UtshovChapter 58
58.1
युधिष्ठिर उवाच
यानीमानि बहिर्वेद्यां दानानि परिचक्षते
तेभ्यो विशिष्टं किं दानं मतं ते कुरुपुंगव
Yudhishthira uvacha
Yanimani bahirvedyam danani parichakshate
Tebhyo vishishtam kim danam matam te kurupungava
58.2
कौतूहलं हि परमं तत्र मे वर्तते प्रभो
दातारं दत्तमन्वेति यद्दानं तत्प्रचक्ष्व मे
Kautuhalam hi paramam tatra me vartate prabho
Dataram dattamanveti yaddanam tatprachakshva me
58.3
भीष्म उवाच
अभयं सर्वभूतेभ्यो व्यसने चाप्यनुग्रहम्
यच्चाभिलषितं दद्यात्तृषितायाभियाचते
Bhishma uvacha
Abhayam sarvabhutebhyo vyasane chapyanugraham
Yachchabhilashitam dadyattrishitayabhiyachate
58.4
दत्तं मन्येत यद्दत्त्वा तद्दानं श्रेष्ठमुच्यते
दत्तं दातारमन्वेति यद्दानं भरतर्षभ
Dattam manyeta yaddattva taddanam shreshthamuchyate
Dattam dataramanveti yaddanam bharatarshabha
58.5
हिरण्यदानं गोदानं पृथिवीदानमेव च
एतानि वै पवित्राणि तारयन्त्यपि दुष्कृतम्
Hiranyadanam godanam prithividanameva cha
Etani vai pavitrani tarayantyapi dushkritam
58.6
एतानि पुरुषव्याघ्र साधुभ्यो देहि नित्यदा
दानानि हि नरं पापान्मोक्षयन्ति न संशयः
Etani purushavyaghra sadhubhyo dehi nityada
Danani hi naram papanmokshayanti na sanshayah
58.7
यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे
तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता
Yadyadishtatamam loke yachchasya dayitam grihe
Tattadgunavate deyam tadevakshayamichchhata
58.8
प्रियाणि लभते लोके प्रियदः प्रियकृत्तथा
प्रियो भवति भूतानामिह चैव परत्र च
Priyani labhate loke priyadah priyakrittatha
Priyo bhavati bhutanamiha chaiva paratra cha
58.9
याचमानमभीमानादाशावन्तमकिंचनम्
यो नार्चति यथाशक्ति स नृशंसो युधिष्ठिर
Yachamanamabhimanadashavantamakinchanam
Yo narchati yathashakti sa nrishanso yudhishthira
58.10
अमित्रमपि चेद्दीनं शरणैषिणमागतम्
व्यसने योऽनुगृह्णाति स वै पुरुषसत्तमः
Amitramapi cheddinam sharanaishinamagatam
Vyasane yonugrihnati sa vai purushasattamah
58.11
कृशाय ह्रीमते तात वृत्तिक्षीणाय सीदते
अपहन्यात्क्षुधं यस्तु न तेन पुरुषः समः
Krishaya hrimate tata vrittikshinaya sidate
Apahanyatkshudham yastu na tena purushah samah
58.12
ह्रिया तु नियतान्साधून्पुत्रदारैश्च कर्शितान्
अयाचमानान्कौन्तेय सर्वोपायैर्निमन्त्रय
Hriya tu niyatansadhunputradaraishcha karshitan
Ayachamanankaunteya sarvopayairnimantraya
58.13
आशिषं ये न देवेषु न मर्त्येषु च कुर्वते
अर्हन्तो नित्यसत्त्वस्था यथालब्धोपजीविनः
Ashisham ye na deveshu na martyeshu cha kurvate
Arhanto nityasattvastha yathalabdhopajivinah
58.14
आशीविषसमेभ्यश्च तेभ्यो रक्षस्व भारत
तान्युक्तैरुपजिज्ञास्य तथा द्विजवरोत्तमान्
Ashivishasamebhyashcha tebhyo rakshasva bharata
Tanyuktairupajigyasya tatha dvijavarottaman
58.15
कृतैरावसथैर्नित्यं सप्रेष्यैः सपरिच्छदैः
निमन्त्रयेथाः कौरव्य सर्वकामसुखावहैः
Kritairavasathairnityam sapreshyaih saparichchhadaih
Nimantrayethah kauravya sarvakamasukhavahaih
58.16
यदि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धापूतं युधिष्ठिर
कार्यमित्येव मन्वाना धार्मिकाः पुण्यकर्मिणः
Yadi te pratigrihniyuh shraddhaputam yudhishthira
Karyamityeva manvana dharmikah punyakarminah
58.17
विद्यास्नाता व्रतस्नाता ये व्यपाश्रित्यजीविनः
गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः संशितव्रताः
Vidyasnata vratasnata ye vyapashrityajivinah
Gudhasvadhyayatapaso brahmanah sanshitavratah
58.18
तेषु शुद्धेषु दान्तेषु स्वदारनिरतेषु च
यत्करिष्यसि कल्याणं तत्त्वा लोकेषु धास्यति
Teshu shuddheshu danteshu svadaranirateshu cha
Yatkarishyasi kalyanam tattva lokeshu dhasyati
58.19
यथाग्निहोत्रं सुहुतं सायं प्रातर्द्विजातिना
तथा भवति दत्तं वै द्विजेभ्योऽथ कृतात्मना
Yathagnihotram suhutam sayam pratardvijatina
Tatha bhavati dattam vai dvijebhyotha kritatmana
58.20
एष ते विततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणः
विशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यो ददतस्तात वर्तताम्
Esha te vitato yagyah shraddhaputah sadakshinah
Vishishtah sarvayagyebhyo dadatastata vartatam
58.21
निवापो दानसदृशस्तादृशेषु युधिष्ठिर
निवपन्पूजयंश्चैव तेष्वानृण्यं निगच्छति
Nivapo danasadrishastadrisheshu yudhishthira
Nivapanpujayanshchaiva teshvanrinyam nigachchhati
58.22
य एव नो न कुप्यन्ति न लुभ्यन्ति तृणेष्वपि
त एव नः पूज्यतमा ये चान्ये प्रियवादिनः
Ya eva no na kupyanti na lubhyanti trineshvapi
Ta eva nah pujyatama ye chanye priyavadinah
58.23
ये नो न बहु मन्यन्ते न प्रवर्तन्ति चापरे
पुत्रवत्परिपाल्यास्ते नमस्तेभ्यस्तथाभयम्
Ye no na bahu manyante na pravartanti chapare
Putravatparipalyaste namastebhyastathabhayam
58.24
ऋत्विक्पुरोहिताचार्या मृदुब्रह्मधरा हि ते
क्षत्रेणापि हि संसृष्टं तेजः शाम्यति वै द्विजे
Ritvikpurohitacharya mridubrahmadhara hi te
Kshatrenapi hi sansrishtam tejah shamyati vai dvije
58.25
अस्ति मे बलवानस्मि राजास्मीति युधिष्ठिर
ब्राह्मणान्मा स्म पर्यश्नीर्वासोभिरशनेन च
Asti me balavanasmi rajasmiti yudhishthira
Brahmananma sma paryashnirvasobhirashanena cha
58.26
यच्छोभार्थं बलार्थं वा वित्तमस्ति तवानघ
तेन ते ब्राह्मणाः पूज्याः स्वधर्ममनुतिष्ठता
Yachchhobhartham balartham va vittamasti tavanagha
Tena te brahmanah pujyah svadharmamanutishthata
58.27
नमस्कार्यास्त्वया विप्रा वर्तमाना यथातथम्
यथासुखं यथोत्साहं ललन्तु त्वयि पुत्रवत्
Namaskaryastvaya vipra vartamana yathatatham
Yathasukham yathotsaham lalantu tvayi putravat
58.28
को ह्यन्यः सुप्रसादानां सुहृदामल्पतोषिणाम्
वृत्तिमर्हत्युपक्षेप्तुं त्वदन्यः कुरुसत्तम
Ko hyanyah suprasadanam suhridamalpatoshinam
Vrittimarhatyupaksheptum tvadanyah kurusattama
58.29
यथा पत्याश्रयो धर्मः स्त्रीणां लोके सनातनः
स देवः सा गतिर्नान्या तथास्माकं द्विजातयः
Yatha patyashrayo dharmah strinam loke sanatanah
Sa devah sa gatirnanya tathasmakam dvijatayah
58.30
यदि नो ब्राह्मणास्तात संत्यजेयुरपूजिताः
पश्यन्तो दारुणं कर्म सततं क्षत्रिये स्थितम्
Yadi no brahmanastata santyajeyurapujitah
Pashyanto darunam karma satatam kshatriye sthitam
58.31
अवेदानामकीर्तीनामलोकानामयज्वनाम्
कोऽस्माकं जीवितेनार्थस्तद्धि नो ब्राह्मणाश्रयम्
Avedanamakirtinamalokanamayajvanam
Kosmakam jivitenarthastaddhi no brahmanashrayam
58.32
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा धर्मः सनातनः
राजन्यो ब्राह्मणं राजन्पुरा परिचचार ह
वैश्यो राजन्यमित्येव शूद्रो वैश्यमिति श्रुतिः
Atra te vartayishyami yatha dharmah sanatanah
Rajanyo brahmanam rajanpura parichachara ha
Vaishyo rajanyamityeva shudro vaishyamiti shrutih
58.33
दूराच्छूद्रेणोपचर्यो ब्राह्मणोऽग्निरिव ज्वलन्
संस्पर्शपरिचर्यस्तु वैश्येन क्षत्रियेण च
Durachchhudrenopacharyo brahmanogniriva jvalan
Sansparshaparicharyastu vaishyena kshatriyena cha
58.34
मृदुभावान्सत्यशीलान्सत्यधर्मानुपालकान्
आशीविषानिव क्रुद्धांस्तानुपाचरत द्विजान्
Mridubhavansatyashilansatyadharmanupalakan
Ashivishaniva kruddhanstanupacharata dvijan
58.35
अपरेषां परेषां च परेभ्यश्चैव ये परे
क्षत्रियाणां प्रतपतां तेजसा च बलेन च
ब्राह्मणेष्वेव शाम्यन्ति तेजांसि च तपांसि च
Aparesham paresham cha parebhyashchaiva ye pare
Kshatriyanam pratapatam tejasa cha balena cha
Brahmaneshveva shamyanti tejansi cha tapansi cha
58.36
न मे पिता प्रियतरो न त्वं तात तथा प्रियः
न मे पितुः पिता राजन्न चात्मा न च जीवितम्
Na me pita priyataro na tvam tata tatha priyah
Na me pituh pita rajanna chatma na cha jivitam
58.37
त्वत्तश्च मे प्रियतरः पृथिव्यां नास्ति कश्चन
त्वत्तोऽपि मे प्रियतरा ब्राह्मणा भरतर्षभ
Tvattashcha me priyatarah prithivyam nasti kashchana
Tvattopi me priyatara brahmana bharatarshabha
58.38
ब्रवीमि सत्यमेतच्च यथाहं पाण्डुनन्दन
तेन सत्येन गच्छेयं लोकान्यत्र स शंतनुः
Bravimi satyametachcha yathaham pandunandana
Tena satyena gachchheyam lokanyatra sa shantanuh
58.39
पश्येयं च सतां लोकाञ्छुचीन्ब्रह्मपुरस्कृतान्
तत्र मे तात गन्तव्यमह्नाय च चिराय च
Pashyeyam cha satam lokanchhuchinbrahmapuraskritan
Tatra me tata gantavyamahnaya cha chiraya cha
58.40
सोऽहमेतादृशाँल्लोकान्दृष्ट्वा भरतसत्तम
यन्मे कृतं ब्राह्मणेषु न तप्ये तेन पार्थिव
Sohametadrishanllokandrishtva bharatasattama
Yanme kritam brahmaneshu na tapye tena parthiva