मपुत्रस्य धीमतः
स्थिता समुद्रवसना सशैलवनकानना
चिता रत्नैर्बहुविधैः कुरुराजस्य पाण्डव
Prithivi cha vashe tata dharmaputrasya dhimatah
Sthita samudravasana sashailavanakanana
Chita ratnairbahuvidhaih kururajasya pandava
15.30
धर्मेण राजा धर्मज्ञः पातु सर्वां वसुंधराम्
उपास्यमानो बहुभिः सिद्धैश्चापि महात्मभिः
स्तूयमानश्च सततं बन्दिभिर्भरतर्षभ
Dharmena raja dharmagyah patu sarvam vasundharam
Upasyamano bahubhih siddhaishchapi mahatmabhih
Stuyamanashcha satatam bandibhirbharatarshabha
15.31
तन्मया सह गत्वाद्य राजानं कुरुवर्धनम्
आपृच्छ कुरुशार्दूल गमनं द्वारकां प्रति
Tanmaya saha gatvadya rajanam kuruvardhanam
Aprichchha kurushardula gamanam dvarakam prati
15.32
इदं शरीरं वसु यच्च मे गृहे; निवेदितं पार्थ सदा युधिष्ठिरे
प्रियश्च मान्यश्च हि मे युधिष्ठिरः; सदा कुरूणामधिपो महामतिः
Idam shariram vasu yachcha me grihe; niveditam partha sada yudhishthire
Priyashcha manyashcha hi me yudhishthirah; sada kurunamadhipo mahamatih
15.33
प्रयोजनं चापि निवासकारणे; न विद्यते मे त्वदृते महाभुज
स्थिता हि पृथ्वी तव पार्थ शासने; गुरोः सुवृत्तस्य युधिष्ठिरस्य ह
Prayojanam chapi nivasakarane; na vidyate me tvadrite mahabhuja
Sthita hi prithvi tava partha shasane; guroh suvrittasya yudhishthirasya ha
15.34
इतीदमुक्तं स तदा महात्मना; जनार्दनेनामितविक्रमोऽर्जुनः
तथेति कृच्छ्रादिव वाचमीरय;ज्जनार्दनं संप्रतिपूज्य पार्थिव
Itidamuktam sa tada mahatmana; janardanenamitavikramorjunah
Tatheti krichchhradiva vachamiraya;jjanardanam sampratipujya parthiva