UtshovChapter 61
61.1
युधिष्ठिर उवाच
इदं देयमिदं देयमितीयं श्रुतिचोदना
बहुदेयाश्च राजानः किं स्विद्देयमनुत्तमम्
Yudhishthira uvacha
Idam deyamidam deyamitiyam shrutichodana
Bahudeyashcha rajanah kim sviddeyamanuttamam
61.2
भीष्म उवाच
अति दानानि सर्वाणि पृथिवीदानमुच्यते
अचला ह्यक्षया भूमिर्दोग्ध्री कामाननुत्तमान्
Bhishma uvacha
Ati danani sarvani prithividanamuchyate
Achala hyakshaya bhumirdogdhri kamananuttaman
61.3
दोग्ध्री वासांसि रत्नानि पशून्व्रीहियवांस्तथा
भूमिदः सर्वभूतेषु शाश्वतीरेधते समाः
Dogdhri vasansi ratnani pashunvrihiyavanstatha
Bhumidah sarvabhuteshu shashvatiredhate samah
61.4
यावद्भूमेरायुरिह तावद्भूमिद एधते
न भूमिदानादस्तीह परं किंचिद्युधिष्ठिर
Yavadbhumerayuriha tavadbhumida edhate
Na bhumidanadastiha param kinchidyudhishthira
61.5
अप्यल्पं प्रददुः पूर्वे पृथिव्या इति नः श्रुतम्
भूमिमेते ददुः सर्वे ये भूमिं भुञ्जते जनाः
Apyalpam pradaduh purve prithivya iti nah shrutam
Bhumimete daduh sarve ye bhumim bhunjate janah
61.6
स्वकर्मैवोपजीवन्ति नरा इह परत्र च
भूमिर्भूतिर्महादेवी दातारं कुरुते प्रियम्
Svakarmaivopajivanti nara iha paratra cha
Bhumirbhutirmahadevi dataram kurute priyam
61.7
य एतां दक्षिणां दद्यादक्षयां पृथिवीपतिः
पुनर्नरत्वं संप्राप्य भवेत्स पृथिवीपतिः
Ya etam dakshinam dadyadakshayam prithivipatih
Punarnaratvam samprapya bhavetsa prithivipatih
61.8
यथा दानं तथा भोग इति धर्मेषु निश्चयः
संग्रामे वा तनुं जह्याद्दद्याद्वा पृथिवीमिमाम्
Yatha danam tatha bhoga iti dharmeshu nishchayah
Sangrame va tanum jahyaddadyadva prithivimimam
61.9
इत्येतां क्षत्रबन्धूनां वदन्ति परमाशिषम्
पुनाति दत्ता पृथिवी दातारमिति शुश्रुम
Ityetam kshatrabandhunam vadanti paramashisham
Punati datta prithivi dataramiti shushruma
61.10
अपि पापसमाचारं ब्रह्मघ्नमपि वानृतम्
सैव पापं पावयति सैव पापात्प्रमोचयेत्
Api papasamacharam brahmaghnamapi vanritam
Saiva papam pavayati saiva papatpramochayet
61.11
अपि पापकृतां राज्ञां प्रतिगृह्णन्ति साधवः
पृथिवीं नान्यदिच्छन्ति पावनं जननी यथा
Api papakritam ragyam pratigrihnanti sadhavah
Prithivim nanyadichchhanti pavanam janani yatha
61.12
नामास्याः प्रियदत्तेति गुह्यं देव्याः सनातनम्
दानं वाप्यथ वा ज्ञानं नाम्नोऽस्याः परमं प्रियम्
तस्मात्प्राप्यैव पृथिवीं दद्याद्विप्राय पार्थिवः
Namasyah priyadatteti guhyam devyah sanatanam
Danam vapyatha va gyanam namnosyah paramam priyam
Tasmatprapyaiva prithivim dadyadvipraya parthivah
61.13
नाभूमिपतिना भूमिरधिष्ठेया कथंचन
न वा पात्रेण वा गूहेदन्तर्धानेन वा चरेत्
ये चान्ये भूमिमिच्छेयुः कुर्युरेवमसंशयम्
Nabhumipatina bhumiradhishtheya kathanchana
Na va patrena va guhedantardhanena va charet
Ye chanye bhumimichchheyuh kuryurevamasanshayam
61.14
यः साधोर्भूमिमादत्ते न भूमिं विन्दते तु सः
भूमिं तु दत्त्वा साधुभ्यो विन्दते भूमिमेव हि
प्रेत्येह च स धर्मात्मा संप्राप्नोति महद्यशः
Yah sadhorbhumimadatte na bhumim vindate tu sah
Bhumim tu dattva sadhubhyo vindate bhumimeva hi
Pretyeha cha sa dharmatma samprapnoti mahadyashah
61.15
यस्य विप्रानुशासन्ति साधोर्भूमिं सदैव हि
न तस्य शत्रवो राजन्प्रशासन्ति वसुंधराम्
Yasya vipranushasanti sadhorbhumim sadaiva hi
Na tasya shatravo rajanprashasanti vasundharam
61.16
यत्किंचित्पुरुषः पापं कुरुते वृत्तिकर्शितः
अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन पूयते
Yatkinchitpurushah papam kurute vrittikarshitah
Api gocharmamatrena bhumidanena puyate
61.17
येऽपि संकीर्णकर्माणो राजानो रौद्रकर्मिणः
तेभ्यः पवित्रमाख्येयं भूमिदानमनुत्तमम्
Yepi sankirnakarmano rajano raudrakarminah
Tebhyah pavitramakhyeyam bhumidanamanuttamam
61.18
अल्पान्तरमिदं शश्वत्पुराणा मेनिरे जनाः
यो यजेदश्वमेधेन दद्याद्वा साधवे महीम्
Alpantaramidam shashvatpurana menire janah
Yo yajedashvamedhena dadyadva sadhave mahim
61.19
अपि चेत्सुकृतं कृत्वा शङ्केरन्नपि पण्डिताः
अशक्यमेकमेवैतद्भूमिदानमनुत्तमम्
Api chetsukritam kritva shankerannapi panditah
Ashakyamekamevaitadbhumidanamanuttamam
61.20
सुवर्णं रजतं वस्त्रं मणिमुक्तावसूनि च
सर्वमेतन्महाप्राज्ञ ददाति वसुधां ददत्
Suvarnam rajatam vastram manimuktavasuni cha
Sarvametanmahapragya dadati vasudham dadat
61.21
तपो यज्ञः श्रुतं शीलमलोभः सत्यसंधता
गुरुदैवतपूजा च नातिवर्तन्ति भूमिदम्
Tapo yagyah shrutam shilamalobhah satyasandhata
Gurudaivatapuja cha nativartanti bhumidam
61.22
भर्तुर्निःश्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः
ब्रह्मलोकगताः सिद्धा नातिक्रामन्ति भूमिदम्
Bharturnihshreyase yuktastyaktatmano rane hatah
Brahmalokagatah siddha natikramanti bhumidam
61.23
यथा जनित्री क्षीरेण स्वपुत्रं भरते सदा
अनुगृह्णाति दातारं तथा सर्वरसैर्मही
Yatha janitri kshirena svaputram bharate sada
Anugrihnati dataram tatha sarvarasairmahi
61.24
मृत्योर्वै किंकरो दण्डस्तापो वह्नेः सुदारुणः
घोराश्च वारुणाः पाशा नोपसर्पन्ति भूमिदम्
Mrityorvai kinkaro dandastapo vahneh sudarunah
Ghorashcha varunah pasha nopasarpanti bhumidam
61.25
पितॄंश्च पितृलोकस्थान्देवलोके च देवताः
संतर्पयति शान्तात्मा यो ददाति वसुंधराम्
Pitrinshcha pitrilokasthandevaloke cha devatah
Santarpayati shantatma yo dadati vasundharam
61.26
कृशाय म्रियमाणाय वृत्तिम्लानाय सीदते
भूमिं वृत्तिकरीं दत्त्वा सत्री भवति मानवः
Krishaya mriyamanaya vrittimlanaya sidate
Bhumim vrittikarim dattva satri bhavati manavah
61.27
यथा धावति गौर्वत्सं क्षीरमभ्युत्सृजन्त्युत
एवमेव महाभाग भूमिर्भवति भूमिदम्
Yatha dhavati gaurvatsam kshiramabhyutsrijantyuta
Evameva mahabhaga bhumirbhavati bhumidam
61.28
हलकृष्टां महीं दत्त्वा सबीजां सफलामपि
उदीर्णं वापि शरणं तथा भवति कामदः
Halakrishtam mahim dattva sabijam saphalamapi
Udirnam vapi sharanam tatha bhavati kamadah
61.29
ब्राह्मणं वृत्तसंपन्नमाहिताग्निं शुचिव्रतम्
नरः प्रतिग्राह्य महीं न याति यमसादनम्
Brahmanam vrittasampannamahitagnim shuchivratam
Narah pratigrahya mahim na yati yamasadanam
61.30
यथा चन्द्रमसो वृद्धिरहन्यहनि जायते
तथा भूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये विवर्धते
Yatha chandramaso vriddhirahanyahani jayate
Tatha bhumikritam danam sasye sasye vivardhate
61.31
अत्र गाथा भूमिगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
याः श्रुत्वा जामदग्न्येन दत्ता भूः काश्यपाय वै
Atra gatha bhumigitah kirtayanti puravidah
Yah shrutva jamadagnyena datta bhuh kashyapaya vai
61.32
मामेवादत्त मां दत्त मां दत्त्वा मामवाप्स्यथ
अस्मिँल्लोके परे चैव ततश्चाजनने पुनः
Mamevadatta mam datta mam dattva mamavapsyatha
Asminlloke pare chaiva tatashchajanane punah
61.33
य इमां व्याहृतिं वेद ब्राह्मणो ब्रह्मसंश्रितः
श्राद्धस्य हूयमानस्य ब्रह्मभूयं स गच्छति
Ya imam vyahritim veda brahmano brahmasanshritah
Shraddhasya huyamanasya brahmabhuyam sa gachchhati
61.34
कृत्यानामभिशस्तानां दुरिष्टशमनं महत्
प्रायश्चित्तमहं कृत्वा पुनात्युभयतो दश
Krityanamabhishastanam durishtashamanam mahat
Prayashchittamaham kritva punatyubhayato dasha
61.35
पुनाति य इदं वेद वेद चाहं तथैव च
प्रकृतिः सर्वभूतानां भूमिर्वै शाश्वती मता
Punati ya idam veda veda chaham tathaiva cha
Prakritih sarvabhutanam bhumirvai shashvati mata
61.36
अभिषिच्यैव नृपतिं श्रावयेदिममागमम्
यथा श्रुत्वा महीं दद्यान्नादद्यात्साधुतश्च ताम्
Abhishichyaiva nripatim shravayedimamagamam
Yatha shrutva mahim dadyannadadyatsadhutashcha tam
61.37
सोऽयं कृत्स्नो ब्राह्मणार्थो राजार्थश्चाप्यसंशयम्
राजा हि धर्मकुशलः प्रथमं भूतिलक्षणम्
Soyam kritsno brahmanartho rajarthashchapyasanshayam
Raja hi dharmakushalah prathamam bhutilakshanam
61.38
अथ येषामधर्मज्ञो राजा भवति नास्तिकः
न ते सुखं प्रबुध्यन्ते न सुखं प्रस्वपन्ति च
Atha yeshamadharmagyo raja bhavati nastikah
Na te sukham prabudhyante na sukham prasvapanti cha
61.39
सदा भवन्ति चोद्विग्नास्तस्य दुश्चरितैर्नराः
योगक्षेमा हि बहवो राष्ट्रं नास्याविशन्ति तत्
Sada bhavanti chodvignastasya dushcharitairnarah
Yogakshema hi bahavo rashtram nasyavishanti tat
61.40
अथ येषां पुनः प्राज्ञो राजा भवति धार्मिकः
सुखं ते प्रतिबुध्यन्ते सुसुखं प्रस्वपन्ति च
Atha yesham punah pragyo raja bhavati dharmikah
Sukham te pratibudhyante susukham prasvapanti cha
61.41
तस्य राज्ञः शुभैरार्यैः कर्मभिर्निर्वृताः प्रजाः
योगक्षेमेण वृष्ट्या च विवर्धन्ते स्वकर्मभिः
Tasya ragyah shubhairaryaih karmabhirnirvritah prajah
Yogakshemena vrishtya cha vivardhante svakarmabhih
61.42
स कुलीनः स पुरुषः स बन्धुः स च पुण्यकृत्
स दाता स च विक्रान्तो यो ददाति वसुंधराम्
Sa kulinah sa purushah sa bandhuh sa cha punyakrit
Sa data sa cha vikranto yo dadati vasundharam
61.43
आदित्या इव दीप्यन्ते तेजसा भुवि मानवाः
ददन्ति वसुधां स्फीतां ये वेदविदुषि द्विजे
Aditya iva dipyante tejasa bhuvi manavah
Dadanti vasudham sphitam ye vedavidushi dvije
61.44
यथा बीजानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले
तथा कामाः प्ररोहन्ति भूमिदानसमार्जिताः
Yatha bijani rohanti prakirnani mahitale
Tatha kamah prarohanti bhumidanasamarjitah
61.45
आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः
शूलपाणिश्च भगवान्प्रतिनन्दन्ति भूमिदम्
Adityo varuno vishnurbrahma somo hutashanah
Shulapanishcha bhagavanpratinandanti bhumidam
61.46
भूमौ जायन्ति पुरुषा भूमौ निष्ठां व्रजन्ति च
चतुर्विधो हि लोकोऽयं योऽयं भूमिगुणात्मकः
Bhumau jayanti purusha bhumau nishtham vrajanti cha
Chaturvidho hi lokoyam yoyam bhumigunatmakah
61.47
एषा माता पिता चैव जगतः पृथिवीपते
नानया सदृशं भूतं किंचिदस्ति जनाधिप
Esha mata pita chaiva jagatah prithivipate
Nanaya sadrisham bhutam kinchidasti janadhipa
61.48
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर
Atrapyudaharantimamitihasam puratanam
Brihaspateshcha sanvadamindrasya cha yudhishthira
61.49
इष्ट्वा क्रतुशतेनाथ महता दक्षिणावता
मघवा वाग्विदां श्रेष्ठं पप्रच्छेदं बृहस्पतिम्
Ishtva kratushatenatha mahata dakshinavata
Maghava vagvidam shreshtham paprachchhedam brihaspatim
61.50
भगवन्केन दानेन स्वर्गतः सुखमेधते
यदक्षयं महार्घं च तद्ब्रूहि वदतां वर
Bhagavankena danena svargatah sukhamedhate
Yadakshayam mahargham cha tadbruhi vadatam vara
61.51
इत्युक्तः स सुरेन्द्रेण ततो देवपुरोहितः
बृहस्पतिर्महातेजाः प्रत्युवाच शतक्रतुम्
Ityuktah sa surendrena tato devapurohitah
Brihaspatirmahatejah pratyuvacha shatakratum
61.52
सुवर्णदानं गोदानं भूमिदानं च वृत्रहन्
दददेतान्महाप्राज्ञः सर्वपापैः प्रमुच्यते
Suvarnadanam godanam bhumidanam cha vritrahan
Dadadetanmahapragyah sarvapapaih pramuchyate
61.53
न भूमिदानाद्देवेन्द्र परं किंचिदिति प्रभो
विशिष्टमिति मन्यामि यथा प्राहुर्मनीषिणः
Na bhumidanaddevendra param kinchiditi prabho
Vishishtamiti manyami yatha prahurmanishinah
61.54
ये शूरा निहता युद्धे स्वर्याता दानगृद्धिनः
सर्वे ते विबुधश्रेष्ठ नातिक्रामन्ति भूमिदम्
Ye shura nihata yuddhe svaryata danagriddhinah
Sarve te vibudhashreshtha natikramanti bhumidam
61.55
भर्तुर्निःश्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः
ब्रह्मलोकगताः शूरा नातिक्रामन्ति भूमिदम्
Bharturnihshreyase yuktastyaktatmano rane hatah
Brahmalokagatah shura natikramanti bhumidam
61.56
पञ्च पूर्वादिपुरुषाः षट्च ये वसुधां गताः
एकादश ददद्भूमिं परित्रातीह मानवः
Pancha purvadipurushah shatcha ye vasudham gatah
Ekadasha dadadbhumim paritratiha manavah
61.57
रत्नोपकीर्णां वसुधां यो ददाति पुरंदर
स मुक्तः सर्वकलुषैः स्वर्गलोके महीयते
Ratnopakirnam vasudham yo dadati purandara
Sa muktah sarvakalushaih svargaloke mahiyate
61.58
महीं स्फीतां ददद्राजा सर्वकामगुणान्विताम्
राजाधिराजो भवति तद्धि दानमनुत्तमम्
Mahim sphitam dadadraja sarvakamagunanvitam
Rajadhirajo bhavati taddhi danamanuttamam
61.59
सर्वकामसमायुक्तां काश्यपीं यः प्रयच्छति
सर्वभूतानि मन्यन्ते मां ददातीति वासव
Sarvakamasamayuktam kashyapim yah prayachchhati
Sarvabhutani manyante mam dadatiti vasava
61.60
सर्वकामदुघां धेनुं सर्वकामपुरोगमाम्
ददाति यः सहस्राक्ष स स्वर्गं याति मानवः
Sarvakamadugham dhenum sarvakamapurogamam
Dadati yah sahasraksha sa svargam yati manavah
61.61
मधुसर्पिःप्रवाहिन्यः पयोदधिवहास्तथा
सरितस्तर्पयन्तीह सुरेन्द्र वसुधाप्रदम्
Madhusarpihpravahinyah payodadhivahastatha
Saritastarpayantiha surendra vasudhapradam
61.62
भूमिप्रदानान्नृपतिर्मुच्यते राजकिल्बिषात्
न हि भूमिप्रदानेन दानमन्यद्विशिष्यते
Bhumipradanannripatirmuchyate rajakilbishat
Na hi bhumipradanena danamanyadvishishyate
61.63
ददाति यः समुद्रान्तां पृथिवीं शस्त्रनिर्जिताम्
तं जनाः कथयन्तीह यावद्धरति गौरियम्
Dadati yah samudrantam prithivim shastranirjitam
Tam janah kathayantiha yavaddharati gauriyam
61.64
पुण्यामृद्धरसां भूमिं यो ददाति पुरंदर
न तस्य लोकाः क्षीयन्ते भूमिदानगुणार्जिताः
Punyamriddharasam bhumim yo dadati purandara
Na tasya lokah kshiyante bhumidanagunarjitah
61.65
सर्वथा पार्थिवेनेह सततं भूतिमिच्छता
भूर्देया विधिवच्छक्र पात्रे सुखमभीप्सता
Sarvatha parthiveneha satatam bhutimichchhata
Bhurdeya vidhivachchhakra patre sukhamabhipsata
61.66
अपि कृत्वा नरः पापं भूमिं दत्त्वा द्विजातये
समुत्सृजति तत्पापं जीर्णां त्वचमिवोरगः
Api kritva narah papam bhumim dattva dvijataye
Samutsrijati tatpapam jirnam tvachamivoragah
61.67
सागरान्सरितः शैलान्काननानि च सर्वशः
सर्वमेतन्नरः शक्र ददाति वसुधां ददत्
Sagaransaritah shailankananani cha sarvashah
Sarvametannarah shakra dadati vasudham dadat
61.68
तडागान्युदपानानि स्रोतांसि च सरांसि च
स्नेहान्सर्वरसांश्चैव ददाति वसुधां ददत्
Tadaganyudapanani srotansi cha saransi cha
Snehansarvarasanshchaiva dadati vasudham dadat
61.69
ओषधीः क्षीरसंपन्ना नगान्पुष्पफलान्वितान्
काननोपलशैलांश्च ददाति वसुधां ददत्
Oshadhih kshirasampanna naganpushpaphalanvitan
Kananopalashailanshcha dadati vasudham dadat
61.70
अग्निष्टोमप्रभृतिभिरिष्ट्वा च स्वाप्तदक्षिणैः
न तत्फलमवाप्नोति भूमिदानाद्यदश्नुते
Agnishtomaprabhritibhirishtva cha svaptadakshinaih
Na tatphalamavapnoti bhumidanadyadashnute
61.71
दाता दशानुगृह्णाति दश हन्ति तथा क्षिपन्
पूर्वदत्तां हरन्भूमिं नरकायोपगच्छति
Data dashanugrihnati dasha hanti tatha kshipan
Purvadattam haranbhumim narakayopagachchhati
61.72
न ददाति प्रतिश्रुत्य दत्त्वा वा हरते तु यः
स बद्धो वारुणैः पाशैस्तप्यते मृत्युशासनात्
Na dadati pratishrutya dattva va harate tu yah
Sa baddho varunaih pashaistapyate mrityushasanat
61.73
आहिताग्निं सदायज्ञं कृशभृत्यं प्रियातिथिम्
ये भरन्ति द्विजश्रेष्ठं नोपसर्पन्ति ते यमम्
Ahitagnim sadayagyam krishabhrityam priyatithim
Ye bharanti dvijashreshtham nopasarpanti te yamam
61.74
ब्राह्मणेष्वृणभूतं स्यात्पार्थिवस्य पुरंदर
इतरेषां तु वर्णानां तारयेत्कृशदुर्बलान्
Brahmaneshvrinabhutam syatparthivasya purandara
Itaresham tu varnanam tarayetkrishadurbalan
61.75
नाच्छिन्द्यात्स्पर्शितां भूमिं परेण त्रिदशाधिप
ब्राह्मणाय सुरश्रेष्ठ कृशभृत्याय कश्चन
Nachchhindyatsparshitam bhumim parena tridashadhipa
Brahmanaya surashreshtha krishabhrityaya kashchana
61.76
अथाश्रु पतितं तेषां दीनानामवसीदताम्
ब्राह्मणानां हृते क्षेत्रे हन्यात्त्रिपुरुषं कुलम्
Athashru patitam tesham dinanamavasidatam
Brahmananam hrite kshetre hanyattripurusham kulam
61.77
भूमिपालं च्युतं राष्ट्राद्यस्तु संस्थापयेत्पुनः
तस्य वासः सहस्राक्ष नाकपृष्ठे महीयते
Bhumipalam chyutam rashtradyastu sansthapayetpunah
Tasya vasah sahasraksha nakaprishthe mahiyate
61.78
इक्षुभिः संततां भूमिं यवगोधूमसंकुलाम्
गोश्ववाहनसंपूर्णां बाहुवीर्यसमार्जिताम्
Ikshubhih santatam bhumim yavagodhumasankulam
Goshvavahanasampurnam bahuviryasamarjitam
61.79
निधिगर्भां ददद्भूमिं सर्वरत्नपरिच्छदाम्
अक्षयाँल्लभते लोकान्भूमिसत्रं हि तस्य तत्
Nidhigarbham dadadbhumim sarvaratnaparichchhadam
Akshayanllabhate lokanbhumisatram hi tasya tat
61.80
विधूय कलुषं सर्वं विरजाः संमतः सताम्
लोके महीयते सद्भिर्यो ददाति वसुंधराम्
Vidhuya kalusham sarvam virajah sammatah satam
Loke mahiyate sadbhiryo dadati vasundharam
61.81
यथाप्सु पतितः शक्र तैलबिन्दुर्विसर्पति
तथा भूमिकृतं दानं सस्ये सस्ये विसर्पति
Yathapsu patitah shakra tailabindurvisarpati
Tatha bhumikritam danam sasye sasye visarpati
61.82
ये रणाग्रे महीपालाः शूराः समितिशोभनाः
वध्यन्तेऽभिमुखाः शक्र ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते
Ye ranagre mahipalah shurah samitishobhanah
Vadhyantebhimukhah shakra brahmalokam vrajanti te
61.83
नृत्यगीतपरा नार्यो दिव्यमाल्यविभूषिताः
उपतिष्ठन्ति देवेन्द्र सदा भूमिप्रदं दिवि
Nrityagitapara naryo divyamalyavibhushitah
Upatishthanti devendra sada bhumipradam divi
61.84
मोदते च सुखं स्वर्गे देवगन्धर्वपूजितः
यो ददाति महीं सम्यग्विधिनेह द्विजातये
Modate cha sukham svarge devagandharvapujitah
Yo dadati mahim samyagvidhineha dvijataye
61.85
शतमप्सरसश्चैव दिव्यमाल्यविभूषिताः
उपतिष्ठन्ति देवेन्द्र सदा भूमिप्रदं नरम्
Shatamapsarasashchaiva divyamalyavibhushitah
Upatishthanti devendra sada bhumipradam naram
61.86
शङ्खं भद्रासनं छत्रं वराश्वा वरवारणाः
भूमिप्रदानात्पुष्पाणि हिरण्यनिचयास्तथा
Shankham bhadrasanam chhatram varashva varavaranah
Bhumipradanatpushpani hiranyanichayastatha
61.87
आज्ञा सदाप्रतिहता जयशब्दो भवत्यथ
भूमिदानस्य पुष्पाणि फलं स्वर्गः पुरंदर
Agya sadapratihata jayashabdo bhavatyatha
Bhumidanasya pushpani phalam svargah purandara
61.88
हिरण्यपुष्पाश्चौषध्यः कुशकाञ्चनशाड्वलाः
अमृतप्रसवां भूमिं प्राप्नोति पुरुषो ददत्
Hiranyapushpashchaushadhyah kushakanchanashadvalah
Amritaprasavam bhumim prapnoti purusho dadat
61.89
नास्ति भूमिसमं दानं नास्ति मातृसमो गुरुः
नास्ति सत्यसमो धर्मो नास्ति दानसमो निधिः
Nasti bhumisamam danam nasti matrisamo guruh
Nasti satyasamo dharmo nasti danasamo nidhih
61.90
एतदाङ्गिरसाच्छ्रुत्वा वासवो वसुधामिमाम्
वसुरत्नसमाकीर्णां ददावाङ्गिरसे तदा
Etadangirasachchhrutva vasavo vasudhamimam
Vasuratnasamakirnam dadavangirase tada
61.91
य इमं श्रावयेच्छ्राद्धे भूमिदानस्य संस्तवम्
न तस्य रक्षसां भागो नासुराणां भवत्युत
Ya imam shravayechchhraddhe bhumidanasya sanstavam
Na tasya rakshasam bhago nasuranam bhavatyuta
61.92
अक्षयं च भवेद्दत्तं पितृभ्यस्तन्न संशयः
तस्माच्छ्राद्धेष्विदं विप्रो भुञ्जतः श्रावयेद्द्विजान्
Akshayam cha bhaveddattam pitribhyastanna sanshayah
Tasmachchhraddheshvidam vipro bhunjatah shravayeddvijan
61.93
इत्येतत्सर्वदानानां श्रेष्ठमुक्तं तवानघ
मया भरतशार्दूल किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
Ityetatsarvadananam shreshthamuktam tavanagha
Maya bharatashardula kim bhuyah shrotumichchhasi