UtshovChapter 19
19.1
युधिष्ठिर उवाच
वेदाहं तात शास्त्राणि अपराणि पराणि च
उभयं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च
Yudhishthira uvacha
Vedaham tata shastrani aparani parani cha
Ubhayam vedavachanam kuru karma tyajeti cha
19.2
आकुलानि च शास्त्राणि हेतुभिश्चित्रितानि च
निश्चयश्चैव यन्मात्रो वेदाहं तं यथाविधि
Akulani cha shastrani hetubhishchitritani cha
Nishchayashchaiva yanmatro vedaham tam yathavidhi
19.3
त्वं तु केवलमस्त्रज्ञो वीरव्रतमनुष्ठितः
शास्त्रार्थं तत्त्वतो गन्तुं न समर्थः कथंचन
Tvam tu kevalamastragyo viravratamanushthitah
Shastrartham tattvato gantum na samarthah kathanchana
19.4
शास्त्रार्थसूक्ष्मदर्शी यो धर्मनिश्चयकोविदः
तेनाप्येवं न वाच्योऽहं यदि धर्मं प्रपश्यसि
Shastrarthasukshmadarshi yo dharmanishchayakovidah
Tenapyevam na vachyoham yadi dharmam prapashyasi
19.5
भ्रातृसौहृदमास्थाय यदुक्तं वचनं त्वया
न्याय्यं युक्तं च कौन्तेय प्रीतोऽहं तेन तेऽर्जुन
Bhratrisauhridamasthaya yaduktam vachanam tvaya
Nyayyam yuktam cha kaunteya pritoham tena terjuna
19.6
युद्धधर्मेषु सर्वेषु क्रियाणां नैपुणेषु च
न त्वया सदृशः कश्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते
Yuddhadharmeshu sarveshu kriyanam naipuneshu cha
Na tvaya sadrishah kashchittrishu lokeshu vidyate
19.7
धर्मसूक्ष्मं तु यद्वाक्यं तत्र दुष्प्रतरं त्वया
धनंजय न मे बुद्धिमभिशङ्कितुमर्हसि
Dharmasukshmam tu yadvakyam tatra dushprataram tvaya
Dhananjaya na me buddhimabhishankitumarhasi
19.8
युद्धशास्त्रविदेव त्वं न वृद्धाः सेवितास्त्वया
समासविस्तरविदां न तेषां वेत्सि निश्चयम्
Yuddhashastravideva tvam na vriddhah sevitastvaya
Samasavistaravidam na tesham vetsi nishchayam
19.9
तपस्त्यागो विधिरिति निश्चयस्तात धीमताम्
परं परं ज्याय एषां सैषा नैःश्रेयसी गतिः
Tapastyago vidhiriti nishchayastata dhimatam
Param param jyaya esham saisha naihshreyasi gatih
19.10
न त्वेतन्मन्यसे पार्थ न ज्यायोऽस्ति धनादिति
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा नैतत्प्रधानतः
Na tvetanmanyase partha na jyayosti dhanaditi
Atra te vartayishyami yatha naitatpradhanatah
19.11
तपःस्वाध्यायशीला हि दृश्यन्ते धार्मिका जनाः
ऋषयस्तपसा युक्ता येषां लोकाः सनातनाः
Tapahsvadhyayashila hi drishyante dharmika janah
Rishayastapasa yukta yesham lokah sanatanah
19.12
अजातश्मश्रवो धीरास्तथान्ये वनवासिनः
अनन्ता अधना एव स्वाध्यायेन दिवं गताः
Ajatashmashravo dhirastathanye vanavasinah
Ananta adhana eva svadhyayena divam gatah
19.13
उत्तरेण तु पन्थानमार्या विषयनिग्रहात्
अबुद्धिजं तमस्त्यक्त्वा लोकांस्त्यागवतां गताः
Uttarena tu panthanamarya vishayanigrahat
Abuddhijam tamastyaktva lokanstyagavatam gatah
19.14
दक्षिणेन तु पन्थानं यं भास्वन्तं प्रपश्यसि
एते क्रियावतां लोका ये श्मशानानि भेजिरे
Dakshinena tu panthanam yam bhasvantam prapashyasi
Ete kriyavatam loka ye shmashanani bhejire
19.15
अनिर्देश्या गतिः सा तु यां प्रपश्यन्ति मोक्षिणः
तस्मात्त्यागः प्रधानेष्टः स तु दुःखः प्रवेदितुम्
Anirdeshya gatih sa tu yam prapashyanti mokshinah
Tasmattyagah pradhaneshtah sa tu duhkhah praveditum
19.16
अनुसृत्य तु शास्त्राणि कवयः समवस्थिताः
अपीह स्यादपीह स्यात्सारासारदिदृक्षया
Anusritya tu shastrani kavayah samavasthitah
Apiha syadapiha syatsarasaradidrikshaya
19.17
वेदवादानतिक्रम्य शास्त्राण्यारण्यकानि च
विपाट्य कदलीस्कन्धं सारं ददृशिरे न ते
Vedavadanatikramya shastranyaranyakani cha
Vipatya kadaliskandham saram dadrishire na te
19.18
अथैकान्तव्युदासेन शरीरे पञ्चभौतिके
इच्छाद्वेषसमायुक्तमात्मानं प्राहुरिङ्गितैः
Athaikantavyudasena sharire panchabhautike
Ichchhadveshasamayuktamatmanam prahuringitaih
19.19
अग्राह्यश्चक्षुषा सोऽपि अनिर्देश्यं च तद्गिरा
कर्महेतुपुरस्कारं भूतेषु परिवर्तते
Agrahyashchakshusha sopi anirdeshyam cha tadgira
Karmahetupuraskaram bhuteshu parivartate
19.20
कल्याणगोचरं कृत्वा मनस्तृष्णां निगृह्य च
कर्मसंततिमुत्सृज्य स्यान्निरालम्बनः सुखी
Kalyanagocharam kritva manastrishnam nigrihya cha
Karmasantatimutsrijya syanniralambanah sukhi
19.21
अस्मिन्नेवं सूक्ष्मगम्ये मार्गे सद्भिर्निषेविते
कथमर्थमनर्थाढ्यमर्जुन त्वं प्रशंससि
Asminnevam sukshmagamye marge sadbhirnishevite
Kathamarthamanarthadhyamarjuna tvam prashansasi
19.22
पूर्वशास्त्रविदो ह्येवं जनाः पश्यन्ति भारत
क्रियासु निरता नित्यं दाने यज्ञे च कर्मणि
Purvashastravido hyevam janah pashyanti bharata
Kriyasu nirata nityam dane yagye cha karmani
19.23
भवन्ति सुदुरावर्ता हेतुमन्तोऽपि पण्डिताः
दृढपूर्वश्रुता मूढा नैतदस्तीति वादिनः
Bhavanti suduravarta hetumantopi panditah
Dridhapurvashruta mudha naitadastiti vadinah
19.24
अमृतस्यावमन्तारो वक्तारो जनसंसदि
चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वावदूका बहुश्रुताः
Amritasyavamantaro vaktaro janasansadi
Charanti vasudham kritsnam vavaduka bahushrutah
19.25
यान्वयं नाभिजानीमः कस्ताञ्ज्ञातुमिहार्हति
एवं प्राज्ञान्सतश्चापि महतः शास्त्रवित्तमान्
Yanvayam nabhijanimah kastangyatumiharhati
Evam pragyansatashchapi mahatah shastravittaman
19.26
तपसा महदाप्नोति बुद्ध्या वै विन्दते महत्
त्यागेन सुखमाप्नोति सदा कौन्तेय धर्मवित्
Tapasa mahadapnoti buddhya vai vindate mahat
Tyagena sukhamapnoti sada kaunteya dharmavit