UtshovChapter 112
112.1
वैशंपायन उवाच
एवमुक्ता महाराज कुन्ती पाण्डुमभाषत
कुरूणामृषभं वीरं तदा भूमिपतिं पतिम्
Vaishampayana uvacha
Evamukta maharaja kunti pandumabhashata
Kurunamrishabham viram tada bhumipatim patim
112.2
न मामर्हसि धर्मज्ञ वक्तुमेवं कथंचन
धर्मपत्नीमभिरतां त्वयि राजीवलोचन
Na mamarhasi dharmagya vaktumevam kathanchana
Dharmapatnimabhiratam tvayi rajivalochana
112.3
त्वमेव तु महाबाहो मय्यपत्यानि भारत
वीर वीर्योपपन्नानि धर्मतो जनयिष्यसि
Tvameva tu mahabaho mayyapatyani bharata
Vira viryopapannani dharmato janayishyasi
112.4
स्वर्गं मनुजशार्दूल गच्छेयं सहिता त्वया
अपत्याय च मां गच्छ त्वमेव कुरुनन्दन
Svargam manujashardula gachchheyam sahita tvaya
Apatyaya cha mam gachchha tvameva kurunandana
112.5
न ह्यहं मनसाप्यन्यं गच्छेयं त्वदृते नरम्
त्वत्तः प्रतिविशिष्टश्च कोऽन्योऽस्ति भुवि मानवः
Na hyaham manasapyanyam gachchheyam tvadrite naram
Tvattah prativishishtashcha konyosti bhuvi manavah
112.6
इमां च तावद्धर्म्यां त्वं पौराणीं शृणु मे कथाम्
परिश्रुतां विशालाक्ष कीर्तयिष्यामि यामहम्
Imam cha tavaddharmyam tvam pauranim shrinu me katham
Parishrutam vishalaksha kirtayishyami yamaham
112.7
व्युषिताश्व इति ख्यातो बभूव किल पार्थिवः
पुरा परमधर्मिष्ठः पूरोर्वंशविवर्धनः
Vyushitashva iti khyato babhuva kila parthivah
Pura paramadharmishthah purorvanshavivardhanah
112.8
तस्मिंश्च यजमाने वै धर्मात्मनि महात्मनि
उपागमंस्ततो देवाः सेन्द्राः सह महर्षिभिः
Tasminshcha yajamane vai dharmatmani mahatmani
Upagamanstato devah sendrah saha maharshibhih
112.9
अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः
व्युषिताश्वस्य राजर्षेस्ततो यज्ञे महात्मनः
Amadyadindrah somena dakshinabhirdvijatayah
Vyushitashvasya rajarshestato yagye mahatmanah
112.10
व्युषिताश्वस्ततो राजन्नति मर्त्यान्व्यरोचत
सर्वभूतान्यति यथा तपनः शिशिरात्यये
Vyushitashvastato rajannati martyanvyarochata
Sarvabhutanyati yatha tapanah shishiratyaye
112.11
स विजित्य गृहीत्वा च नृपतीन्राजसत्तमः
प्राच्यानुदीच्यान्मध्यांश्च दक्षिणात्यानकालयत्
Sa vijitya grihitva cha nripatinrajasattamah
Prachyanudichyanmadhyanshcha dakshinatyanakalayat
112.12
अश्वमेधे महायज्ञे व्युषिताश्वः प्रतापवान्
बभूव स हि राजेन्द्रो दशनागबलान्वितः
Ashvamedhe mahayagye vyushitashvah pratapavan
Babhuva sa hi rajendro dashanagabalanvitah
112.13
अप्यत्र गाथां गायन्ति ये पुराणविदो जनाः
व्युषिताश्वः समुद्रान्तां विजित्येमां वसुंधराम्
अपालयत्सर्ववर्णान्पिता पुत्रानिवौरसान्
Apyatra gatham gayanti ye puranavido janah
Vyushitashvah samudrantam vijityemam vasundharam
Apalayatsarvavarnanpita putranivaurasan
112.14
यजमानो महायज्ञैर्ब्राह्मणेभ्यो ददौ धनम्
अनन्तरत्नान्यादाय आजहार महाक्रतून्
सुषाव च बहून्सोमान्सोमसंस्थास्ततान च
Yajamano mahayagyairbrahmanebhyo dadau dhanam
Anantaratnanyadaya ajahara mahakratun
Sushava cha bahunsomansomasansthastatana cha
112.15
आसीत्काक्षीवती चास्य भार्या परमसंमता
भद्रा नाम मनुष्येन्द्र रूपेणासदृशी भुवि
Asitkakshivati chasya bharya paramasammata
Bhadra nama manushyendra rupenasadrishi bhuvi
112.16
कामयामासतुस्तौ तु परस्परमिति श्रुतिः
स तस्यां कामसंमत्तो यक्ष्माणं समपद्यत
Kamayamasatustau tu parasparamiti shrutih
Sa tasyam kamasammatto yakshmanam samapadyata
112.17
तेनाचिरेण कालेन जगामास्तमिवांशुमान्
तस्मिन्प्रेते मनुष्येन्द्रे भार्यास्य भृशदुःखिता
Tenachirena kalena jagamastamivanshuman
Tasminprete manushyendre bharyasya bhrishaduhkhita
112.18
अपुत्रा पुरुषव्याघ्र विललापेति नः श्रुतम्
भद्रा परमदुःखार्ता तन्निबोध नराधिप
Aputra purushavyaghra vilalapeti nah shrutam
Bhadra paramaduhkharta tannibodha naradhipa
112.19
नारी परमधर्मज्ञ सर्वा पुत्रविनाकृता
पतिं विना जीवति या न सा जीवति दुःखिता
Nari paramadharmagya sarva putravinakrita
Patim vina jivati ya na sa jivati duhkhita
112.20
पतिं विना मृतं श्रेयो नार्याः क्षत्रियपुंगव
त्वद्गतिं गन्तुमिच्छामि प्रसीदस्व नयस्व माम्
Patim vina mritam shreyo naryah kshatriyapungava
Tvadgatim gantumichchhami prasidasva nayasva mam
112.21
त्वया हीना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे
प्रसादं कुरु मे राजन्नितस्तूर्णं नयस्व माम्
Tvaya hina kshanamapi naham jivitumutsahe
Prasadam kuru me rajannitasturnam nayasva mam
112.22
पृष्ठतोऽनुगमिष्यामि समेषु विषमेषु च
त्वामहं नरशार्दूल गच्छन्तमनिवर्तिनम्
Prishthatonugamishyami sameshu vishameshu cha
Tvamaham narashardula gachchhantamanivartinam
112.23
छायेवानपगा राजन्सततं वशवर्तिनी
भविष्यामि नरव्याघ्र नित्यं प्रियहिते रता
Chhayevanapaga rajansatatam vashavartini
Bhavishyami naravyaghra nityam priyahite rata
112.24
अद्य प्रभृति मां राजन्कष्टा हृदयशोषणाः
आधयोऽभिभविष्यन्ति त्वदृते पुष्करेक्षण
Adya prabhriti mam rajankashta hridayashoshanah
Adhayobhibhavishyanti tvadrite pushkarekshana
112.25
अभाग्यया मया नूनं वियुक्ताः सहचारिणः
संयोगा विप्रयुक्ता वा पूर्वदेहेषु पार्थिव
Abhagyaya maya nunam viyuktah sahacharinah
Sanyoga viprayukta va purvadeheshu parthiva
112.26
तदिदं कर्मभिः पापैः पूर्वदेहेषु संचितम्
दुःखं मामनुसंप्राप्तं राजंस्त्वद्विप्रयोगजम्
Tadidam karmabhih papaih purvadeheshu sanchitam
Duhkham mamanusampraptam rajanstvadviprayogajam
112.27
अद्य प्रभृत्यहं राजन्कुशप्रस्तरशायिनी
भविष्याम्यसुखाविष्टा त्वद्दर्शनपरायणा
Adya prabhrityaham rajankushaprastarashayini
Bhavishyamyasukhavishta tvaddarshanaparayana
112.28
दर्शयस्व नरव्याघ्र साधु मामसुखान्विताम्
दीनामनाथां कृपणां विलपन्तीं नरेश्वर
Darshayasva naravyaghra sadhu mamasukhanvitam
Dinamanatham kripanam vilapantim nareshvara
112.29
एवं बहुविधं तस्यां विलपन्त्यां पुनः पुनः
तं शवं संपरिष्वज्य वाक्किलान्तर्हिताब्रवीत्
Evam bahuvidham tasyam vilapantyam punah punah
Tam shavam samparishvajya vakkilantarhitabravit
112.30
उत्तिष्ठ भद्रे गच्छ त्वं ददानीह वरं तव
जनयिष्याम्यपत्यानि त्वय्यहं चारुहासिनि
Uttishtha bhadre gachchha tvam dadaniha varam tava
Janayishyamyapatyani tvayyaham charuhasini
112.31
आत्मीये च वरारोहे शयनीये चतुर्दशीम्
अष्टमीं वा ऋतुस्नाता संविशेथा मया सह
Atmiye cha vararohe shayaniye chaturdashim
Ashtamim va ritusnata sanvishetha maya saha
112.32
एवमुक्ता तु सा देवी तथा चक्रे पतिव्रता
यथोक्तमेव तद्वाक्यं भद्रा पुत्रार्थिनी तदा
Evamukta tu sa devi tatha chakre pativrata
Yathoktameva tadvakyam bhadra putrarthini tada
112.33
सा तेन सुषुवे देवी शवेन मनुजाधिप
त्रीञ्शाल्वांश्चतुरो मद्रान्सुतान्भरतसत्तम
Sa tena sushuve devi shavena manujadhipa
Trinshalvanshchaturo madransutanbharatasattama
112.34
तथा त्वमपि मय्येव मनसा भरतर्षभ
शक्तो जनयितुं पुत्रांस्तपोयोगबलान्वयात्
Tatha tvamapi mayyeva manasa bharatarshabha
Shakto janayitum putranstapoyogabalanvayat