UtshovAdhyaya 19
19.1
स्वा॒द्वीं त्वा॑ स्वा॒दुना॑ ती॒व्रां ती॒व्रेणा॒मृता॑म॒मृते॑न । मधु॑मतीं॒ मधु॑मता सृ॒जामि॒ सᳪ सोमे॑न ।
सोमो॑ऽस्य॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व ॥१॥
Svadvim tva svaduna tivram tivrenamritamamritena, madhumatim madhumata srijami sam somena
Somosyashvibhyam pachyasva sarasvatyai pachyasvendraya sutramne pachyasva
19.2
परी॒तो षि॑ञ्च॒ता सु॒तᳪ सोमो॒ य उ॑त्त॒मᳪ ह॒विः ।
द॒ध॒न्वा यो नर्यो॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः ॥२॥
Parito shinchata sutam somo ya uttamam havih
Dadhanva yo naryo apsvantara sushava somamadribhih
19.3
वा॒योः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑द्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒ः सखा॑ ॥३॥
Vayoh putah pavitrena pratyanksomo atidrutah, indrasya yujyah sakha
19.4
पु॒नाति॑ ते परि॒स्रुत॒ᳪ सोम॒ᳪ सूर्य॑स्य दुहि॒ता । वारे॑ण॒ शश्व॑ता॒ तना॑ ॥४॥
Punati te parisrutam somam suryasya duhita, varena shashvata tana
19.5
ब्रह्म॑ क्ष॒त्रं प॑वते॒ तेज॑ इन्द्रि॒यᳪ सुर॑या॒ सोम॑ः सु॒त आसु॑तो॒ मदा॑य ।
शु॒क्रेण॑ देव दे॒वता॑ः पिपृग्धि॒ रसे॒नान्नं॒ यज॑मानाय धेहि ॥५॥
Brahma kshatram pavate teja indriyam suraya somah suta asuto madaya
Shukrena deva devatah piprigdhi rasenannam yajamanaya dhehi
19.6
कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यवं॑ चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ ।
इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति ।
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्ण॑ ए॒ष ते॒ योनि॒स्तेज॑से त्वा वी॒र्या॒य त्वा॒ बला॑य त्वा ॥६॥
Kuvidanga yavamanto yavam chidyatha dantyanupurvam viyuya
Ihehaisham krinuhi bhojanani ye barhisho nama uktim yajanti
Upayamagrihitosyashvibhyam tva sarasvatyai tvendraya tva sutramna esha te yonistejase tva viryaya tva balaya tva
19.7
नाना॒ हि वां॑ दे॒वहि॑त॒ᳪ सद॑स्कृ॒तं मा सᳪ सृ॑क्षाथां पर॒मे व्यो॑मन् ।
सुरा॒ त्वमसि॑ शु॒ष्मिणी॒ सोम॑ ए॒ष मा मा॑ हिᳪसी॒ः स्वां योनि॑मावि॒शन्ती॑ ॥७॥
Nana hi vam devahitam sadaskritam ma sam srikshatham parame vyoman
Sura tvamasi shushmini soma esha ma ma hinsih svam yonimavishanti
19.8
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽस्याश्वि॑नं॒ तेज॑ः सारस्व॒तं वी॒र्य॒मै॒न्द्रं बल॑म् ।
ए॒ष ते॒ योनि॒र्मोदा॑य त्वा ऽऽन॒न्दाय॑ त्वा॒ मह॑से त्वा ॥८॥
Upayamagrihitosyashvinam tejah sarasvatam viryamaindram balam
Esha te yonirmodaya tva nandaya tva mahase tva
19.9
तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि वी॒र्य॒मसि वी॒र्यं मयि॑ धेहि बल॑मसि॒ बलं॒ मयि॑ धे॒ह्योजो॒ऽस्योजो॒ मयि॑ धेहि म॒न्युर॑सि म॒न्युं मयि॑ धेहि॒ सहो॑ऽसि॒ सहो॒ मयि॑ धेहि ॥९॥
Tejosi tejo mayi dhehi viryamasi viryam mayi dhehi balamasi balam mayi dhehyojosyojo mayi dhehi manyurasi manyum mayi dhehi sahosi saho mayi dhehi
19.10
या व्या॒घ्रं विषू॑चिकोभौ॒ वृकं॑ च॒ रक्ष॑ति । श्ये॒नं प॑त॒त्रिण॑ᳪ सि॒ᳪहᳪ सेमं पा॒त्वᳪह॑सः ॥१०॥
Ya vyaghram vishuchikobhau vrikam cha rakshati, shyenam patatrinam sinham semam patvanhasah
19.11
यदा॑पि॒पेष॑ मा॒तरं॑ पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धय॑न् । ए॒तत्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वा॒म्यह॑तौ पि॒तरौ॒ मया॑ ।
स॒म्पृच॑ स्थ॒ सं मा॑ भ॒द्रेण॑ पृङ्क्त वि॒पृच॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृङ्क्त ॥११॥
Yadapipesha mataram putrah pramudito dhayan, etattadagne anrino bhavamyahatau pitarau maya
Sampricha stha sam ma bhadrena prinkta vipricha stha vi ma papmana prinkta
19.12
दे॒वा य॒ज्ञम॑तन्वत भेष॒जं भि॒षजा॒ऽश्विना॑ । वा॒चा सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॒ दध॑तः ॥१२॥
Deva yagyamatanvata bheshajam bhishajashvina, vacha sarasvati bhishagindrayendriyani dadhatah
19.13
दी॒क्षायै॑ रू॒पᳪ शष्पा॑णि प्राय॒णीय॑स्य॒ तोक्मा॑नि । क्र॒यस्य॑ रू॒पᳪ सोम॑स्य ला॒जाः सो॑मा॒ᳪशवो॒ मधु॑ ॥१३॥
Dikshayai rupam shashpani prayaniyasya tokmani, krayasya rupam somasya lajah somanshavo madhu
19.14
आ॒ति॒थ्य॒रू॒पं मास॑रं महावी॒रस्य॑ न॒ग्नहु॑ः । रू॒पमु॑प॒सदा॑मे॒तत्ति॒स्रो रात्री॒ः सुराऽऽसु॑ता ॥१४॥
Atithyarupam masaram mahavirasya nagnahuh, rupamupasadametattisro ratrih surasuta
19.15
सोम॑स्य रू॒पं क्री॒तस्य॑ परि॒स्रुत्परि॑ षिच्यते । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भे॑ष॒जमिन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सर॑स्वत्या ॥१५॥
Somasya rupam kritasya parisrutpari shichyate, ashvibhyam dugdham bheshajamindrayaindram sarasvatya
19.16
आ॒स॒न्दी रू॒पᳪ रा॑जासन्द्यै॒ वेद्यै॑ कु॒म्भी सु॑रा॒धानी॑ । अन्त॑र उत्तरवे॒द्या रू॒पं का॑रोत॒रो भि॒षक् ॥१६॥
Asandi rupam rajasandyai vedyai kumbhi suradhani, antara uttaravedya rupam karotaro bhishak
19.17
वेद्या॒ वेदि॒ः समा॑प्यते ब॒र्हिषा॑ ब॒र्हिरि॑न्द्रि॒यम् । यूपे॑न॒ यूप॑ आप्यते॒ प्रणी॑तो अ॒ग्निर॒ग्निना॑ ॥१७॥
Vedya vedih samapyate barhisha barhirindriyam, yupena yupa apyate pranito agniragnina
19.18
ह॒वि॒र्धानं॒ यद॒श्विनाऽऽग्नी॑ध्रं॒ यत्सर॑स्वती । इन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सद॑स्कृ॒तं प॑त्नी॒शालं॒ गार्ह॑पत्यः ॥१८॥
Havirdhanam yadashvinagnidhram yatsarasvati, indrayaindram sadaskritam patnishalam garhapatyah
19.19
प्रै॒षेभि॑ः प्रै॒षाना॑प्नोत्या॒प्रीभि॑रा॒प्रीर्य॒ज्ञस्य॑ । प्र॒या॒जेभि॑रनुया॒जान् व॑षट्का॒रेभि॒राहु॑तीः ॥१९॥
Praishebhih praishanapnotyapribhirapriryagyasya, prayajebhiranuyajan vashatkarebhirahutih
19.20
प॒शुभि॑ः प॒शूना॑प्नोति पुरो॒डाशै॑र्ह॒वीᳪष्या । छन्दो॑भिः सामिधे॒नीर्या॒ज्या॒भिर्वषट्का॒रान् ॥२०॥
Pashubhih pashunapnoti purodashairhavinshya, chhandobhih samidheniryajyabhirvashatkaran
19.21
धा॒नाः क॑र॒म्भः सक्त॑वः परीवा॒पः पयो॒ दधि॑ । सोम॑स्य रू॒पᳪ ह॒विष॑ आ॒मिक्षा॒ वाजि॑नं॒ मधु॑ ॥२१॥
Dhanah karambhah saktavah parivapah payo dadhi, somasya rupam havisha amiksha vajinam madhu
19.22
धा॒नाना॑ᳪ रू॒पं कुव॑लं परीवा॒पस्य॑ गो॒धूमा॑ः । सक्तू॑नाᳪ रू॒पं बद॑रमुप॒वाका॑ः कर॒म्भस्य॑ ॥२२॥
Dhananam rupam kuvalam parivapasya godhumah, saktunam rupam badaramupavakah karambhasya
19.23
पय॑सो रू॒पं यद्यवा॑ द॒ध्नो रू॒पं क॒र्कन्धू॑नि । सोम॑स्य रू॒पं वाजि॑नᳪ सौ॒म्यस्य॑ रू॒पमा॒मिक्षा॑ ॥२३॥
Payaso rupam yadyava dadhno rupam karkandhuni, somasya rupam vajinam saumyasya rupamamiksha
19.24
आ श्रा॑व॒येति॑ स्तो॒त्रिया॑ः प्रत्याश्रा॒वो अनु॑रूपः । यजेति॑ धाय्यारू॒पं प्र॑गा॒था ये॑यजाम॒हाः ॥२४॥
A shravayeti stotriyah pratyashravo anurupah, yajeti dhayyarupam pragatha yeyajamahah
19.25
अ॒र्ध॒ – ऋ॒चैरु॒क्थाना॑ᳪ रू॒पं प॒दैरा॑प्नोति नि॒विद॑ः । प्र॒ण॒वैः श॒स्त्राणा॑ᳪ रू॒पं पय॑सा॒ सोम॑ आप्यते ॥२५॥
Ardha – richairukthanam rupam padairapnoti nividah, pranavaih shastranam rupam payasa soma apyate
19.26
अ॒श्विभ्यां॑ प्रातः सव॒नमिन्द्रे॑णै॒न्द्रं माध्यं॑न्दिनम् । वै॒श्व॒दे॒वᳪ सर॑स्वत्या तृ॒तीय॑मा॒प्तᳪ सव॑नम् ॥२६॥
Ashvibhyam pratah savanamindrenaindram madhyanndinam, vaishvadevam sarasvatya tritiyamaptam savanam
19.27
वा॒य॒व्यै॒र्वाय॒व्या॒न्याप्नोति॒ सते॑न द्रोणकल॒शम् । कु॒म्भीभ्या॑मम्भृ॒णौ सु॒ते स्था॒लीभि॑ स्था॒लीरा॑प्नोति ॥२७॥
Vayavyairvayavyanyapnoti satena dronakalasham, kumbhibhyamambhrinau sute sthalibhi sthalirapnoti
19.28
यजु॑र्भिराप्यन्ते॒ ग्रहा॒ ग्रहै॒ स्तोमा॑श्च॒ विष्टु॑तीः । छन्दो॑भिरुक्थाश॒स्त्राणि॒ साम्ना॑वभृ॒थ आ॑प्यते ॥२८॥
Yajurbhirapyante graha grahai stomashcha vishtutih, chhandobhirukthashastrani samnavabhritha apyate
19.29
इडा॑भिर्भ॒क्षाना॑प्नोति सूक्तवा॒केना॒शिष॑ः । शं॒युना॑ पत्नीसंया॒जान्त्स॑मिष्टय॒जुषा॑ स॒ᳪस्थाम् ॥२९॥
Idabhirbhakshanapnoti suktavakenashishah, shanyuna patnisanyajantsamishtayajusha sanstham
19.30
व्र॒तेन॑ दी॒क्षामा॑प्नोति दी॒क्षया॑ऽऽप्नोति॒ दक्षि॑णाम् । दक्षि॑णा श्र॒द्धामा॑प्नोति श्र॒द्धया॑ स॒त्यमा॑प्यते ॥३०॥
Vratena dikshamapnoti dikshayapnoti dakshinam, dakshina shraddhamapnoti shraddhaya satyamapyate
19.31
ए॒ताव॑द्रू॒पं य॒ज्ञस्य॒ यद्दे॒वैर्ब्रह्म॑णा कृ॒तम् । तदे॒तत्सर्व॑माप्नोति य॒ज्ञे सौ॑त्राम॒णी सु॒ते ॥३१॥
Etavadrupam yagyasya yaddevairbrahmana kritam, tadetatsarvamapnoti yagye sautramani sute
19.32
सुरा॑वन्तं बर्हि॒षद॑ᳪ सु॒वीरं॑ य॒ज्ञᳪ हि॑न्वन्ति महि॒षा नमो॑भिः ।
दधा॑ना॒ः सोमं॑ दि॒वि दे॒वता॑सु॒ मदे॒मेन्द्रँ॒ यज॑मानाः स्व॒र्काः ॥३२॥
Suravantam barhishadam suviram yagyam hinvanti mahisha namobhih
Dadhanah somam divi devatasu mademendram yajamanah svarkah
19.33
यस्ते॒ रस॒ः सम्भृ॑त॒ ओष॑धीषु॒ सोम॑स्य॒ शुष्म॒ः सुर॑या सु॒तस्य॑ । तेन॑ जिन्व॒ यज॑मानं॒ मदे॑न॒ सर॑स्वतीम॒श्विना॒विन्द्र॑म॒ग्निम् ॥३३॥
Yaste rasah sambhrita oshadhishu somasya shushmah suraya sutasya, tena jinva yajamanam madena sarasvatimashvinavindramagnim
19.34
यम॒श्विना॒ नमु॑चेरासु॒रादधि॒ सर॑स्व॒त्यसु॑नोदिन्द्रि॒याय॑ ।
इ॒मं तᳪ शु॒क्रं मधु॑मन्त॒मिन्दु॒ᳪ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि ॥३४॥
Yamashvina namucherasuradadhi sarasvatyasunodindriyaya
Imam tam shukram madhumantamindum somam rajanamiha bhakshayami
19.35
यदत्र॑ रि॒प्तᳪ र॒सिन॑ः सु॒तस्य॒ यदिन्द्रो॒ अपि॑ब॒च्छची॑भिः ।
अ॒हं तद॑स्य॒ मन॑सा शि॒वेन॒ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि ॥३५॥
Yadatra riptam rasinah sutasya yadindro apibachchhachibhih
Aham tadasya manasa shivena somam rajanamiha bhakshayami
19.36
पि॒तृभ्य॑ः स्वधा॒यिभ्य॑ः स्व॒धा नम॑ः पिताम॒हेभ्य॑ः स्वधा॒यिभ्य॑ः स्व॒धा नम॒ः प्रपि॑तामहेभ्यः स्वधा॒यिभ्य॑ः स्व॒धा नम॑ः । अक्ष॑न् पि॒तरो ऽमी॑मदन्त पि॒तरो ऽती॑तृपन्त पि॒तर॒ः पित॑र॒ः शुन्ध॑ध्वम् ॥३६॥
Pitribhyah svadhayibhyah svadha namah pitamahebhyah svadhayibhyah svadha namah prapitamahebhyah svadhayibhyah svadha namah, akshan pitaro mimadanta pitaro titripanta pitarah pitarah shundhadhvam
19.37
पु॒नन्तु॑ मा पि॒तर॑ः सो॒म्यास॑ः पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा ।
पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा॒ विश्व॒मायु॒र्व्य॒श्नवै ॥३७॥
Punantu ma pitarah somyasah punantu ma pitamahah punantu prapitamahah, pavitrena shatayusha
Punantu ma pitamahah punantu prapitamahah, pavitrena shatayusha vishvamayurvyashnavai
19.38
अग्न॒ आयू॑ ᳪषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म् ॥३८॥
Agna ayu nshi pavasa a suvorjamisham cha nah, are badhasva duchchhunam
19.39
पु॒नन्तु॑ मा देवज॒ना॑ः पु॒नन्तु॒ मन॑सा॒ धिय॑ः । पु॒नन्तु॒ विश्वा॑ भू॒तानि॒ जात॑वेदः पुनी॒हि मा॑ ॥३९॥
Punantu ma devajanah punantu manasa dhiyah, punantu vishva bhutani jatavedah punihi ma
19.40
प॒वित्रे॑ण पुनीहि मा शु॒क्रेण॑ देव॒ दीद्य॑त् । अग्ने॒ क्रत्वा॒ क्रतूँ॒१ रनु॑ ॥४०॥
Pavitrena punihi ma shukrena deva didyat, agne kratva kratun1 ranu
19.41
यत्ते॑ प॒वित्र॑म॒र्चिष्यग्ने॒ वित॑तमन्त॒रा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनातु मा ॥४१॥
Yatte pavitramarchishyagne vitatamantara, brahma tena punatu ma
19.42
पव॑मान॒ः सो अ॒द्य न॑ः प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पोता॒ स पु॑नातु मा ॥४२॥
Pavamanah so adya nah pavitrena vicharshanih, yah pota sa punatu ma
19.43
उ॒भाभ्यां॑ देव सवितः प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । मां पु॑नीहि वि॒श्वत॑ः ॥४३॥
Ubhabhyam deva savitah pavitrena savena cha, mam punihi vishvatah
19.44
वै॒श्व॒दे॒वी पु॑न॒ती दे॒व्यागा॒द्यस्या॑मि॒मा ब॒ह्व्य॒स्त॒न्वो॑ वी॒तपृ॑ष्ठाः ।
तया॒ मद॑न्तः सध॒मादे॑षु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥४४॥
Vaishvadevi punati devyagadyasyamima bahvyastanvo vitaprishthah
Taya madantah sadhamadeshu vayam syama patayo rayinam
19.45
ये स॑मा॒नाः सम॑नसः पि॒तरो॑ यम॒राज्ये॑ । तेषाँ॑ल्लो॒कः स्व॒धा नमो॑ य॒ज्ञो दे॒वेषु॑ कल्पताम् ॥४५॥
Ye samanah samanasah pitaro yamarajye, teshanllokah svadha namo yagyo deveshu kalpatam
19.46
ये स॑मा॒नाः सम॑नसो जी॒वा जी॒वेषु॑ माम॒काः । तेषा॒ᳪ श्रीर्मयि॑ कल्पताम॒स्मिँल्लो॒के श॒तᳪ समा॑ः ॥४६॥
Ye samanah samanaso jiva jiveshu mamakah, tesham shrirmayi kalpatamasminlloke shatam samah
19.47
द्वे सृ॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥४७॥
Dve sriti ashrinavam pitrinamaham devanamuta martyanam
Tabhyamidam vishvamejatsameti yadantara pitaram mataram cha
19.48
इ॒दᳪ ह॒विः प्र॒जन॑नं मे अस्तु॒ दश॑वीर॒ᳪ सर्व॑गणᳪ स्व॒स्तये॑ ।
आ॒त्म॒सनि॑ प्रजा॒सनि॑ पशु॒सनि॑ लोक॒सन्य॑भय॒सनि॑ ।
अ॒ग्निः प्र॒जां ब॑हु॒लां मे॑ करो॒त्वन्नं॒ पयो॒ रेतो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त ॥४८॥
Idam havih prajananam me astu dashaviram sarvaganam svastaye
Atmasani prajasani pashusani lokasanyabhayasani
Agnih prajam bahulam me karotvannam payo reto asmasu dhatta
19.49
उदी॑रता॒मव॑र॒ उत्परा॑स॒ उन्म॑ध्य॒माः पि॒तर॑ः सो॒म्यास॑ः ।
असुं॒ य ई॒युर॑वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु ॥४९॥
Udiratamavara utparasa unmadhyamah pitarah somyasah
Asum ya iyuravrika ritagyaste novantu pitaro haveshu
19.50
अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑वः सो॒म्यास॑ः ।
तेषां॑ व॒यᳪ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ॥५०॥
Angiraso nah pitaro navagva atharvano bhrigavah somyasah
Tesham vayam sumatau yagyiyanamapi bhadre saumanase syama
19.51
ये न॒ः पूर्वे॑ पि॒तर॑ः सो॒म्यासो॑ऽनूहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः ।
तेभि॑र्य॒मः स॑ररा॒णो ह॒वीᳪष्यु॒शन्नु॒शद्भि॑ः प्रतिका॒मम॑त्तु ॥५१॥
Ye nah purve pitarah somyasonuhire somapitham vasishthah
Tebhiryamah sararano havinshyushannushadbhih pratikamamattu
19.52
त्वᳪ सो॑म॒ प्र चि॑कितो मनी॒षा त्वᳪ रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था॑म् ।
तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑मभजन्त॒ धीरा॑ः ॥५२॥
Tvam soma pra chikito manisha tvam rajishthamanu neshi pantham
Tava praniti pitaro na indo deveshu ratnamabhajanta dhirah
19.53
त्वया॒ हि न॑ः पि॒तर॑ः सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीरा॑ः ।
व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीँ१ रपो॑र्णु वी॒रेभि॒रश्वै॑र्म॒घवा॑ भवा नः ॥५३॥
Tvaya hi nah pitarah soma purve karmani chakruh pavamana dhirah
Vanvannavatah paridhin1 rapornu virebhirashvairmaghava bhava nah
19.54
त्वᳪ सो॑म पि॒तृभि॑ः संविदा॒नोऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ ।
तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥५४॥
Tvam soma pitribhih sanvidanonu dyavaprithivi a tatantha
Tasmai ta indo havisha vidhema vayam syama patayo rayinam
19.55
बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षध्व॑म् ।
त आ ग॒ताव॑सा॒ शन्त॑मे॒नाथा॑ न॒ः शं योर॑र॒पो द॑धात ॥५५॥
Barhishadah pitara utya rvagima vo havya chakrima jushadhvam
Ta a gatavasa shantamenatha nah sham yorarapo dadhata
19.56
आऽहं पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॑२ अवित्सि॒ नपा॑तं च वि॒क्रम॑णं च॒ विष्णो॑ः ।
ब॒र्हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हाग॑मिष्ठाः ॥५६॥
Aham pitrintsuvidatran2 avitsi napatam cha vikramanam cha vishnoh
Barhishado ye svadhaya sutasya bhajanta pitvasta ihagamishthah
19.57
उप॑हूताः पि॒तर॑ः सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॒षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ ।
त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॑ऽवन्त्व॒स्मान् ॥५७॥
Upahutah pitarah somyaso barhishyeshu nidhishu priyeshu
Ta a gamantu ta iha shruvantvadhi bruvantu tevantvasman
19.58
आ य॑न्तु नः पि॒तर॑ः सो॒म्यासो॑ऽग्निष्वा॒त्ताः प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑ः ।
अ॒स्मिन् य॒ज्ञे स्व॒धया॒ मद॒न्तोऽधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॒ऽवन्त्व॒स्मान् ॥५८॥
A yantu nah pitarah somyasognishvattah pathibhirdevayanaih
Asmin yagye svadhaya madantodhi bruvantu tevantvasman
19.59
अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सद॑ः – सदः सदत सुप्रणीतयः ।
अ॒त्ता ह॒वीᳪषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिष्यथा॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं दधातन ॥५९॥
Agnishvattah pitara eha gachchhata sadah – sadah sadata supranitayah
Atta havinshi prayatani barhishyatha rayim sarvaviram dadhatana
19.60
ये अ॑ग्निष्वा॒त्ता ये अन॑ग्निष्वात्ता॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते ।
तेभ्य॑ः स्व॒राडसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं॒ कल्पयाति ॥६०॥
Ye agnishvatta ye anagnishvatta madhye divah svadhaya madayante
Tebhyah svaradasunitimetam yathavasham tanvam kalpayati
19.61
अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्तानृ॑तु॒मतो॑ हवामहे नाराश॒ᳪसे सो॑मपी॒थं य आ॒शुः ।
ते नो॒ विप्रा॑सः सु॒हवा॑ भवन्तु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥६१॥
Agnishvattanritumato havamahe narashanse somapitham ya ashuh
Te no viprasah suhava bhavantu vayam syama patayo rayinam
19.62
आच्या॒ जानु॑ दक्षिण॒तो नि॒षद्ये॒मं य॒ज्ञम॒भि गृ॑णीत॒ विश्वे॑ ।
मा हि॑ᳪसिष्ट पितर॒ः केन॑ चिन्नो॒ यद्व॒ आग॑ः पुरु॒षता॒ करा॑म ॥६२॥
Achya janu dakshinato nishadyemam yagyamabhi grinita vishve
Ma hinsishta pitarah kena chinno yadva agah purushata karama
19.63
आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
पु॒त्रेभ्य॑ः पितर॒स्तस्य॒ वस्व॒ः प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात ॥६३॥
Asinaso aruninamupasthe rayim dhatta dashushe martyaya
Putrebhyah pitarastasya vasvah pra yachchhata ta ihorjam dadhata
19.64
यम॑ग्ने कव्यवाहन॒ त्वं चि॒न्मन्य॑से र॒यिम् । तन्नो॑ गी॒र्भिः श्र॒वाय्यं॑ देव॒त्रा प॑नया॒ युज॑म् ॥६४॥
Yamagne kavyavahana tvam chinmanyase rayim, tanno girbhih shravayyam devatra panaya yujam
19.65
यो अ॒ग्निः क॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन् यक्ष॑दृता॒वृध॑ः ।
प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ ॥६५॥
Yo agnih kavyavahanah pitrin yakshadritavridhah
Predu havyani vochati devebhyashcha pitribhya a
19.66
त्वम॑ग्न ईडि॒तः क॑व्यवाह॒नावा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी ।
प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीᳪषि॑ ॥६६॥
Tvamagna iditah kavyavahanavaddhavyani surabhini kritvi
Pradah pitribhyah svadhaya te akshannaddhi tvam deva prayata havinshi
19.67
ये चे॒ह पि॒तरो॒ ये च॒ नेह याँश्च॑ वि॒द्म याँ२ उ॑ च॒ न प्र॑वि॒द्म ।
त्वं वे॑त्थ॒ यति॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धाभि॑र्य॒ज्ञँ सुकृ॑तं जुषस्व ॥६७॥
Ye cheha pitaro ye cha neha yanshcha vidma yan2 u cha na pravidma
Tvam vettha yati te jatavedah svadhabhiryagyam sukritam jushasva
19.68
इ॒दं पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः ।
ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नᳪ सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु ॥६८॥
Idam pitribhyo namo astvadya ye purvaso ya uparasa iyuh
Ye parthive rajasya nishatta ye va nunam suvrijanasu vikshu
19.69
अधा॒ यथा॑ नः पि॒तर॒ः परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः ।
शुचीद॑य॒न् दीधि॑तिमुक्थ॒शास॒ः क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन् ॥६९॥
Adha yatha nah pitarah parasah pratnaso agna ritamashushanah
Shuchidayan didhitimukthashasah kshama bhindanto arunirapa vran
19.70
उ॒शन्त॑स्त्वा॒ नि धी॑मह्यु॒शन्त॒ः समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन् ह॒विषे॒ अत्त॑वे ॥७०॥
Ushantastva ni dhimahyushantah samidhimahi, ushannushata a vaha pitrin havishe attave
19.71
अ॒पां फेने॑न॒ नमु॑चे॒ः शिर॑ इ॒न्द्रोद॑वर्तयः । विश्वा॒ यदज॑य॒ स्पृध॑ः ॥७१॥
Apam phenena namucheh shira indrodavartayah, vishva yadajaya spridhah
19.72
सोमो॒ राजा॒मृत॑ᳪ सु॒त ऋ॑जी॒षेणा॑जहान्मृ॒त्युम् ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७२॥
Somo rajamritam suta rijishenajahanmrityum
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.73
अ॒द्भ्यः क्षी॒रं व्य॑पिब॒त् क्रुङ्ङा॑ङ्गिर॒सो धि॒या ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७३॥
Adbhyah kshiram vyapibat krunngangiraso dhiya
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.74
सोम॑म॒द्भ्यो व्य॑पिब॒च्छन्द॑सा ह॒ᳪसः शु॑चि॒षत् ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७४॥
Somamadbhyo vyapibachchhandasa hansah shuchishat
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.75
अन्ना॑त्परि॒स्रुतो॒ रसं॒ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑पिबत् क्ष॒त्रं पय॒ः सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७५॥
Annatparisruto rasam brahmana vyapibat kshatram payah somam prajapatih
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.76
रेतो॒ मूत्रं॒ वि ज॑हाति॒ योनिं॑ प्रवि॒शदि॑न्द्र॒यिम् । गर्भो॑ ज॒रायु॒णाऽऽवृ॑त॒ उल्बं॑ जहाति॒ जन्म॑ना ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७६॥
Reto mutram vi jahati yonim pravishadindrayim, garbho jarayunavrita ulbam jahati janmana
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.77
दृ॒ष्ट्वा रू॒पे व्याक॑रोत् सत्यानृ॒ते प्र॒जाप॑तिः । अश्र॑द्धा॒मनृ॒तेऽद॑धाच्छ्र॒द्धाᳪ स॒त्ये प्र॒जाप॑तिः ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७७॥
Drishtva rupe vyakarot satyanrite prajapatih, ashraddhamanritedadhachchhraddham satye prajapatih
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.78
वेदे॑न रू॒पे व्य॑पिबत् सुतासु॒तौ प्र॒जाप॑तिः ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७८॥
Vedena rupe vyapibat sutasutau prajapatih
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.79
दृ॒ष्ट्वा प॑रि॒स्रुतो॒ रस॑ᳪ शु॒क्रेण॑ शु॒क्रं व्य॑पिबत् पय॒ः सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः ।
ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑ ॥७९॥
Drishtva parisruto rasam shukrena shukram vyapibat payah somam prajapatih
Ritena satyamindriyam vipanam shukramandhasa indrasyendriyamidam payomritam madhu
19.80
सीसे॑न॒ तन्त्रं॒ मन॑सा मनी॒षिण॑ ऊर्णासू॒त्रेण॑ क॒वयो॑ वयन्ति ।
अ॒श्विना॑ य॒ज्ञᳪ स॑वि॒ता सर॑स्व॒तीन्द्र॑स्य रू॒पं वरु॑णो भिष॒ज्यन् ॥८०॥
Sisena tantram manasa manishina urnasutrena kavayo vayanti
Ashvina yagyam savita sarasvatindrasya rupam varuno bhishajyan
19.81
तद॑स्य रू॒पम॒मृत॒ᳪ शची॑भिस्त॒स्रो द॑धुर्दे॒वता॑ः सᳪररा॒णाः ।
लोमा॑नि॒ शष्पै॑र्बहु॒धा न तोक्म॑भि॒स्त्वग॑स्य मा॒ᳪसम॑भव॒न्न ला॒जाः ॥८१॥
Tadasya rupamamritam shachibhistasro dadhurdevatah sanraranah
Lomani shashpairbahudha na tokmabhistvagasya mansamabhavanna lajah
19.82
तद॒श्विना॑ भि॒षजा॑ रु॒द्रव॑र्तनी॒ सर॑स्वती वयति॒ पेशो॒ अन्त॑रम् ।
अस्थि॑ म॒ज्जानं॒ मास॑रैः कारोत॒रेण॒ दध॑तो॒ गवां॑ त्व॒चि ॥८२॥
Tadashvina bhishaja rudravartani sarasvati vayati pesho antaram
Asthi majjanam masaraih karotarena dadhato gavam tvachi
19.83
सर॑स्वती॒ मन॑सा पेश॒लं वसु॒ नास॑त्याभ्यां वयति दर्श॒तं वपु॑ः ।
रसं॑ परि॒स्रुता॒ न रोहि॑तं न॒ग्नहु॒र्धीर॒स्तस॑रं॒ न वेम॑ ॥८३॥
Sarasvati manasa peshalam vasu nasatyabhyam vayati darshatam vapuh
Rasam parisruta na rohitam nagnahurdhirastasaram na vema
19.84
पय॑सा शु॒क्रम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒ᳪ सुर॑या॒ मूत्रा॑ज्जनयन्त॒ रेत॑ः ।
अपाम॑तिं दुर्म॒तिं बाध॑माना॒ ऊव॑ध्यं॒ वात॑ᳪ स॒ब्वं तदा॒रात् ॥८४॥
Payasa shukramamritam janitram suraya mutrajjanayanta retah
Apamatim durmatim badhamana uvadhyam vatam sabvam tadarat
19.85
इन्द्र॑ः सु॒त्रामा॒ हृद॑येन स॒त्यं पु॑रो॒डाशे॑न सवि॒ता ज॑जान ।
यकृ॑त् क्लो॒मानं॒ वरु॑णो भिष॒ज्यन् मत॑स्ने वाय॒व्यैर्न मि॑नाति पि॒त्तम् ॥८५॥
Indrah sutrama hridayena satyam purodashena savita jajana
Yakrit klomanam varuno bhishajyan matasne vayavyairna minati pittam
19.86
आ॒न्त्राणि॑ स्था॒लीर्मधु॒ पिन्व॑माना॒ गुदा॒ः पात्रा॑णि सु॒दुघा॒ न धे॒नुः ।
श्ये॒नस्य॒ पत्रं॒ न प्ली॒हा शची॑भिरास॒न्दी नाभि॑रु॒दरं॒ न मा॒ता ॥८६॥
Antrani sthalirmadhu pinvamana gudah patrani sudugha na dhenuh
Shyenasya patram na pliha shachibhirasandi nabhirudaram na mata
19.87
कु॒म्भो व॑नि॒ष्ठुर्ज॑नि॒ता शची॑भि॒र्यस्मि॒न्नग्रे॒ योन्यां॒ गर्भो॑ अ॒न्तः ।
प्ला॒शिर्व्य॑क्तः श॒तधा॑र॒ उत्सो॑ दु॒हे न कु॒म्भी स्व॒धां पि॒तृभ्य॑ः ॥८७॥
Kumbho vanishthurjanita shachibhiryasminnagre yonyam garbho antah
Plashirvyaktah shatadhara utso duhe na kumbhi svadham pitribhyah
19.88
मुख॒ᳪ सद॑स्य॒ शिर॒ इत् सते॑न जि॒ह्वा प॒वित्र॑म॒श्विना॒सन्त्सर॑स्वती ।
चप्पं॒ न पा॒युर्भि॒षग॑स्य॒ वालो॑ व॒स्तिर्न शेपो॒ हर॑सा तर॒स्वी ॥८८॥
Mukham sadasya shira it satena jihva pavitramashvinasantsarasvati
Chappam na payurbhishagasya valo vastirna shepo harasa tarasvi
19.89
अ॒श्विभ्यां॒ चक्षु॑र॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्यां॒ छागे॑न॒ तेजो॑ ह॒विषा॑ शृ॒तेन॑ ।
पक्ष्मा॑णि गो॒धूमै॒ः कुव॑लैरु॒तानि॒ पेशो॒ न शु॒क्रमसि॑तं वसाते ॥८९॥
Ashvibhyam chakshuramritam grahabhyam chhagena tejo havisha shritena
Pakshmani godhumaih kuvalairutani pesho na shukramasitam vasate
19.90
अवि॒र्न मे॒षो न॒सि वी॒र्या॒य प्रा॒णस्य॒ पन्था॑ अ॒मृतो॒ ग्रहा॑भ्याम् ।
सर॑स्वत्युप॒वाकै॑र्व्या॒नं नस्या॑नि ब॒र्हिर्बद॑रैर्जजान ॥९०॥
Avirna mesho nasi viryaya pranasya pantha amrito grahabhyam
Sarasvatyupavakairvyanam nasyani barhirbadarairjajana
19.91
इन्द्र॑स्य रू॒पमृ॑ष॒भो बला॑य॒ कर्णा॑भ्या॒ᳪ श्रोत्र॑म॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्याम् ।
यवा॒ न ब॒र्हिर्भ्रु॒वि केस॑राणि क॒र्कन्धु॑ जज्ञे॒ मधु॑ सार॒घं मुखा॑त् ॥९१॥
Indrasya rupamrishabho balaya karnabhyam shrotramamritam grahabhyam
Yava na barhirbhruvi kesarani karkandhu jagye madhu saragham mukhat
19.92
आ॒त्मन्नु॒पस्थे॒ न वृक॑स्य॒ लोम॒ मुखे॒ श्मश्रू॑णि॒ न व्या॑घ्रलो॒म ।
केशा॒ न शी॒र्षन्यश॑से श्रियै॒ शिखा॑ सि॒ᳪहस्य॒ लोम॒ त्विषि॑रिन्द्रि॒याणि॑ ॥९२॥
Atmannupasthe na vrikasya loma mukhe shmashruni na vyaghraloma
Kesha na shirshanyashase shriyai shikha sinhasya loma tvishirindriyani
19.93
अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒ः सम॑धा॒त् सर॑स्वती ।
इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः ॥९३॥
Anganyatman bhishaja tadashvinatmanamangaih samadhat sarasvati
Indrasya rupam shatamanamayushchandrena jyotiramritam dadhanah
19.94
सर॑स्वती॒ योन्यां॒ गर्भ॑म॒न्तर॒श्विभ्यां॒ पत्नी॒ सुकृ॑तं बिभर्ति ।
अ॒पाᳪ रसे॑न॒ वरु॑णो॒ न साम्नेन्द्र॑ᳪ श्रि॒यै ज॒नय॑न्न॒प्सु राजा॑ ॥९४॥
Sarasvati yonyam garbhamantarashvibhyam patni sukritam bibharti
Apam rasena varuno na samnendram shriyai janayannapsu raja
19.95
तेज॑ः पशू॒नाᳪ ह॒विरि॑न्द्रि॒याव॑त् परि॒स्रुता॒ पय॑सा सार॒घं मधु॑ ।
अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भि॒षजा॒ सर॑स्वत्या सुतासु॒ताभ्या॑म॒मृत॒ः सोम॒ इन्दु॑ः ॥९५॥
Tejah pashunam havirindriyavat parisruta payasa saragham madhu
Ashvibhyam dugdham bhishaja sarasvatya sutasutabhyamamritah soma induh