UtshovChapter 11
11.1
वैशंपायन उवाच
स दृष्ट्वा निहतान्संख्ये पुत्रान्भ्रातॄन्सखींस्तथा
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय
Vaishampayana uvacha
Sa drishtva nihatansankhye putranbhratrinsakhinstatha
Mahaduhkhaparitatma babhuva janamejaya
11.2
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः
स्मरतः पुत्रपौत्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य ह
Tatastasya mahanshokah pradurasinmahatmanah
Smaratah putrapautranam bhratrinam svajanasya ha
11.3
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम्
सुहृदो भृशसंविग्नाः सान्त्वयां चक्रिरे तदा
Tamashruparipurnaksham vepamanamachetasam
Suhrido bhrishasanvignah santvayam chakrire tada
11.4
ततस्तस्मिन्क्षणे काल्ये रथेनादित्यवर्चसा
नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया
Tatastasminkshane kalye rathenadityavarchasa
Nakulah krishnaya sardhamupayatparamartaya
11.5
उपप्लव्यगता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम्
तदा विनाशं पुत्राणां सर्वेषां व्यथिताभवत्
Upaplavyagata sa tu shrutva sumahadapriyam
Tada vinasham putranam sarvesham vyathitabhavat
11.6
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता
कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि
Kampamaneva kadali vatenabhisamirita
Krishna rajanamasadya shokarta nyapatadbhuvi
11.7
बभूव वदनं तस्याः सहसा शोककर्शितम्
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त इवांशुमान्
Babhuva vadanam tasyah sahasa shokakarshitam
Phullapadmapalashakshyastamodhvasta ivanshuman
11.8
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः
बाहुभ्यां परिजग्राह समुपेत्य वृकोदरः
Tatastam patitam drishtva sanrambhi satyavikramah
Bahubhyam parijagraha samupetya vrikodarah
11.9
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी
रुदती पाण्डवं कृष्णा सहभ्रातरमब्रवीत्
Sa samashvasita tena bhimasenena bhamini
Rudati pandavam krishna sahabhrataramabravit
11.10
दिष्ट्या राजंस्त्वमद्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम्
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण संप्रदाय यमाय वै
Dishtya rajanstvamadyemamakhilam bhokshyase mahim
Atmajankshatradharmena sampradaya yamaya vai
11.11
दिष्ट्या त्वं पार्थ कुशली मत्तमातङ्गगामिनम्
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि
Dishtya tvam partha kushali mattamatangagaminam
Avapya prithivim kritsnam saubhadram na smarishyasi
11.12
आत्मजांस्तेन धर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान्
उपप्लव्ये मया सार्धं दिष्ट्या त्वं न स्मरिष्यसि
Atmajanstena dharmena shrutva shurannipatitan
Upaplavye maya sardham dishtya tvam na smarishyasi
11.13
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा
शोकस्तपति मां पार्थ हुताशन इवाशयम्
Prasuptanam vadham shrutva draunina papakarmana
Shokastapati mam partha hutashana ivashayam
11.14
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य त्वया मृधे
ह्रियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम्
Tasya papakrito draunerna chedadya tvaya mridhe
Hriyate sanubandhasya yudhi vikramya jivitam
11.15
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः
न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः
Ihaiva prayamasishye tannibodhata pandavah
Na chetphalamavapnoti draunih papasya karmanah
11.16
एवमुक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत्
युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी
Evamuktva tatah krishna pandavam pratyupavishat
Yudhishthiram yagyaseni dharmarajam yashasvini
11.17
दृष्ट्वोपविष्टां राजर्षिः पाण्डवो महिषीं प्रियाम्
प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम्
Drishtvopavishtam rajarshih pandavo mahishim priyam
Pratyuvacha sa dharmatma draupadim charudarshanam
11.18
धर्म्यं धर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे
पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि
Dharmyam dharmena dharmagye praptaste nidhanam shubhe
Putraste bhratarashchaiva tanna shochitumarhasi
11.19
द्रोणपुत्रः स कल्याणि वनं दूरमितो गतः
तस्य त्वं पातनं संख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने
Dronaputrah sa kalyani vanam duramito gatah
Tasya tvam patanam sankhye katham gyasyasi shobhane
11.20
द्रौपद्युवाच
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः
निहत्य संख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम्
राजञ्शिरसि तं कृत्वा जीवेयमिति मे मतिः
Draupadyuvacha
Dronaputrasya sahajo manih shirasi me shrutah
Nihatya sankhye tam papam pashyeyam manimahritam
Rajanshirasi tam kritva jiveyamiti me matih
11.21
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना
भीमसेनमथाभ्येत्य कुपिता वाक्यमब्रवीत्
Vaishampayana uvacha
Ityuktva pandavam krishna rajanam charudarshana
Bhimasenamathabhyetya kupita vakyamabravit
11.22
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन्
जहि तं पापकर्माणं शम्बरं मघवानिव
न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन
Tratumarhasi mam bhima kshatradharmamanusmaran
Jahi tam papakarmanam shambaram maghavaniva
Na hi te vikrame tulyah pumanastiha kashchana
11.23
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने यथा
द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते
हिडिम्बदर्शने चैव तथा त्वमभवो गतिः
Shrutam tatsarvalokeshu paramavyasane yatha
Dvipobhustvam hi parthanam nagare varanavate
Hidimbadarshane chaiva tatha tvamabhavo gatih
11.24
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम्
मामप्युद्धृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव
Tatha viratanagare kichakena bhrisharditam
Mamapyuddhritavankrichchhratpaulomim maghavaniva
11.25
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा
तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव
Yathaitanyakrithah partha mahakarmani vai pura
Tatha draunimamitraghna vinihatya sukhi bhava
11.26
तस्या बहुविधं दुःखान्निशम्य परिदेवितम्
नामर्षयत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः
Tasya bahuvidham duhkhannishamya paridevitam
Namarshayata kaunteyo bhimaseno mahabalah
11.27
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम्
आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः
Sa kanchanavichitrangamaruroha maharatham
Adaya ruchiram chitram samarganagunam dhanuh
11.28
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे वृतः
विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत्
Nakulam sarathim kritva dronaputravadhe vritah
Vispharya sasharam chapam turnamashvanachodayat
11.29
ते हयाः पुरुषव्याघ्र चोदिता वातरंहसः
वेगेन त्वरिता जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः
Te hayah purushavyaghra chodita vataranhasah
Vegena tvarita jagmurharayah shighragaminah
11.30
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः
द्रोणपुत्ररथस्याशु ययौ मार्गेण वीर्यवान्
Shibiratsvadgrihitva sa rathasya padamachyutah
Dronaputrarathasyashu yayau margena viryavan