UtshovChapter 61
61.1
जनमेजय उवाच
देवानां दानवानां च यक्षाणामथ रक्षसाम्
अन्येषां चैव भूतानां सर्वेषां भगवन्नहम्
Janamejaya uvacha
Devanam danavanam cha yakshanamatha rakshasam
Anyesham chaiva bhutanam sarvesham bhagavannaham
61.2
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन मानुषेषु महात्मनाम्
जन्म कर्म च भूतानामेतेषामनुपूर्वशः
Shrotumichchhami tattvena manusheshu mahatmanam
Janma karma cha bhutanameteshamanupurvashah
61.3
वैशंपायन उवाच
मानुषेषु मनुष्येन्द्र संभूता ये दिवौकसः
प्रथमं दानवांश्चैव तांस्ते वक्ष्यामि सर्वशः
Vaishampayana uvacha
Manusheshu manushyendra sambhuta ye divaukasah
Prathamam danavanshchaiva tanste vakshyami sarvashah
61.4
विप्रचित्तिरिति ख्यातो य आसीद्दानवर्षभः
जरासंध इति ख्यातः स आसीन्मनुजर्षभः
Viprachittiriti khyato ya asiddanavarshabhah
Jarasandha iti khyatah sa asinmanujarshabhah
61.5
दितेः पुत्रस्तु यो राजन्हिरण्यकशिपुः स्मृतः
स जज्ञे मानुषे लोके शिशुपालो नरर्षभः
Diteh putrastu yo rajanhiranyakashipuh smritah
Sa jagye manushe loke shishupalo nararshabhah
61.6
संह्राद इति विख्यातः प्रह्रादस्यानुजस्तु यः
स शल्य इति विख्यातो जज्ञे बाह्लीकपुंगवः
Sanhrada iti vikhyatah prahradasyanujastu yah
Sa shalya iti vikhyato jagye bahlikapungavah
61.7
अनुह्रादस्तु तेजस्वी योऽभूत्ख्यातो जघन्यजः
धृष्टकेतुरिति ख्यातः स आसीन्मनुजेश्वरः
Anuhradastu tejasvi yobhutkhyato jaghanyajah
Dhrishtaketuriti khyatah sa asinmanujeshvarah
61.8
यस्तु राजञ्शिबिर्नाम दैतेयः परिकीर्तितः
द्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः
Yastu rajanshibirnama daiteyah parikirtitah
Druma ityabhivikhyatah sa asidbhuvi parthivah
61.9
बाष्कलो नाम यस्तेषामासीदसुरसत्तमः
भगदत्त इति ख्यातः स आसीन्मनुजेश्वरः
Bashkalo nama yasteshamasidasurasattamah
Bhagadatta iti khyatah sa asinmanujeshvarah
61.10
अयःशिरा अश्वशिरा अयःशङ्कुश्च वीर्यवान्
तथा गगनमूर्धा च वेगवांश्चात्र पञ्चमः
Ayahshira ashvashira ayahshankushcha viryavan
Tatha gaganamurdha cha vegavanshchatra panchamah
61.11
पञ्चैते जज्ञिरे राजन्वीर्यवन्तो महासुराः
केकयेषु महात्मानः पार्थिवर्षभसत्तमाः
Panchaite jagyire rajanviryavanto mahasurah
Kekayeshu mahatmanah parthivarshabhasattamah
61.12
केतुमानिति विख्यातो यस्ततोऽन्यः प्रतापवान्
अमितौजा इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः
Ketumaniti vikhyato yastatonyah pratapavan
Amitauja iti khyatah prithivyam sobhavannripah
61.13
स्वर्भानुरिति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः
उग्रसेन इति ख्यात उग्रकर्मा नराधिपः
Svarbhanuriti vikhyatah shrimanyastu mahasurah
Ugrasena iti khyata ugrakarma naradhipah
61.14
यस्त्वश्व इति विख्यातः श्रीमानासीन्महासुरः
अशोको नाम राजासीन्महावीर्यपराक्रमः
Yastvashva iti vikhyatah shrimanasinmahasurah
Ashoko nama rajasinmahaviryaparakramah
61.15
तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपतिः स्मृतः
दैतेयः सोऽभवद्राजा हार्दिक्यो मनुजर्षभः
Tasmadavarajo yastu rajannashvapatih smritah
Daiteyah sobhavadraja hardikyo manujarshabhah
61.16
वृषपर्वेति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः
दीर्घप्रज्ञ इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः
Vrishaparveti vikhyatah shrimanyastu mahasurah
Dirghapragya iti khyatah prithivyam sobhavannripah
61.17
अजकस्त्वनुजो राजन्य आसीद्वृषपर्वणः
स मल्ल इति विख्यातः पृथिव्यामभवन्नृपः
Ajakastvanujo rajanya asidvrishaparvanah
Sa malla iti vikhyatah prithivyamabhavannripah
61.18
अश्वग्रीव इति ख्यातः सत्त्ववान्यो महासुरः
रोचमान इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः
Ashvagriva iti khyatah sattvavanyo mahasurah
Rochamana iti khyatah prithivyam sobhavannripah
61.19
सूक्ष्मस्तु मतिमान्राजन्कीर्तिमान्यः प्रकीर्तितः
बृहन्त इति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः
Sukshmastu matimanrajankirtimanyah prakirtitah
Brihanta iti vikhyatah kshitavasitsa parthivah
61.20
तुहुण्ड इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः
सेनाबिन्दुरिति ख्यातः स बभूव नराधिपः
Tuhunda iti vikhyato ya asidasurottamah
Senabinduriti khyatah sa babhuva naradhipah
61.21
इसृपा नाम यस्तेषामसुराणां बलाधिकः
पापजिन्नाम राजासीद्भुवि विख्यातविक्रमः
Isripa nama yasteshamasuranam baladhikah
Papajinnama rajasidbhuvi vikhyatavikramah
61.22
एकचक्र इति ख्यात आसीद्यस्तु महासुरः
प्रतिविन्ध्य इति ख्यातो बभूव प्रथितः क्षितौ
Ekachakra iti khyata asidyastu mahasurah
Prativindhya iti khyato babhuva prathitah kshitau
61.23
विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुरः
चित्रवर्मेति विख्यातः क्षितावासीत्स पार्थिवः
Virupakshastu daiteyashchitrayodhi mahasurah
Chitravarmeti vikhyatah kshitavasitsa parthivah
61.24
हरस्त्वरिहरो वीर आसीद्यो दानवोत्तमः
सुवास्तुरिति विख्यातः स जज्ञे मनुजर्षभः
Harastvariharo vira asidyo danavottamah
Suvasturiti vikhyatah sa jagye manujarshabhah
61.25
अहरस्तु महातेजाः शत्रुपक्षक्षयंकरः
बाह्लीको नाम राजा स बभूव प्रथितः क्षितौ
Aharastu mahatejah shatrupakshakshayankarah
Bahliko nama raja sa babhuva prathitah kshitau
61.26
निचन्द्रश्चन्द्रवक्त्रश्च य आसीदसुरोत्तमः
मुञ्जकेश इति ख्यातः श्रीमानासीत्स पार्थिवः
Nichandrashchandravaktrashcha ya asidasurottamah
Munjakesha iti khyatah shrimanasitsa parthivah
61.27
निकुम्भस्त्वजितः संख्ये महामतिरजायत
भूमौ भूमिपतिः श्रेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः
Nikumbhastvajitah sankhye mahamatirajayata
Bhumau bhumipatih shreshtho devadhipa iti smritah
61.28
शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुरः
पौरवो नाम राजर्षिः स बभूव नरेष्विह
Sharabho nama yastesham daiteyanam mahasurah
Pauravo nama rajarshih sa babhuva nareshviha
61.29
द्वितीयः शलभस्तेषामसुराणां बभूव यः
प्रह्रादो नाम बाह्लीकः स बभूव नराधिपः
Dvitiyah shalabhasteshamasuranam babhuva yah
Prahrado nama bahlikah sa babhuva naradhipah
61.30
चन्द्रस्तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपमः
ऋषिको नाम राजर्षिर्बभूव नृपसत्तमः
Chandrastu ditijashreshtho loke taradhipopamah
Rishiko nama rajarshirbabhuva nripasattamah
61.31
मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तमः
पश्चिमानूपकं विद्धि तं नृपं नृपसत्तम
Mritapa iti vikhyato ya asidasurottamah
Pashchimanupakam viddhi tam nripam nripasattama
61.32
गविष्ठस्तु महातेजा यः प्रख्यातो महासुरः
द्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः
Gavishthastu mahateja yah prakhyato mahasurah
Drumasena iti khyatah prithivyam sobhavannripah
61.33
मयूर इति विख्यातः श्रीमान्यस्तु महासुरः
स विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपतिः
Mayura iti vikhyatah shrimanyastu mahasurah
Sa vishva iti vikhyato babhuva prithivipatih
61.34
सुपर्ण इति विख्यातस्तस्मादवरजस्तु यः
कालकीर्तिरिति ख्यातः पृथिव्यां सोऽभवन्नृपः
Suparna iti vikhyatastasmadavarajastu yah
Kalakirtiriti khyatah prithivyam sobhavannripah
61.35
चन्द्रहन्तेति यस्तेषां कीर्तितः प्रवरोऽसुरः
शुनको नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः
Chandrahanteti yastesham kirtitah pravarosurah
Shunako nama rajarshih sa babhuva naradhipah
61.36
विनाशनस्तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुरः
जानकिर्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः
Vinashanastu chandrasya ya akhyato mahasurah
Janakirnama rajarshih sa babhuva naradhipah
61.37
दीर्घजिह्वस्तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभः
काशिराज इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः
Dirghajihvastu kauravya ya ukto danavarshabhah
Kashiraja iti khyatah prithivyam prithivipatih
61.38
ग्रहं तु सुषुवे यं तं सिंही चन्द्रार्कमर्दनम्
क्राथ इत्यभिविख्यातः सोऽभवन्मनुजाधिपः
Graham tu sushuve yam tam sinhi chandrarkamardanam
Kratha ityabhivikhyatah sobhavanmanujadhipah
61.39
अनायुषस्तु पुत्राणां चतुर्णां प्रवरोऽसुरः
विक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रोऽभवन्नृपः
Anayushastu putranam chaturnam pravarosurah
Viksharo nama tejasvi vasumitrobhavannripah
61.40
द्वितीयो विक्षराद्यस्तु नराधिप महासुरः
पांसुराष्ट्राधिप इति विश्रुतः सोऽभवन्नृपः
Dvitiyo viksharadyastu naradhipa mahasurah
Pansurashtradhipa iti vishrutah sobhavannripah
61.41
बलवीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तमः
पौण्ड्रमत्स्यक इत्येव स बभूव नराधिपः
Balavira iti khyato yastvasidasurottamah
Paundramatsyaka ityeva sa babhuva naradhipah
61.42
वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन्महासुरः
मणिमान्नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः
Vritra ityabhivikhyato yastu rajanmahasurah
Manimannama rajarshih sa babhuva naradhipah
61.43
क्रोधहन्तेति यस्तस्य बभूवावरजोऽसुरः
दण्ड इत्यभिविख्यातः स आसीन्नृपतिः क्षितौ
Krodhahanteti yastasya babhuvavarajosurah
Danda ityabhivikhyatah sa asinnripatih kshitau
61.44
क्रोधवर्धन इत्येव यस्त्वन्यः परिकीर्तितः
दण्डधार इति ख्यातः सोऽभवन्मनुजेश्वरः
Krodhavardhana ityeva yastvanyah parikirtitah
Dandadhara iti khyatah sobhavanmanujeshvarah
61.45
कालकायास्तु ये पुत्रास्तेषामष्टौ नराधिपाः
जज्ञिरे राजशार्दूल शार्दूलसमविक्रमाः
Kalakayastu ye putrasteshamashtau naradhipah
Jagyire rajashardula shardulasamavikramah
61.46
मगधेषु जयत्सेनः श्रीमानासीत्स पार्थिवः
अष्टानां प्रवरस्तेषां कालेयानां महासुरः
Magadheshu jayatsenah shrimanasitsa parthivah
Ashtanam pravarastesham kaleyanam mahasurah
61.47
द्वितीयस्तु ततस्तेषां श्रीमान्हरिहयोपमः
अपराजित इत्येव स बभूव नराधिपः
Dvitiyastu tatastesham shrimanharihayopamah
Aparajita ityeva sa babhuva naradhipah
61.48
तृतीयस्तु महाराज महाबाहुर्महासुरः
निषादाधिपतिर्जज्ञे भुवि भीमपराक्रमः
Tritiyastu maharaja mahabahurmahasurah
Nishadadhipatirjagye bhuvi bhimaparakramah
61.49
तेषामन्यतमो यस्तु चतुर्थः परिकीर्तितः
श्रेणिमानिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः
Teshamanyatamo yastu chaturthah parikirtitah
Shrenimaniti vikhyatah kshitau rajarshisattamah
61.50
पञ्चमस्तु बभूवैषां प्रवरो यो महासुरः
महौजा इति विख्यातो बभूवेह परंतपः
Panchamastu babhuvaisham pravaro yo mahasurah
Mahauja iti vikhyato babhuveha parantapah
61.51
षष्ठस्तु मतिमान्यो वै तेषामासीन्महासुरः
अभीरुरिति विख्यातः क्षितौ राजर्षिसत्तमः
Shashthastu matimanyo vai teshamasinmahasurah
Abhiruriti vikhyatah kshitau rajarshisattamah
61.52
समुद्रसेनश्च नृपस्तेषामेवाभवद्गणात्
विश्रुतः सागरान्तायां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित्
Samudrasenashcha nripasteshamevabhavadganat
Vishrutah sagarantayam kshitau dharmarthatattvavit
61.53
बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां परंतपः
बभूव राजन्धर्मात्मा सर्वभूतहिते रतः
Brihannamashtamastesham kaleyanam parantapah
Babhuva rajandharmatma sarvabhutahite ratah
61.54
गणः क्रोधवशो नाम यस्ते राजन्प्रकीर्तितः
ततः संजज्ञिरे वीराः क्षिताविह नराधिपाः
Ganah krodhavasho nama yaste rajanprakirtitah
Tatah sanjagyire virah kshitaviha naradhipah
61.55
नन्दिकः कर्णवेष्टश्च सिद्धार्थः कीटकस्तथा
सुवीरश्च सुबाहुश्च महावीरोऽथ बाह्लिकः
Nandikah karnaveshtashcha siddharthah kitakastatha
Suvirashcha subahushcha mahavirotha bahlikah
61.56
क्रोधो विचित्यः सुरसः श्रीमान्नीलश्च भूमिपः
वीरधामा च कौरव्य भूमिपालश्च नामतः
Krodho vichityah surasah shrimannilashcha bhumipah
Viradhama cha kauravya bhumipalashcha namatah
61.57
दन्तवक्त्रश्च नामासीद्दुर्जयश्चैव नामतः
रुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजयः
Dantavaktrashcha namasiddurjayashchaiva namatah
Rukmi cha nripashardulo raja cha janamejayah
61.58
आषाढो वायुवेगश्च भूरितेजास्तथैव च
एकलव्यः सुमित्रश्च वाटधानोऽथ गोमुखः
Ashadho vayuvegashcha bhuritejastathaiva cha
Ekalavyah sumitrashcha vatadhanotha gomukhah
61.59
कारूषकाश्च राजानः क्षेमधूर्तिस्तथैव च
श्रुतायुरुद्धवश्चैव बृहत्सेनस्तथैव च
Karushakashcha rajanah kshemadhurtistathaiva cha
Shrutayuruddhavashchaiva brihatsenastathaiva cha
61.60
क्षेमोग्रतीर्थः कुहरः कलिङ्गेषु नराधिपः
मतिमांश्च मनुष्येन्द्र ईश्वरश्चेति विश्रुतः
Kshemogratirthah kuharah kalingeshu naradhipah
Matimanshcha manushyendra ishvarashcheti vishrutah
61.61
गणात्क्रोधवशादेवं राजपूगोऽभवत्क्षितौ
जातः पुरा महाराज महाकीर्तिर्महाबलः
Ganatkrodhavashadevam rajapugobhavatkshitau
Jatah pura maharaja mahakirtirmahabalah
61.62
यस्त्वासीद्देवको नाम देवराजसमद्युतिः
स गन्धर्वपतिर्मुख्यः क्षितौ जज्ञे नराधिपः
Yastvasiddevako nama devarajasamadyutih
Sa gandharvapatirmukhyah kshitau jagye naradhipah
61.63
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्देवर्षेर्विद्धि भारत
अंशाद्द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमयोनिजम्
Brihaspaterbrihatkirterdevarsherviddhi bharata
Anshaddronam samutpannam bharadvajamayonijam
61.64
धन्विनां नृपशार्दूल यः स सर्वास्त्रवित्तमः
बृहत्कीर्तिर्महातेजाः संजज्ञे मनुजेष्विह
Dhanvinam nripashardula yah sa sarvastravittamah
Brihatkirtirmahatejah sanjagye manujeshviha
61.65
धनुर्वेदे च वेदे च यं तं वेदविदो विदुः
वरिष्ठमिन्द्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम्
Dhanurvede cha vede cha yam tam vedavido viduh
Varishthamindrakarmanam dronam svakulavardhanam
61.66
महादेवान्तकाभ्यां च कामात्क्रोधाच्च भारत
एकत्वमुपपन्नानां जज्ञे शूरः परंतपः
Mahadevantakabhyam cha kamatkrodhachcha bharata
Ekatvamupapannanam jagye shurah parantapah
61.67
अश्वत्थामा महावीर्यः शत्रुपक्षक्षयंकरः
वीरः कमलपत्राक्षः क्षितावासीन्नराधिप
Ashvatthama mahaviryah shatrupakshakshayankarah
Virah kamalapatrakshah kshitavasinnaradhipa
61.68
जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गङ्गायां शंतनोः सुताः
वसिष्ठस्य च शापेन नियोगाद्वासवस्य च
Jagyire vasavastvashtau gangayam shantanoh sutah
Vasishthasya cha shapena niyogadvasavasya cha
61.69
तेषामवरजो भीष्मः कुरूणामभयंकरः
मतिमान्वेदविद्वाग्मी शत्रुपक्षक्षयंकरः
Teshamavarajo bhishmah kurunamabhayankarah
Matimanvedavidvagmi shatrupakshakshayankarah
61.70
जामदग्न्येन रामेण यः स सर्वविदां वरः
अयुध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना
Jamadagnyena ramena yah sa sarvavidam varah
Ayudhyata mahateja bhargavena mahatmana
61.71
यस्तु राजन्कृपो नाम ब्रह्मर्षिरभवत्क्षितौ
रुद्राणां तं गणाद्विद्धि संभूतमतिपौरुषम्
Yastu rajankripo nama brahmarshirabhavatkshitau
Rudranam tam ganadviddhi sambhutamatipaurusham
61.72
शकुनिर्नाम यस्त्वासीद्राजा लोके महारथः
द्वापरं विद्धि तं राजन्संभूतमरिमर्दनम्
Shakunirnama yastvasidraja loke maharathah
Dvaparam viddhi tam rajansambhutamarimardanam
61.73
सात्यकिः सत्यसंधस्तु योऽसौ वृष्णिकुलोद्वहः
पक्षात्स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दनः
Satyakih satyasandhastu yosau vrishnikulodvahah
Pakshatsa jagye marutam devanamarimardanah
61.74
द्रुपदश्चापि राजर्षिस्तत एवाभवद्गणात्
मानुषे नृप लोकेऽस्मिन्सर्वशस्त्रभृतां वरः
Drupadashchapi rajarshistata evabhavadganat
Manushe nripa lokesminsarvashastrabhritam varah
61.75
ततश्च कृतवर्माणं विद्धि राजञ्जनाधिपम्
जातमप्रतिकर्माणं क्षत्रियर्षभसत्तमम्
Tatashcha kritavarmanam viddhi rajanjanadhipam
Jatamapratikarmanam kshatriyarshabhasattamam
61.76
मरुतां तु गणाद्विद्धि संजातमरिमर्दनम्
विराटं नाम राजर्षिं परराष्ट्रप्रतापनम्
Marutam tu ganadviddhi sanjatamarimardanam
Viratam nama rajarshim pararashtrapratapanam
61.77
अरिष्टायास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुतः
स गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धनः
Arishtayastu yah putro hansa ityabhivishrutah
Sa gandharvapatirjagye kuruvanshavivardhanah
61.78
धृतराष्ट्र इति ख्यातः कृष्णद्वैपायनादपि
दीर्घबाहुर्महातेजाः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः
मातुर्दोषादृषेः कोपादन्ध एव व्यजायत
Dhritarashtra iti khyatah krishnadvaipayanadapi
Dirghabahurmahatejah pragyachakshurnaradhipah
Maturdoshadrisheh kopadandha eva vyajayata
61.79
अत्रेस्तु सुमहाभागं पुत्रं पुत्रवतां वरम्
विदुरं विद्धि लोकेऽस्मिञ्जातं बुद्धिमतां वरम्
Atrestu sumahabhagam putram putravatam varam
Viduram viddhi lokesminjatam buddhimatam varam
61.80
कलेरंशात्तु संजज्ञे भुवि दुर्योधनो नृपः
दुर्बुद्धिर्दुर्मतिश्चैव कुरूणामयशस्करः
Kaleranshattu sanjagye bhuvi duryodhano nripah
Durbuddhirdurmatishchaiva kurunamayashaskarah
61.81
जगतो यः स सर्वस्य विद्विष्टः कलिपूरुषः
यः सर्वां घातयामास पृथिवीं पुरुषाधमः
येन वैरं समुद्दीप्तं भूतान्तकरणं महत्
Jagato yah sa sarvasya vidvishtah kalipurushah
Yah sarvam ghatayamasa prithivim purushadhamah
Yena vairam samuddiptam bhutantakaranam mahat
61.82
पौलस्त्या भ्रातरः सर्वे जज्ञिरे मनुजेष्विह
शतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम्
Paulastya bhratarah sarve jagyire manujeshviha
Shatam duhshasanadinam sarvesham krurakarmanam
61.83
दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चान्ये नानुशब्दिताः
दुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ
Durmukho duhsahashchaiva ye chanye nanushabditah
Duryodhanasahayaste paulastya bharatarshabha
61.84
धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन्युधिष्ठिरम्
भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम्
Dharmasyansham tu rajanam viddhi rajanyudhishthiram
Bhimasenam tu vatasya devarajasya charjunam
61.85
अश्विनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि
नकुलः सहदेवश्च सर्वलोकमनोहरौ
Ashvinostu tathaivanshau rupenapratimau bhuvi
Nakulah sahadevashcha sarvalokamanoharau
61.86
यः सुवर्चा इति ख्यातः सोमपुत्रः प्रतापवान्
अभिमन्युर्बृहत्कीर्तिरर्जुनस्य सुतोऽभवत्
Yah suvarcha iti khyatah somaputrah pratapavan
Abhimanyurbrihatkirtirarjunasya sutobhavat
61.87
अग्नेरंशं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्नं महारथम्
शिखण्डिनमथो राजन्स्त्रीपुंसं विद्धि राक्षसम्
Agneransham tu viddhi tvam dhrishtadyumnam maharatham
Shikhandinamatho rajanstripunsam viddhi rakshasam
61.88
द्रौपदेयाश्च ये पञ्च बभूवुर्भरतर्षभ
विश्वेदेवगणान्राजंस्तान्विद्धि भरतर्षभ
Draupadeyashcha ye pancha babhuvurbharatarshabha
Vishvedevagananrajanstanviddhi bharatarshabha
61.89
आमुक्तकवचः कर्णो यस्तु जज्ञे महारथः
दिवाकरस्य तं विद्धि देवस्यांशमनुत्तमम्
Amuktakavachah karno yastu jagye maharathah
Divakarasya tam viddhi devasyanshamanuttamam
61.90
यस्तु नारायणो नाम देवदेवः सनातनः
तस्यांशो मानुषेष्वासीद्वासुदेवः प्रतापवान्
Yastu narayano nama devadevah sanatanah
Tasyansho manusheshvasidvasudevah pratapavan
61.91
शेषस्यांशस्तु नागस्य बलदेवो महाबलः
सनत्कुमारं प्रद्युम्नं विद्धि राजन्महौजसम्
Sheshasyanshastu nagasya baladevo mahabalah
Sanatkumaram pradyumnam viddhi rajanmahaujasam
61.92
एवमन्ये मनुष्येन्द्र बहवोंऽशा दिवौकसाम्
जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धनाः
Evamanye manushyendra bahavonsha divaukasam
Jagyire vasudevasya kule kulavivardhanah
61.93
गणस्त्वप्सरसां यो वै मया राजन्प्रकीर्तितः
तस्य भागः क्षितौ जज्ञे नियोगाद्वासवस्य च
Ganastvapsarasam yo vai maya rajanprakirtitah
Tasya bhagah kshitau jagye niyogadvasavasya cha
61.94
तानि षोडश देवीनां सहस्राणि नराधिप
बभूवुर्मानुषे लोके नारायणपरिग्रहः
Tani shodasha devinam sahasrani naradhipa
Babhuvurmanushe loke narayanaparigrahah
61.95
श्रियस्तु भागः संजज्ञे रत्यर्थं पृथिवीतले
द्रुपदस्य कुले कन्या वेदिमध्यादनिन्दिता
Shriyastu bhagah sanjagye ratyartham prithivitale
Drupadasya kule kanya vedimadhyadanindita
61.96
नातिह्रस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनी
पद्मायताक्षी सुश्रोणी असितायतमूर्धजा
Natihrasva na mahati nilotpalasugandhini
Padmayatakshi sushroni asitayatamurdhaja
61.97
सर्वलक्षणसंपन्ना वैडूर्यमणिसंनिभा
पञ्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथिनी रहः
Sarvalakshanasampanna vaiduryamanisannibha
Panchanam purushendranam chittapramathini rahah
61.98
सिद्धिर्धृतिश्च ये देव्यौ पञ्चानां मातरौ तु ते
कुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु सुबलात्मजा
Siddhirdhritishcha ye devyau panchanam matarau tu te
Kunti madri cha jagyate matistu subalatmaja
61.99
इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथा
अंशावतरणं राजन्राक्षसानां च कीर्तितम्
Iti devasuranam te gandharvapsarasam tatha
Anshavataranam rajanrakshasanam cha kirtitam
61.100
ये पृथिव्यां समुद्भूता राजानो युद्धदुर्मदाः
महात्मानो यदूनां च ये जाता विपुले कुले
Ye prithivyam samudbhuta rajano yuddhadurmadah
Mahatmano yadunam cha ye jata vipule kule
61.101
धन्यं यशस्यं पुत्रीयमायुष्यं विजयावहम्
इदमंशावतरणं श्रोतव्यमनसूयता
Dhanyam yashasyam putriyamayushyam vijayavaham
Idamanshavataranam shrotavyamanasuyata
61.102
अंशावतरणं श्रुत्वा देवगन्धर्वरक्षसाम्
प्रभवाप्ययवित्प्राज्ञो न कृच्छ्रेष्ववसीदति
Anshavataranam shrutva devagandharvarakshasam
Prabhavapyayavitpragyo na krichchhreshvavasidati