अध्याय 89

89.1

भीष्म उवाच
यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे
तानि मे शृणु काम्यानि नक्षत्रेषु पृथक्पृथक्

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगे कुर्वीत सततं नरः
अग्नीनाधाय सापत्यो यजेत विगतज्वरः

अपत्यकामो रोहिण्यामोजस्कामो मृगोत्तमे
क्रूरकर्मा ददच्छ्राद्धमार्द्रायां मानवो भवेत्

कृषिभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वञ्श्राद्धं पुनर्वसौ
पुष्टिकामोऽथ पुष्येण श्राद्धमीहेत मानवः

आश्लेषायां ददच्छ्राद्धं वीरान्पुत्रान्प्रजायते
ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठो मघासु श्राद्धमावपन्

फल्गुनीषु ददच्छ्राद्धं सुभगः श्राद्धदो भवेत्
अपत्यभागुत्तरासु हस्तेन फलभाग्भवेत्

चित्रायां तु ददच्छ्राद्धं लभेद्रूपवतः सुतान्
स्वातियोगे पितॄनर्च्य वाणिज्यमुपजीवति

बहुपुत्रो विशाखासु पित्र्यमीहन्भवेन्नरः
अनुराधासु कुर्वाणो राजचक्रं प्रवर्तयेत्

आदिपत्यं व्रजेन्मर्त्यो ज्येष्ठायामपवर्जयन्
नरः कुरुकुलश्रेष्ठ श्रद्धादमपुरःसरः

मूले त्वारोग्यमर्च्छेत यशोऽषाढास्वनुत्तमम्
उत्तरासु त्वषाढासु वीतशोकश्चरेन्महीम्

श्राद्धं त्वभिजिता कुर्वन्विद्यां श्रेष्ठामवाप्नुयात्
श्रवणे तु ददच्छ्राद्धं प्रेत्य गच्छेत्परां गतिम्

राज्यभागी धनिष्ठायां प्राप्नुयान्नापदं नरः
नक्षत्रे वारुणे कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्

पूर्वप्रोष्ठपदाः कुर्वन्बहु विन्देदजाविकम्
उत्तरास्वथ कुर्वाणो विन्दते गाः सहस्रशः

बहुरूप्यकृतं वित्तं विन्दते रेवतीं श्रितः
अश्वांश्चाश्वयुजे वेत्ति भरणीष्वायुरुत्तमम्

इमं श्राद्धविधिं श्रुत्वा शशबिन्दुस्तथाकरोत्
अक्लेशेनाजयच्चापि महीं सोऽनुशशास ह