UtshovChapter 20
20.1
गान्धार्युवाच
अध्यर्धगुणमाहुर्यं बले शौर्ये च माधव
पित्रा त्वया च दाशार्ह दृप्तं सिंहमिवोत्कटम्
Gandharyuvacha
Adhyardhagunamahuryam bale shaurye cha madhava
Pitra tvaya cha dasharha driptam sinhamivotkatam
20.2
यो बिभेद चमूमेको मम पुत्रस्य दुर्भिदाम्
स भूत्वा मृत्युरन्येषां स्वयं मृत्युवशं गतः
Yo bibheda chamumeko mama putrasya durbhidam
Sa bhutva mrityuranyesham svayam mrityuvasham gatah
20.3
तस्योपलक्षये कृष्ण कार्ष्णेरमिततेजसः
अभिमन्योर्हतस्यापि प्रभा नैवोपशाम्यति
Tasyopalakshaye krishna karshneramitatejasah
Abhimanyorhatasyapi prabha naivopashamyati
20.4
एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्वनः
आर्ता बाला पतिं वीरं शोच्या शोचत्यनिन्दिता
Esha virataduhita snusha gandivadhanvanah
Arta bala patim viram shochya shochatyanindita
20.5
तमेषा हि समासाद्य भार्या भर्तारमन्तिके
विराटदुहिता कृष्ण पाणिना परिमार्जति
Tamesha hi samasadya bharya bhartaramantike
Virataduhita krishna panina parimarjati
20.6
तस्य वक्त्रमुपाघ्राय सौभद्रस्य यशस्विनी
विबुद्धकमलाकारं कम्बुवृत्तशिरोधरम्
Tasya vaktramupaghraya saubhadrasya yashasvini
Vibuddhakamalakaram kambuvrittashirodharam
20.7
काम्यरूपवती चैषा परिष्वजति भामिनी
लज्जमाना पुरेवैनं माध्वीकमदमूर्छिता
Kamyarupavati chaisha parishvajati bhamini
Lajjamana purevainam madhvikamadamurchhita
20.8
तस्य क्षतजसंदिग्धं जातरूपपरिष्कृतम्
विमुच्य कवचं कृष्ण शरीरमभिवीक्षते
Tasya kshatajasandigdham jatarupaparishkritam
Vimuchya kavacham krishna shariramabhivikshate
20.9
अवेक्षमाणा तं बाला कृष्ण त्वामभिभाषते
अयं ते पुण्डरीकाक्ष सदृशाक्षो निपातितः
Avekshamana tam bala krishna tvamabhibhashate
Ayam te pundarikaksha sadrishaksho nipatitah
20.10
बले वीर्ये च सदृशस्तेजसा चैव तेऽनघ
रूपेण च तवात्यर्थं शेते भुवि निपातितः
Bale virye cha sadrishastejasa chaiva tenagha
Rupena cha tavatyartham shete bhuvi nipatitah
20.11
अत्यन्तसुकुमारस्य राङ्कवाजिनशायिनः
कच्चिदद्य शरीरं ते भूमौ न परितप्यते
Atyantasukumarasya rankavajinashayinah
Kachchidadya shariram te bhumau na paritapyate
20.12
मातङ्गभुजवर्ष्माणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ
काञ्चनाङ्गदिनौ शेषे निक्षिप्य विपुलौ भुजौ
Matangabhujavarshmanau jyakshepakathinatvachau
Kanchanangadinau sheshe nikshipya vipulau bhujau
20.13
व्यायम्य बहुधा नूनं सुखसुप्तः श्रमादिव
एवं विलपतीमार्तां न हि मामभिभाषसे
Vyayamya bahudha nunam sukhasuptah shramadiva
Evam vilapatimartam na hi mamabhibhashase
20.14
आर्यामार्य सुभद्रां त्वमिमांश्च त्रिदशोपमान्
पितॄन्मां चैव दुःखार्तां विहाय क्व गमिष्यसि
Aryamarya subhadram tvamimanshcha tridashopaman
Pitrinmam chaiva duhkhartam vihaya kva gamishyasi
20.15
तस्य शोणितसंदिग्धान्केशानुन्नाम्य पाणिना
उत्सङ्गे वक्त्रमाधाय जीवन्तमिव पृच्छति
स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः
Tasya shonitasandigdhankeshanunnamya panina
Utsange vaktramadhaya jivantamiva prichchhati
Svasriyam vasudevasya putram gandivadhanvanah
20.16
कथं त्वां रणमध्यस्थं जघ्नुरेते महारथाः
धिगस्तु क्रूरकर्तॄंस्तान्कृपकर्णजयद्रथान्
Katham tvam ranamadhyastham jaghnurete maharathah
Dhigastu krurakartrinstankripakarnajayadrathan
20.17
द्रोणद्रौणायनी चोभौ यैरसि व्यसनीकृतः
रथर्षभाणां सर्वेषां कथमासीत्तदा मनः
Dronadraunayani chobhau yairasi vyasanikritah
Ratharshabhanam sarvesham kathamasittada manah
20.18
बालं त्वां परिवार्यैकं मम दुःखाय जघ्नुषाम्
कथं नु पाण्डवानां च पाञ्चालानां च पश्यताम्
त्वं वीर निधनं प्राप्तो नाथवान्सन्ननाथवत्
Balam tvam parivaryaikam mama duhkhaya jaghnusham
Katham nu pandavanam cha panchalanam cha pashyatam
Tvam vira nidhanam prapto nathavansannanathavat
20.19
दृष्ट्वा बहुभिराक्रन्दे निहतं त्वामनाथवत्
वीरः पुरुषशार्दूलः कथं जीवति पाण्डवः
Drishtva bahubhirakrande nihatam tvamanathavat
Virah purushashardulah katham jivati pandavah
20.20
न राज्यलाभो विपुलः शत्रूणां वा पराभवः
प्रीतिं दास्यति पार्थानां त्वामृते पुष्करेक्षण
Na rajyalabho vipulah shatrunam va parabhavah
Pritim dasyati parthanam tvamrite pushkarekshana
20.21
तव शस्त्रजिताँल्लोकान्धर्मेण च दमेन च
क्षिप्रमन्वागमिष्यामि तत्र मां प्रतिपालय
Tava shastrajitanllokandharmena cha damena cha
Kshipramanvagamishyami tatra mam pratipalaya
20.22
दुर्मरं पुनरप्राप्ते काले भवति केनचित्
यदहं त्वां रणे दृष्ट्वा हतं जीवामि दुर्भगा
Durmaram punaraprapte kale bhavati kenachit
Yadaham tvam rane drishtva hatam jivami durbhaga
20.23
कामिदानीं नरव्याघ्र श्लक्ष्णया स्मितया गिरा
पितृलोके समेत्यान्यां मामिवामन्त्रयिष्यसि
Kamidanim naravyaghra shlakshnaya smitaya gira
Pitriloke sametyanyam mamivamantrayishyasi
20.24
नूनमप्सरसां स्वर्गे मनांसि प्रमथिष्यसि
परमेण च रूपेण गिरा च स्मितपूर्वया
Nunamapsarasam svarge manansi pramathishyasi
Paramena cha rupena gira cha smitapurvaya
20.25
प्राप्य पुण्यकृताँल्लोकानप्सरोभिः समेयिवान्
सौभद्र विहरन्काले स्मरेथाः सुकृतानि मे
Prapya punyakritanllokanapsarobhih sameyivan
Saubhadra viharankale smarethah sukritani me
20.26
एतावानिह संवासो विहितस्ते मया सह
षण्मासान्सप्तमे मासि त्वं वीर निधनं गतः
Etavaniha sanvaso vihitaste maya saha
Shanmasansaptame masi tvam vira nidhanam gatah
20.27
इत्युक्तवचनामेतामपकर्षन्ति दुःखिताम्
उत्तरां मोघसंकल्पां मत्स्यराजकुलस्त्रियः
Ityuktavachanametamapakarshanti duhkhitam
Uttaram moghasankalpam matsyarajakulastriyah
20.28
उत्तरामपकृष्यैनामार्तामार्ततराः स्वयम्
विराटं निहतं दृष्ट्वा क्रोशन्ति विलपन्ति च
Uttaramapakrishyainamartamartatarah svayam
Viratam nihatam drishtva kroshanti vilapanti cha
20.29
द्रोणास्त्रशरसंकृत्तं शयानं रुधिरोक्षितम्
विराटं वितुदन्त्येते गृध्रगोमायुवायसाः
Dronastrasharasankrittam shayanam rudhirokshitam
Viratam vitudantyete gridhragomayuvayasah
20.30
वितुद्यमानं विहगैर्विराटमसितेक्षणाः
न शक्नुवन्ति विवशा निवर्तयितुमातुराः
Vitudyamanam vihagairviratamasitekshanah
Na shaknuvanti vivasha nivartayitumaturah
20.31
आसामातपतप्तानामायासेन च योषिताम्
श्रमेण च विवर्णानां रूपाणां विगतं वपुः
Asamatapataptanamayasena cha yoshitam
Shramena cha vivarnanam rupanam vigatam vapuh
20.32
उत्तरं चाभिमन्युं च काम्बोजं च सुदक्षिणम्
शिशूनेतान्हतान्पश्य लक्ष्मणं च सुदर्शनम्
आयोधनशिरोमध्ये शयानं पश्य माधव
Uttaram chabhimanyum cha kambojam cha sudakshinam
Shishunetanhatanpashya lakshmanam cha sudarshanam
Ayodhanashiromadhye shayanam pashya madhava