UtshovChapter 2
2.1
वैशंपायन उवाच
स एवमुक्तस्तु मुनिर्नारदो वदतां वरः
कथयामास तत्सर्वं यथा शप्तः स सूतजः
Vaishampayana uvacha
Sa evamuktastu munirnarado vadatam varah
Kathayamasa tatsarvam yatha shaptah sa sutajah
2.2
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत
न कर्णार्जुनयोः किंचिदविषह्यं भवेद्रणे
Evametanmahabaho yatha vadasi bharata
Na karnarjunayoh kinchidavishahyam bhavedrane
2.3
गुह्यमेतत्तु देवानां कथयिष्यामि ते नृप
तन्निबोध महाराज यथा वृत्तमिदं पुरा
Guhyametattu devanam kathayishyami te nripa
Tannibodha maharaja yatha vrittamidam pura
2.4
क्षत्रं स्वर्गं कथं गच्छेच्छस्त्रपूतमिति प्रभो
संघर्षजननस्तस्मात्कन्यागर्भो विनिर्मितः
Kshatram svargam katham gachchhechchhastraputamiti prabho
Sangharshajananastasmatkanyagarbho vinirmitah
2.5
स बालस्तेजसा युक्तः सूतपुत्रत्वमागतः
चकाराङ्गिरसां श्रेष्ठे धनुर्वेदं गुरौ तव
Sa balastejasa yuktah sutaputratvamagatah
Chakarangirasam shreshthe dhanurvedam gurau tava
2.6
स बलं भीमसेनस्य फल्गुनस्य च लाघवम्
बुद्धिं च तव राजेन्द्र यमयोर्विनयं तथा
Sa balam bhimasenasya phalgunasya cha laghavam
Buddhim cha tava rajendra yamayorvinayam tatha
2.7
सख्यं च वासुदेवेन बाल्ये गाण्डीवधन्वनः
प्रजानामनुरागं च चिन्तयानो व्यदह्यत
Sakhyam cha vasudevena balye gandivadhanvanah
Prajanamanuragam cha chintayano vyadahyata
2.8
स सख्यमगमद्बाल्ये राज्ञा दुर्योधनेन वै
युष्माभिर्नित्यसंद्विष्टो दैवाच्चापि स्वभावतः
Sa sakhyamagamadbalye ragya duryodhanena vai
Yushmabhirnityasandvishto daivachchapi svabhavatah
2.9
विद्याधिकमथालक्ष्य धनुर्वेदे धनंजयम्
द्रोणं रहस्युपागम्य कर्णो वचनमब्रवीत्
Vidyadhikamathalakshya dhanurvede dhananjayam
Dronam rahasyupagamya karno vachanamabravit
2.10
ब्रह्मास्त्रं वेत्तुमिच्छामि सरहस्यनिवर्तनम्
अर्जुनेन समो युद्धे भवेयमिति मे मतिः
Brahmastram vettumichchhami sarahasyanivartanam
Arjunena samo yuddhe bhaveyamiti me matih
2.11
समः पुत्रेषु च स्नेहः शिष्येषु च तव ध्रुवम्
त्वत्प्रसादान्न मां ब्रूयुरकृतास्त्रं विचक्षणाः
Samah putreshu cha snehah shishyeshu cha tava dhruvam
Tvatprasadanna mam bruyurakritastram vichakshanah
2.12
द्रोणस्तथोक्तः कर्णेन सापेक्षः फल्गुनं प्रति
दौरात्म्यं चापि कर्णस्य विदित्वा तमुवाच ह
Dronastathoktah karnena sapekshah phalgunam prati
Dauratmyam chapi karnasya viditva tamuvacha ha
2.13
ब्रह्मास्त्रं ब्राह्मणो विद्याद्यथावच्चरितव्रतः
क्षत्रियो वा तपस्वी यो नान्यो विद्यात्कथंचन
Brahmastram brahmano vidyadyathavachcharitavratah
Kshatriyo va tapasvi yo nanyo vidyatkathanchana
2.14
इत्युक्तोऽङ्गिरसां श्रेष्ठमामन्त्र्य प्रतिपूज्य च
जगाम सहसा रामं महेन्द्रं पर्वतं प्रति
Ityuktongirasam shreshthamamantrya pratipujya cha
Jagama sahasa ramam mahendram parvatam prati
2.15
स तु राममुपागम्य शिरसाभिप्रणम्य च
ब्राह्मणो भार्गवोऽस्मीति गौरवेणाभ्यगच्छत
Sa tu ramamupagamya shirasabhipranamya cha
Brahmano bhargavosmiti gauravenabhyagachchhata
2.16
रामस्तं प्रतिजग्राह पृष्ट्वा गोत्रादि सर्वशः
उष्यतां स्वागतं चेति प्रीतिमांश्चाभवद्भृशम्
Ramastam pratijagraha prishtva gotradi sarvashah
Ushyatam svagatam cheti pritimanshchabhavadbhrisham
2.17
तत्र कर्णस्य वसतो महेन्द्रे पर्वतोत्तमे
गन्धर्वै राक्षसैर्यक्षैर्देवैश्चासीत्समागमः
Tatra karnasya vasato mahendre parvatottame
Gandharvai rakshasairyakshairdevaishchasitsamagamah
2.18
स तत्रेष्वस्त्रमकरोद्भृगुश्रेष्ठाद्यथाविधि
प्रियश्चाभवदत्यर्थं देवगन्धर्वरक्षसाम्
Sa tatreshvastramakarodbhrigushreshthadyathavidhi
Priyashchabhavadatyartham devagandharvarakshasam
2.19
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्नाश्रमान्तिके
एकः खड्गधनुष्पाणिः परिचक्राम सूतजः
Sa kadachitsamudrante vicharannashramantike
Ekah khadgadhanushpanih parichakrama sutajah
2.20
सोऽग्निहोत्रप्रसक्तस्य कस्यचिद्ब्रह्मवादिनः
जघानाज्ञानतः पार्थ होमधेनुं यदृच्छया
Sognihotraprasaktasya kasyachidbrahmavadinah
Jaghanagyanatah partha homadhenum yadrichchhaya
2.21
तदज्ञानकृतं मत्वा ब्राह्मणाय न्यवेदयत्
कर्णः प्रसादयंश्चैनमिदमित्यब्रवीद्वचः
Tadagyanakritam matva brahmanaya nyavedayat
Karnah prasadayanshchainamidamityabravidvachah
2.22
अबुद्धिपूर्वं भगवन्धेनुरेषा हता तव
मया तत्र प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनः
Abuddhipurvam bhagavandhenuresha hata tava
Maya tatra prasadam me kurushveti punah punah
2.23
तं स विप्रोऽब्रवीत्क्रुद्धो वाचा निर्भर्त्सयन्निव
दुराचार वधार्हस्त्वं फलं प्राप्नुहि दुर्मते
Tam sa viprobravitkruddho vacha nirbhartsayanniva
Durachara vadharhastvam phalam prapnuhi durmate
2.24
येन विस्पर्धसे नित्यं यदर्थं घटसेऽनिशम्
युध्यतस्तेन ते पाप भूमिश्चक्रं ग्रसिष्यति
Yena vispardhase nityam yadartham ghatasenisham
Yudhyatastena te papa bhumishchakram grasishyati
2.25
ततश्चक्रे महीग्रस्ते मूर्धानं ते विचेतसः
पातयिष्यति विक्रम्य शत्रुर्गच्छ नराधम
Tatashchakre mahigraste murdhanam te vichetasah
Patayishyati vikramya shatrurgachchha naradhama
2.26
यथेयं गौर्हता मूढ प्रमत्तेन त्वया मम
प्रमत्तस्यैवमेवान्यः शिरस्ते पातयिष्यति
Yatheyam gaurhata mudha pramattena tvaya mama
Pramattasyaivamevanyah shiraste patayishyati
2.27
ततः प्रसादयामास पुनस्तं द्विजसत्तमम्
गोभिर्धनैश्च रत्नैश्च स चैनं पुनरब्रवीत्
Tatah prasadayamasa punastam dvijasattamam
Gobhirdhanaishcha ratnaishcha sa chainam punarabravit
2.28
नेदं मद्व्याहृतं कुर्यात्सर्वलोकोऽपि वै मृषा
गच्छ वा तिष्ठ वा यद्वा कार्यं ते तत्समाचर
Nedam madvyahritam kuryatsarvalokopi vai mrisha
Gachchha va tishtha va yadva karyam te tatsamachara
2.29
इत्युक्तो ब्राह्मणेनाथ कर्णो दैन्यादधोमुखः
राममभ्यागमद्भीतस्तदेव मनसा स्मरन्
Ityukto brahmanenatha karno dainyadadhomukhah
Ramamabhyagamadbhitastadeva manasa smaran