UtshovChapter 56
56.1
जनमेजय उवाच
कथितं वै समासेन त्वया सर्वं द्विजोत्तम
महाभारतमाख्यानं कुरूणां चरितं महत्
Janamejaya uvacha
Kathitam vai samasena tvaya sarvam dvijottama
Mahabharatamakhyanam kurunam charitam mahat
56.2
कथां त्वनघ चित्रार्थामिमां कथयति त्वयि
विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे
Katham tvanagha chitrarthamimam kathayati tvayi
Vistarashravane jatam kautuhalamativa me
56.3
स भवान्विस्तरेणेमां पुनराख्यातुमर्हति
न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्
Sa bhavanvistarenemam punarakhyatumarhati
Na hi tripyami purvesham shrinvanashcharitam mahat
56.4
न तत्कारणमल्पं हि धर्मज्ञा यत्र पाण्डवाः
अवध्यान्सर्वशो जघ्नुः प्रशस्यन्ते च मानवैः
Na tatkaranamalpam hi dharmagya yatra pandavah
Avadhyansarvasho jaghnuh prashasyante cha manavaih
56.5
किमर्थं ते नरव्याघ्राः शक्ताः सन्तो ह्यनागसः
प्रयुज्यमानान्संक्लेशान्क्षान्तवन्तो दुरात्मनाम्
Kimartham te naravyaghrah shaktah santo hyanagasah
Prayujyamanansankleshankshantavanto duratmanam
56.6
कथं नागायुतप्राणो बाहुशाली वृकोदरः
परिक्लिश्यन्नपि क्रोधं धृतवान्वै द्विजोत्तम
Katham nagayutaprano bahushali vrikodarah
Pariklishyannapi krodham dhritavanvai dvijottama
56.7
कथं सा द्रौपदी कृष्णा क्लिश्यमाना दुरात्मभिः
शक्ता सती धार्तराष्ट्रान्नादहद्घोरचक्षुषा
Katham sa draupadi krishna klishyamana duratmabhih
Shakta sati dhartarashtrannadahadghorachakshusha
56.8
कथं व्यतिक्रमन्द्यूते पार्थौ माद्रीसुतौ तथा
अनुव्रजन्नरव्याघ्रं वञ्च्यमानं दुरात्मभिः
Katham vyatikramandyute parthau madrisutau tatha
Anuvrajannaravyaghram vanchyamanam duratmabhih
56.9
कथं धर्मभृतां श्रेष्ठः सुतो धर्मस्य धर्मवित्
अनर्हः परमं क्लेशं सोढवान्स युधिष्ठिरः
Katham dharmabhritam shreshthah suto dharmasya dharmavit
Anarhah paramam klesham sodhavansa yudhishthirah
56.10
कथं च बहुलाः सेनाः पाण्डवः कृष्णसारथिः
अस्यन्नेकोऽनयत्सर्वाः पितृलोकं धनंजयः
Katham cha bahulah senah pandavah krishnasarathih
Asyannekonayatsarvah pitrilokam dhananjayah
56.11
एतदाचक्ष्व मे सर्वं यथावृत्तं तपोधन
यद्यच्च कृतवन्तस्ते तत्र तत्र महारथाः
Etadachakshva me sarvam yathavrittam tapodhana
Yadyachcha kritavantaste tatra tatra maharathah
56.12
वैशंपायन उवाच
महर्षेः सर्वलोकेषु पूजितस्य महात्मनः
प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः
Vaishampayana uvacha
Maharsheh sarvalokeshu pujitasya mahatmanah
Pravakshyami matam kritsnam vyasasyamitatejasah
56.13
इदं शतसहस्रं हि श्लोकानां पुण्यकर्मणाम्
सत्यवत्यात्मजेनेह व्याख्यातममितौजसा
Idam shatasahasram hi shlokanam punyakarmanam
Satyavatyatmajeneha vyakhyatamamitaujasa
56.14
य इदं श्रावयेद्विद्वान्यश्चेदं शृणुयान्नरः
ते ब्रह्मणः स्थानमेत्य प्राप्नुयुर्देवतुल्यताम्
Ya idam shravayedvidvanyashchedam shrinuyannarah
Te brahmanah sthanametya prapnuyurdevatulyatam
56.15
इदं हि वेदैः समितं पवित्रमपि चोत्तमम्
श्राव्याणामुत्तमं चेदं पुराणमृषिसंस्तुतम्
Idam hi vedaih samitam pavitramapi chottamam
Shravyanamuttamam chedam puranamrishisanstutam
56.16
अस्मिन्नर्थश्च धर्मश्च निखिलेनोपदिश्यते
इतिहासे महापुण्ये बुद्धिश्च परिनैष्ठिकी
Asminnarthashcha dharmashcha nikhilenopadishyate
Itihase mahapunye buddhishcha parinaishthiki
56.17
अक्षुद्रान्दानशीलांश्च सत्यशीलाननास्तिकान्
कार्ष्णं वेदमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वार्थमश्नुते
Akshudrandanashilanshcha satyashilananastikan
Karshnam vedamimam vidvanshravayitvarthamashnute
56.18
भ्रूणहत्याकृतं चापि पापं जह्यादसंशयम्
इतिहासमिमं श्रुत्वा पुरुषोऽपि सुदारुणः
Bhrunahatyakritam chapi papam jahyadasanshayam
Itihasamimam shrutva purushopi sudarunah
56.19
जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो विजिगीषुणा
महीं विजयते सर्वां शत्रूंश्चापि पराजयेत्
Jayo nametihasoyam shrotavyo vijigishuna
Mahim vijayate sarvam shatrunshchapi parajayet
56.20
इदं पुंसवनं श्रेष्ठमिदं स्वस्त्ययनं महत्
महिषीयुवराजाभ्यां श्रोतव्यं बहुशस्तथा
Idam punsavanam shreshthamidam svastyayanam mahat
Mahishiyuvarajabhyam shrotavyam bahushastatha
56.21
अर्थशास्त्रमिदं पुण्यं धर्मशास्त्रमिदं परम्
मोक्षशास्त्रमिदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना
Arthashastramidam punyam dharmashastramidam param
Mokshashastramidam proktam vyasenamitabuddhina
56.22
संप्रत्याचक्षते चैव आख्यास्यन्ति तथापरे
पुत्राः शुश्रूषवः सन्ति प्रेष्याश्च प्रियकारिणः
Sampratyachakshate chaiva akhyasyanti tathapare
Putrah shushrushavah santi preshyashcha priyakarinah
56.23
शरीरेण कृतं पापं वाचा च मनसैव च
सर्वं तत्त्यजति क्षिप्रमिदं शृण्वन्नरः सदा
Sharirena kritam papam vacha cha manasaiva cha
Sarvam tattyajati kshipramidam shrinvannarah sada
56.24
भारतानां महज्जन्म शृण्वतामनसूयताम्
नास्ति व्याधिभयं तेषां परलोकभयं कुतः
Bharatanam mahajjanma shrinvatamanasuyatam
Nasti vyadhibhayam tesham paralokabhayam kutah
56.25
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं पुण्यं तथैव च
कृष्णद्वैपायनेनेदं कृतं पुण्यचिकीर्षुणा
Dhanyam yashasyamayushyam svargyam punyam tathaiva cha
Krishnadvaipayanenedam kritam punyachikirshuna
56.26
कीर्तिं प्रथयता लोके पाण्डवानां महात्मनाम्
अन्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम्
Kirtim prathayata loke pandavanam mahatmanam
Anyesham kshatriyanam cha bhuridravinatejasam
56.27
यथा समुद्रो भगवान्यथा च हिमवान्गिरिः
ख्यातावुभौ रत्ननिधी तथा भारतमुच्यते
Yatha samudro bhagavanyatha cha himavangirih
Khyatavubhau ratnanidhi tatha bharatamuchyate
56.28
य इदं श्रावयेद्विद्वान्ब्राह्मणानिह पर्वसु
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयं स गच्छति
Ya idam shravayedvidvanbrahmananiha parvasu
Dhutapapma jitasvargo brahmabhuyam sa gachchhati
56.29
यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः
अक्षय्यं तस्य तच्छ्राद्धमुपतिष्ठेत्पितॄनपि
Yashchedam shravayechchhraddhe brahmananpadamantatah
Akshayyam tasya tachchhraddhamupatishthetpitrinapi
56.30
अह्ना यदेनश्चाज्ञानात्प्रकरोति नरश्चरन्
तन्महाभारताख्यानं श्रुत्वैव प्रविलीयते
Ahna yadenashchagyanatprakaroti narashcharan
Tanmahabharatakhyanam shrutvaiva praviliyate
56.31
भारतानां महज्जन्म महाभारतमुच्यते
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते
Bharatanam mahajjanma mahabharatamuchyate
Niruktamasya yo veda sarvapapaih pramuchyate
56.32
त्रिभिर्वर्षैः सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनो मुनिः
महाभारतमाख्यानं कृतवानिदमुत्तमम्
Tribhirvarshaih sadotthayi krishnadvaipayano munih
Mahabharatamakhyanam kritavanidamuttamam
56.33
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ
यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्
Dharme charthe cha kame cha mokshe cha bharatarshabha
Yadihasti tadanyatra yannehasti na tatkvachit