Chapter 103
103.1
भीष्म उवाच
गुणैः समुदितं सम्यगिदं नः प्रथितं कुलम्
अत्यन्यान्पृथिवीपालान्पृथिव्यामधिराज्यभाक्
Bhishma uvacha
Gunaih samuditam samyagidam nah prathitam kulam
Atyanyanprithivipalanprithivyamadhirajyabhak
103.2
रक्षितं राजभिः पूर्वैर्धर्मविद्भिर्महात्मभिः
नोत्सादमगमच्चेदं कदाचिदिह नः कुलम्
Rakshitam rajabhih purvairdharmavidbhirmahatmabhih
Notsadamagamachchedam kadachidiha nah kulam
103.3
मया च सत्यवत्या च कृष्णेन च महात्मना
समवस्थापितं भूयो युष्मासु कुलतन्तुषु
Maya cha satyavatya cha krishnena cha mahatmana
Samavasthapitam bhuyo yushmasu kulatantushu
103.4
वर्धते तदिदं पुत्र कुलं सागरवद्यथा
तथा मया विधातव्यं त्वया चैव विशेषतः
Vardhate tadidam putra kulam sagaravadyatha
Tatha maya vidhatavyam tvaya chaiva visheshatah
103.5
श्रूयते यादवी कन्या अनुरूपा कुलस्य नः
सुबलस्यात्मजा चैव तथा मद्रेश्वरस्य च
Shruyate yadavi kanya anurupa kulasya nah
Subalasyatmaja chaiva tatha madreshvarasya cha
103.6
कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च सर्वशः
उचिताश्चैव संबन्धे तेऽस्माकं क्षत्रियर्षभाः
Kulina rupavatyashcha nathavatyashcha sarvashah
Uchitashchaiva sambandhe tesmakam kshatriyarshabhah
103.7
मन्ये वरयितव्यास्ता इत्यहं धीमतां वर
संतानार्थं कुलस्यास्य यद्वा विदुर मन्यसे
Manye varayitavyasta ityaham dhimatam vara
Santanartham kulasyasya yadva vidura manyase
103.8
विदुर उवाच
भवान्पिता भवान्माता भवान्नः परमो गुरुः
तस्मात्स्वयं कुलस्यास्य विचार्य कुरु यद्धितम्
Vidura uvacha
Bhavanpita bhavanmata bhavannah paramo guruh
Tasmatsvayam kulasyasya vicharya kuru yaddhitam
103.9
वैशंपायन उवाच
अथ शुश्राव विप्रेभ्यो गान्धारीं सुबलात्मजाम्
आराध्य वरदं देवं भगनेत्रहरं हरम्
गान्धारी किल पुत्राणां शतं लेभे वरं शुभा
Vaishampayana uvacha
Atha shushrava viprebhyo gandharim subalatmajam
Aradhya varadam devam bhaganetraharam haram
Gandhari kila putranam shatam lebhe varam shubha
103.10
इति श्रुत्वा च तत्त्वेन भीष्मः कुरुपितामहः
ततो गान्धारराजस्य प्रेषयामास भारत
Iti shrutva cha tattvena bhishmah kurupitamahah
Tato gandhararajasya preshayamasa bharata
103.11
अचक्षुरिति तत्रासीत्सुबलस्य विचारणा
कुलं ख्यातिं च वृत्तं च बुद्ध्या तु प्रसमीक्ष्य सः
ददौ तां धृतराष्ट्राय गान्धारीं धर्मचारिणीम्
Achakshuriti tatrasitsubalasya vicharana
Kulam khyatim cha vrittam cha buddhya tu prasamikshya sah
Dadau tam dhritarashtraya gandharim dharmacharinim
103.12
गान्धारी त्वपि शुश्राव धृतराष्ट्रमचक्षुषम्
आत्मानं दित्सितं चास्मै पित्रा मात्रा च भारत
Gandhari tvapi shushrava dhritarashtramachakshusham
Atmanam ditsitam chasmai pitra matra cha bharata
103.13
ततः सा पट्टमादाय कृत्वा बहुगुणं शुभा
बबन्ध नेत्रे स्वे राजन्पतिव्रतपरायणा
नात्यश्नीयां पतिमहमित्येवं कृतनिश्चया
Tatah sa pattamadaya kritva bahugunam shubha
Babandha netre sve rajanpativrataparayana
Natyashniyam patimahamityevam kritanishchaya
103.14
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरभ्ययात्
स्वसारं परया लक्ष्म्या युक्तामादाय कौरवान्
Tato gandhararajasya putrah shakunirabhyayat
Svasaram paraya lakshmya yuktamadaya kauravan
103.15
दत्त्वा स भगिनीं वीरो यथार्हं च परिच्छदम्
पुनरायात्स्वनगरं भीष्मेण प्रतिपूजितः
Dattva sa bhaginim viro yatharham cha parichchhadam
Punarayatsvanagaram bhishmena pratipujitah
103.16
गान्धार्यपि वरारोहा शीलाचारविचेष्टितैः
तुष्टिं कुरूणां सर्वेषां जनयामास भारत
Gandharyapi vararoha shilacharavicheshtitaih
Tushtim kurunam sarvesham janayamasa bharata
103.17
वृत्तेनाराध्य तान्सर्वान्पतिव्रतपरायणा
वाचापि पुरुषानन्यान्सुव्रता नान्वकीर्तयत्
Vrittenaradhya tansarvanpativrataparayana
Vachapi purushananyansuvrata nanvakirtayat