UtshovChapter 203
203.1
नारद उवाच
ततो देवर्षयः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः
जग्मुस्तदा परामार्तिं दृष्ट्वा तत्कदनं महत्
Narada uvacha
Tato devarshayah sarve siddhashcha paramarshayah
Jagmustada paramartim drishtva tatkadanam mahat
203.2
तेऽभिजग्मुर्जितक्रोधा जितात्मानो जितेन्द्रियाः
पितामहस्य भवनं जगतः कृपया तदा
Tebhijagmurjitakrodha jitatmano jitendriyah
Pitamahasya bhavanam jagatah kripaya tada
203.3
ततो ददृशुरासीनं सह देवैः पितामहम्
सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव समन्तात्परिवारितम्
Tato dadrishurasinam saha devaih pitamaham
Siddhairbrahmarshibhishchaiva samantatparivaritam
203.4
तत्र देवो महादेवस्तत्राग्निर्वायुना सह
चन्द्रादित्यौ च धर्मश्च परमेष्ठी तथा बुधः
Tatra devo mahadevastatragnirvayuna saha
Chandradityau cha dharmashcha parameshthi tatha budhah
203.5
वैखानसा वालखिल्या वानप्रस्था मरीचिपाः
अजाश्चैवाविमूढाश्च तेजोगर्भास्तपस्विनः
ऋषयः सर्व एवैते पितामहमुपासते
Vaikhanasa valakhilya vanaprastha marichipah
Ajashchaivavimudhashcha tejogarbhastapasvinah
Rishayah sarva evaite pitamahamupasate
203.6
ततोऽभिगम्य सहिताः सर्व एव महर्षयः
सुन्दोपसुन्दयोः कर्म सर्वमेव शशंसिरे
Tatobhigamya sahitah sarva eva maharshayah
Sundopasundayoh karma sarvameva shashansire
203.7
यथाकृतं यथा चैव कृतं येन क्रमेण च
न्यवेदयंस्ततः सर्वमखिलेन पितामहे
Yathakritam yatha chaiva kritam yena kramena cha
Nyavedayanstatah sarvamakhilena pitamahe
203.8
ततो देवगणाः सर्वे ते चैव परमर्षयः
तमेवार्थं पुरस्कृत्य पितामहमचोदयन्
Tato devaganah sarve te chaiva paramarshayah
Tamevartham puraskritya pitamahamachodayan
203.9
ततः पितामहः श्रुत्वा सर्वेषां तद्वचस्तदा
मुहूर्तमिव संचिन्त्य कर्तव्यस्य विनिश्चयम्
Tatah pitamahah shrutva sarvesham tadvachastada
Muhurtamiva sanchintya kartavyasya vinishchayam
203.10
तयोर्वधं समुद्दिश्य विश्वकर्माणमाह्वयत्
दृष्ट्वा च विश्वकर्माणं व्यादिदेश पितामहः
सृज्यतां प्रार्थनीयेह प्रमदेति महातपाः
Tayorvadham samuddishya vishvakarmanamahvayat
Drishtva cha vishvakarmanam vyadidesha pitamahah
Srijyatam prarthaniyeha pramadeti mahatapah
203.11
पितामहं नमस्कृत्य तद्वाक्यमभिनन्द्य च
निर्ममे योषितं दिव्यां चिन्तयित्वा प्रयत्नतः
Pitamaham namaskritya tadvakyamabhinandya cha
Nirmame yoshitam divyam chintayitva prayatnatah
203.12
त्रिषु लोकेषु यत्किंचिद्भूतं स्थावरजङ्गमम्
समानयद्दर्शनीयं तत्तद्यत्नात्ततस्ततः
Trishu lokeshu yatkinchidbhutam sthavarajangamam
Samanayaddarshaniyam tattadyatnattatastatah
203.13
कोटिशश्चापि रत्नानि तस्या गात्रे न्यवेशयत्
तां रत्नसंघातमयीमसृजद्देवरूपिणीम्
Kotishashchapi ratnani tasya gatre nyaveshayat
Tam ratnasanghatamayimasrijaddevarupinim
203.14
सा प्रयत्नेन महता निर्मिता विश्वकर्मणा
त्रिषु लोकेषु नारीणां रूपेणाप्रतिमाभवत्
Sa prayatnena mahata nirmita vishvakarmana
Trishu lokeshu narinam rupenapratimabhavat
203.15
न तस्याः सूक्ष्ममप्यस्ति यद्गात्रे रूपसंपदा
न युक्तं यत्र वा दृष्टिर्न सज्जति निरीक्षताम्
Na tasyah sukshmamapyasti yadgatre rupasampada
Na yuktam yatra va drishtirna sajjati nirikshatam
203.16
सा विग्रहवतीव श्रीः कान्तरूपा वपुष्मती
जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च
Sa vigrahavativa shrih kantarupa vapushmati
Jahara sarvabhutanam chakshunshi cha manansi cha
203.17
तिलं तिलं समानीय रत्नानां यद्विनिर्मिता
तिलोत्तमेत्यतस्तस्या नाम चक्रे पितामहः
Tilam tilam samaniya ratnanam yadvinirmita
Tilottametyatastasya nama chakre pitamahah
203.18
पितामह उवाच
गच्छ सुन्दोपसुन्दाभ्यामसुराभ्यां तिलोत्तमे
प्रार्थनीयेन रूपेण कुरु भद्रे प्रलोभनम्
Pitamaha uvacha
Gachchha sundopasundabhyamasurabhyam tilottame
Prarthaniyena rupena kuru bhadre pralobhanam
203.19
त्वत्कृते दर्शनादेव रूपसंपत्कृतेन वै
विरोधः स्याद्यथा ताभ्यामन्योन्येन तथा कुरु
Tvatkrite darshanadeva rupasampatkritena vai
Virodhah syadyatha tabhyamanyonyena tatha kuru
203.20
नारद उवाच
सा तथेति प्रतिज्ञाय नमस्कृत्य पितामहम्
चकार मण्डलं तत्र विबुधानां प्रदक्षिणम्
Narada uvacha
Sa tatheti pratigyaya namaskritya pitamaham
Chakara mandalam tatra vibudhanam pradakshinam
203.21
प्राङ्मुखो भगवानास्ते दक्षिणेन महेश्वरः
देवाश्चैवोत्तरेणासन्सर्वतस्त्वृषयोऽभवन्
Pranmukho bhagavanaste dakshinena maheshvarah
Devashchaivottarenasansarvatastvrishayobhavan
203.22
कुर्वन्त्या तु तया तत्र मण्डलं तत्प्रदक्षिणम्
इन्द्रः स्थाणुश्च भगवान्धैर्येण प्रत्यवस्थितौ
Kurvantya tu taya tatra mandalam tatpradakshinam
Indrah sthanushcha bhagavandhairyena pratyavasthitau
203.23
द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायाः पार्श्वतस्तदा
अन्यदञ्चितपक्ष्मान्तं दक्षिणं निःसृतं मुखम्
Drashtukamasya chatyartham gatayah parshvatastada
Anyadanchitapakshmantam dakshinam nihsritam mukham
203.24
पृष्ठतः परिवर्तन्त्याः पश्चिमं निःसृतं मुखम्
गतायाश्चोत्तरं पार्श्वमुत्तरं निःसृतं मुखम्
Prishthatah parivartantyah pashchimam nihsritam mukham
Gatayashchottaram parshvamuttaram nihsritam mukham
203.25
महेन्द्रस्यापि नेत्राणां पार्श्वतः पृष्ठतोऽग्रतः
रक्तान्तानां विशालानां सहस्रं सर्वतोऽभवत्
Mahendrasyapi netranam parshvatah prishthatogratah
Raktantanam vishalanam sahasram sarvatobhavat
203.26
एवं चतुर्मुखः स्थाणुर्महादेवोऽभवत्पुरा
तथा सहस्रनेत्रश्च बभूव बलसूदनः
Evam chaturmukhah sthanurmahadevobhavatpura
Tatha sahasranetrashcha babhuva balasudanah
203.27
तथा देवनिकायानामृषीणां चैव सर्वशः
मुखान्यभिप्रवर्तन्ते येन याति तिलोत्तमा
Tatha devanikayanamrishinam chaiva sarvashah
Mukhanyabhipravartante yena yati tilottama
203.28
तस्या गात्रे निपतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम्
सर्वेषामेव भूयिष्ठमृते देवं पितामहम्
Tasya gatre nipatita tesham drishtirmahatmanam
Sarveshameva bhuyishthamrite devam pitamaham
203.29
गच्छन्त्यास्तु तदा देवाः सर्वे च परमर्षयः
कृतमित्येव तत्कार्यं मेनिरे रूपसंपदा
Gachchhantyastu tada devah sarve cha paramarshayah
Kritamityeva tatkaryam menire rupasampada
203.30
तिलोत्तमायां तु तदा गतायां लोकभावनः
सर्वान्विसर्जयामास देवानृषिगणांश्च तान्
Tilottamayam tu tada gatayam lokabhavanah
Sarvanvisarjayamasa devanrishigananshcha tan