Adhyaya 14
14.1
Atha chaturdashodhyayah
मयि॑ गृह्णा॒म्यग्रे॑ अ॒ग्निᳪ रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य । मामु॑ दे॒वताः॑ सचन्ताम् ॥१॥
Mayi grihnamyagre agnim rayasposhaya suprajastvaya suviryaya, mamu devatah sachantam
14.2
अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम् ।
वर्ध॑मानो म॒हाँ३ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व ॥२॥
Apam prishthamasi yoniragneh samudramabhitah pinvamanam
Vardhamano mahan3 a cha pushkare divo matraya varimna prathasva
14.3
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः ।
स बु॒ध्न्या॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥३॥
Brahma jagyanam prathamam purastadvi simatah surucho vena avah
Sa budhnya upama asya vishthah satashcha yonimasatashcha vivah
14.4
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् ।
स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥४॥
Hiranyagarbhah samavartatagre bhutasya jatah patireka asit
Sa dadhara prithivim dyamutemam kasmai devaya havisha vidhema
14.5
द्र॒प्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒मं च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ ।
स॒मा॒नं योनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्तं द्र॒प्सं जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः॑ ॥५॥
Drapsashchaskanda prithivimanu dyamimam cha yonimanu yashcha purvah
Samanam yonimanu sancharantam drapsam juhomyanu sapta hotrah
14.6
नमो॑ऽस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥६॥
Namostu sarpebhyo ye ke cha prithivimanu, ye antarikshe ye divi tebhyah sarpebhyo namah
14.7
या इष॑वो यातु॒धाना॑नां॒ ये वा॒ वन॒स्पती॒ᳪरनु॑ । ये वा॑व॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥७॥
Ya ishavo yatudhananam ye va vanaspatinranu, ye vavateshu sherate tebhyah sarpebhyo namah
14.8
ये वा॒मी रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒प्सु सद॑स्कृ॒तं तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥८॥
Ye vami rochane divo ye va suryasya rashmishu, yeshamapsu sadaskritam tebhyah sarpebhyo namah
14.9
कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑तिं॒ न पृ॒थ्वीं या॒हि राजे॒वाम॑वाँ॒३ इभे॑न ।
तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं द्रूणा॒नोऽस्ता॑सि॒ विध्य॑ र॒क्षस॒स्तपि॑ष्ठैः ॥९॥
Krinushva pajah prasitim na prithvim yahi rajevamavan3 ibhena
Trishvimanu prasitim drunanostasi vidhya rakshasastapishthaih
14.10
तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑त॒न्त्यनु॑ स्पृश धृष॒ता शोशु॑चानः ।
तपू॑ᳪष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पत॒ङ्गानस॑दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥१०॥
Tava bhramasa ashuya patantyanu sprisha dhrishata shoshuchanah
Tapunshyagne juhva patanganasadito visrija vishvagulkah
14.11
प्रति॒ स्पशो॒ विसृ॑ज॒ तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः ।
यो नो॑ दू॒रे अ॒घश॑ᳪसो॒ यो अन्त्यग्ने॒ मा कि॑ष्टे॒ व्यथि॒राद॑धर्षीत् ॥११॥
Prati spasho visrija turnitamo bhava payurvisho asya adabdhah
Yo no dure aghashanso yo antyagne ma kishte vyathiradadharshit
14.12
उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्यात॑नुष्व॒ न्य॒मित्राँ॑३ ओषतात्तिग्महेते ।
यो नो॒ अरा॑तिᳪ समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्क॑म् ॥१२॥
Udagne tishtha pratyatanushva nyamitran3 oshatattigmahete
Yo no aratim samidhana chakre nicha tam dhakshyatasam na shushkam
14.13
ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑ वि॒ध्याध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या॑न्यग्ने ।
अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूनां॑ जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रू॑न् ॥१३॥
Urdhvo bhava prati vidhyadhyasmadavishkrinushva daivyanyagne
Ava sthira tanuhi yatujunam jamimajamim pramrinihi shatrun
14.14
अ॒ग्नेष्ट्वा॒ तेज॑सा सादयामि ।अ॒ग्निर्मू॒र्धा दि॒वः क॒कुत्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् ।
अ॒पाᳪ रेता॑ᳪसि जिन्वति । इन्द्र॑स्य॒ त्वौज॑सा सादयामि ॥१४॥
Agneshtva tejasa sadayami, agnirmurdha divah kakutpatih prithivya ayam
Apam retansi jinvati, indrasya tvaujasa sadayami
14.15
भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भिः॒ सच॑से शि॒वाभिः॑ ।
दि॒वि मू॒र्धानं॑ दधिषे स्व॒र्षां जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह॑म् ॥१५॥
Bhuvo yagyasya rajasashcha neta yatra niyudbhih sachase shivabhih
Divi murdhanam dadhishe svarsham jihvamagne chakrishe havyavaham
14.16
(१) १५ (७६४)
ध्रु॒वासि॑ ध॒रुणास्तृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा ।
मा त्वा॑ समु॒द्र उद्व॑धी॒न्मा सु॑प॒र्णोव्य॑थमानां पृथि॒वीं दृ॑ᳪह ॥१॥
(1) 15 (764)
Dhruvasi dharunastrita vishvakarmana
Ma tva samudra udvadhinma suparnovyathamanam prithivim drinha
14.17
प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयत्व॒पां पृ॒ष्ठे स॑मु॒द्रस्येम॑न् । व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्व पृथि॒व्य॑सि ॥२॥
Prajapatishtva sadayatvapam prishthe samudrasyeman, vyachasvatim prathasvatim prathasva prithivyasi
14.18
भूर॑सि॒ भूमि॑र॒स्यदि॑तिरसि वि॒श्वधा॑या॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य ध॒र्त्री ।
पृ॒थि॒वीं य॑च्छ पृथि॒वीं दृ॑ᳪह पृथि॒वीं मा हि॑ᳪसीः ॥३॥
Bhurasi bhumirasyaditirasi vishvadhaya vishvasya bhuvanasya dhartri
Prithivim yachchha prithivim drinha prithivim ma hinsih
14.19
विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य ।
अ॒ग्निष्ट्वा॒भिपा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शंत॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द ॥४॥
Vishvasmai pranayapanaya vyanayodanaya pratishthayai charitraya
Agnishtvabhipatu mahya svastya chhardisha shantamena taya devatayangirasvad dhruva sida
14.20
काण्डा॑त्काण्डात्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षः परुष॒स्परि॑ । ए॒वा नो॒ दूर्वे॒ प्र त॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ॥५॥
Kandatkandatprarohanti parushah parushaspari, eva no durve pra tanu sahasrena shatena cha
14.21
या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या॑स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥६॥
Ya shatena pratanoshi sahasrena virohasi, tasyaste devishtake vidhema havisha vayam
14.22
यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुचो॒ दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभिः॑ ।
ताभि॑र्नो अ॒द्य सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि ॥७॥
Yaste agne surye rucho divamatanvanti rashmibhih
Tabhirno adya sarvabhi ruche janaya naskridhi
14.23
या वो॑ देवाः॒ सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुचः॑ ।
इन्द्रा॑ग्नी॒ ताभिः॒ सर्वा॑भी॒ रुचं॑ नो धत्त बृहस्पते ॥८॥
Ya vo devah surye rucho goshvashveshu ya ruchah
Indragni tabhih sarvabhi rucham no dhatta brihaspate
14.24
वि॒राड्ज्योति॑रधारयत्स्व॒राड्ज्योति॑रधारयत् ।
प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयतु पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या ज्योति॑ष्मतीम् ॥९॥
Viradjyotiradharayatsvaradjyotiradharayat
Prajapatishtva sadayatu prishthe prithivya jyotishmatim
14.25
विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ ।
अ॒ग्निष्टेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द ॥१०॥
Vishvasmai pranayapanaya vyanaya vishvam jyotiryachchha
Agnishtedhipatistaya devatayangirasvad dhruva sida
14.26
मधु॑श्च॒ माध॑वश्च॒ वास॑न्तिका ऋ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॑ऽसि॒ ।
कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धयः॒ कल्प॑न्ताम॒ग्नयः॒ पृथ॒ङ् मम ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः ।
ये अ॒ग्नयः॒ सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे । वास॑न्तिका ऋ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव
दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रुवे सी॑दतम् ॥११॥
Madhushcha madhavashcha vasantika ritu agnerantah shleshosi
Kalpetam dyavaprithivi kalpantamapa oshadhayah kalpantamagnayah prithang mama jyaishthyaya savratah
Ye agnayah samanasontara dyavaprithivi ime, vasantika ritu abhikalpamana indramiva
Deva abhisanvishantu taya devatayangirasvad dhruve sidatam
14.27
अषा॑ळहासि॒ सह॑माना॒ सह॒स्वारा॑तीः॒ सह॑स्व पृतनाय॒तः । स॒हस्र॑वीर्यासि॒ सा मा॑ जिन्व ॥१२॥
Ashalahasi sahamana sahasvaratih sahasva pritanayatah, sahasraviryasi sa ma jinva
14.28
सह॑स्वे॒मा अ॒भिमा॑तीः॒ सह॑स्व पृतनाय॒तः । सह॑स्व॒ सर्वं॑ पा॒प्मान॒ᳪ सह॑मानास्योषधे ॥१३॥
Sahasvema abhimatih sahasva pritanayatah, sahasva sarvam papmanam sahamanasyoshadhe
14.29
(२)२८
मधु॒ वाता॑ ऋ॒ताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः । माध्वी॑र्नः स॒न्त्वोष॑धीः ॥१॥
(2)28
Madhu vata ritayate madhu ksharanti sindhavah, madhvirnah santvoshadhih
14.30
मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसो॒ मधु॑म॒त्पार्थि॑व॒ᳪ रजः॑ । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता ॥२॥
Madhu naktamutoshaso madhumatparthivam rajah, madhu dyaurastu nah pita
14.31
मधु॑मान्नो॒ वन॒स्पति॒र्मधु॑माँ३ अस्तु॒ सूर्यः॑ । माध्वी॒र्गावो॑ भवन्तु नः ॥३॥
Madhumanno vanaspatirmadhuman3 astu suryah, madhvirgavo bhavantu nah
14.32
३१ (७८०)
अ॒पां गम्भ॑न्त्सीद॒ मा त्वा॒ सूर्यो॒ऽभिता॑प्सी॒न्माग्निर्वै॑श्वान॒रः ।
अच्छि॑न्नपत्राः प्र॒जा अ॑नु॒वीक्ष॒स्वानु॑ त्वा दि॒व्या वृष्टिः॑ सचताम् ॥४॥
31 (780)
Apam gambhantsida ma tva suryobhitapsinmagnirvaishvanarah
Achchhinnapatrah praja anuvikshasvanu tva divya vrishtih sachatam
14.33
३२॥
त्रीन्त्स॑मु॒द्रान्त्सम॑सृपत् स्व॒र्गान॒पां पति॑र्वृष॒भ इष्ट॑कानाम् ।
पुरी॑षं॒ वसा॑नः सुकृ॒तस्य॑ लो॒के तत्र॑ गच्छ॒ यत्र॒ पूर्वे॒ परे॑ताः ॥५॥
32
Trintsamudrantsamasripat svarganapam patirvrishabha ishtakanam
Purisham vasanah sukritasya loke tatra gachchha yatra purve paretah
14.34
म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं य॒ज्ञं मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒तां नो॒ भरी॑मभिः ॥६॥
Mahi dyauh prithivi cha na imam yagyam mimikshatam, pipritam no bharimabhih
14.35
विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्यः॒ सखा॑ ॥७॥
Vishnoh karmani pashyata yato vratani paspashe, indrasya yujyah sakha
14.36
ध्रु॒वासि॑ ध॒रुणे॒तो ज॑ज्ञे प्रथ॒ममे॒भ्यो योनि॑भ्यो॒ अधि॑ जा॒तवे॑दाः ।
स गा॑य॒त्र्या त्रि॒ष्टुभा॑नु॒ष्टुभा॑ च दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन् ॥८॥
Dhruvasi dharuneto jagye prathamamebhyo yonibhyo adhi jatavedah
Sa gayatrya trishtubhanushtubha cha devebhyo havyam vahatu prajanan
14.37
इ॒षे रा॒ये र॑मस्व॒ सह॑से द्यु॒म्न ऊ॒र्जे अप॑त्याय ।
स॒म्राळ॑सि स्व॒राळ॑सि सारस्वतौ॒ त्वोत्सौ॒ प्राव॑ताम् ॥९॥
Ishe raye ramasva sahase dyumna urje apatyaya
Samralasi svaralasi sarasvatau tvotsau pravatam
14.38
अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ । अरं॒ वह॑न्ति म॒न्यवे॑ ॥१०॥
Agne yukshva hi ye tavashvaso deva sadhavah, aram vahanti manyave
14.39
यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑माँ॒३ अश्वाँ॑३ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्यः स॑दः ॥११॥
Yukshva hi devahutaman3 ashvan3 agne rathiriva, ni hota purvyah sadah
14.40
(३) ३९
स॒म्यक् स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेना॑ अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ।
घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि हिर॒ण्ययो॑ वेत॒सो मध्ये॑ अ॒ग्नेः ॥१॥
(3) 39
Samyak sravanti sarito na dhena antarhrida manasa puyamanah
Ghritasya dhara abhi chakashimi hiranyayo vetaso madhye agneh
14.41
ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॑ भा॒से त्वा॒ ज्योति॑षे त्वा ।
अभू॑दि॒दं विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्नेर्वै॑श्वान॒रस्य॑ च ॥२॥
Riche tva ruche tva bhase tva jyotishe tva
Abhudidam vishvasya bhuvanasya vajinamagnervaishvanarasya cha
14.42
अ॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑ष्मान् रु॒क्मो वर्च॑सा॒ वर्च॑स्वान् । स॒हस्र॒दा अ॑सि स॒हस्रा॑य त्वा ॥३॥
Agnirjyotisha jyotishman rukmo varchasa varchasvan, sahasrada asi sahasraya tva
14.43
आ॒दि॒त्यं गर्भं॒ पय॑सा॒ सम॑ङ्धि स॒हस्र॑स्य प्रति॒मां वि॒श्वरू॑पम् ।
परि॑ वृङ्धि॒ हर॑सा॒ माभिम॑ᳪस्थाः श॒तायु॑षं कृणुहि ची॒यमा॑नः ॥४॥
Adityam garbham payasa samandhi sahasrasya pratimam vishvarupam
Pari vrindhi harasa mabhimansthah shatayusham krinuhi chiyamanah
14.44
वात॑स्य जू॒तिं वरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्वं॑ जज्ञा॒नᳪ स॑रि॒रस्य॒ मध्ये॑ ।
शिशुं॑ न॒दीना॒ᳪ हरि॒मद्रि॑बुध्न॒मग्ने॒ मा हि॑ᳪसीः पर॒मे व्यो॑मन् ॥५॥
Vatasya jutim varunasya nabhimashvam jagyanam sarirasya madhye
Shishum nadinam harimadribudhnamagne ma hinsih parame vyoman
14.45
अज॑स्र॒मिन्दु॑मरु॒षं भु॑र॒ण्युम॒ग्निमी॑ळे पू॒र्वचि॑त्तिं॒ नमो॑भिः ।
स पर्व॑भिरृतु॒शः कल्प॑मानो॒ गां मा हि॑ᳪसी॒रदि॑तिं वि॒राज॑म् ॥६॥
Ajasramindumarusham bhuranyumagnimile purvachittim namobhih
Sa parvabhirritushah kalpamano gam ma hinsiraditim virajam
14.46
वरू॑त्रीं॒ त्वष्टु॒र्वरु॑णस्य॒ नाभि॒मविं॑ जज्ञा॒नाᳪ रज॑सः॒ पर॑स्मात् ।
म॒हीᳪ सा॑ह॒स्रीमसु॑रस्य मा॒यामग्ने॒ मा हि॑ᳪसीः प॒रमे व्यो॑मन् ॥७॥
Varutrim tvashturvarunasya nabhimavim jagyanam rajasah parasmat
Mahim sahasrimasurasya mayamagne ma hinsih parame vyoman
14.47
यो अ॒ग्निर॒ग्नेरध्यजा॑यत॒ शोका॑त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ ।
येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा ज॒जान॒ तम॑ग्ने॒ हेळः॒ परि॑ ते वृणक्तु ॥८॥
Yo agniragneradhyajayata shokatprithivya uta va divaspari
Yena praja vishvakarma jajana tamagne helah pari te vrinaktu
14.48
८७ (७९६)
चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ᳪ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥९॥
87 (796)
Chitram devanamudagadanikam chakshurmitrasya varunasyagneh
Apra dyavaprithivi antariksham surya atma jagatastasthushashcha
14.49
(४) ४८
इ॒मं मा हि॑ᳪसीर्द्वि॒पादं॑ प॒शुᳪ स॑हस्राक्ष॒ मेधा॑य ची॒यमा॑नः ।
म॒युं प॒शुं मेध॑मग्ने जुषस्व॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
म॒युं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु ॥१॥
(4) 48
Imam ma hinsirdvipadam pashum sahasraksha medhaya chiyamanah
Mayum pashum medhamagne jushasva tena chinvanastanvo nishida
Mayum te shugrichchhatu yam dvishmastam te shugrichchhatu
14.50
इ॒मं मा हि॑ᳪसी॒रेक॑शफं प॒शुं क॑निक्र॒दं वा॒जिनं॒ वाजि॑नेषु ।
गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
गौ॒रं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु ॥२॥
Imam ma hinsirekashapham pashum kanikradam vajinam vajineshu
Gauramaranyamanu te dishami tena chinvanastanvo nishida
Gauram te shugrichchhatu yam dvishmastam te shugrichchhatu
14.51
इ॒मᳪ सा॑ह॒स्रᳪ श॒तधा॑र॒मुत्सं॑ व्य॒च्यमा॑नᳪ सरि॒रस्य॒ मध्ये॑ ।
घृ॒तं दुहा॑ना॒मदि॑तिं॒ जना॒याग्ने॒ मा हि॑ᳪसीः पर॒मे व्यो॑मन् ।
ग॒व॒यमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
ग॒व॒यं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु ॥३॥
Imam sahasram shatadharamutsam vyachyamanam sarirasya madhye
Ghritam duhanamaditim janayagne ma hinsih parame vyoman
Gavayamaranyamanu te dishami tena chinvanastanvo nishida
Gavayam te shugrichchhatu yam dvishmastam te shugrichchhatu
14.52
इ॒ममू॑र्णा॒युं वरु॑णस्य॒ नाभिं॒ त्वचं॑ पशू॒नां द्वि॒पदां॒ चतु॑ष्पदाम् ।
त्वष्टुः॑ प्र॒जानां॑ प्रथ॒मं ज॒नित्र॒मग्ने॒ मा हि॑ᳪसीः पर॒मे व्यो॑मन् ।
उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
उष्ट्रं॑ ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु ॥४॥
Imamurnayum varunasya nabhim tvacham pashunam dvipadam chatushpadam
Tvashtuh prajanam prathamam janitramagne ma hinsih parame vyoman
Ushtramaranyamanu te dishami tena chinvanastanvo nishida
Ushtram te shugrichchhatu yam dvishmastam te shugrichchhatu
14.53
अ॒जो ह्य॒ग्नेरज॑निष्ट॒ शोका॒त्सो अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे॑ ।
तेन॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्र॑माय॒ᳪस्तेन॒ रोह॑माय॒न्नुप॒ मेध्या॑सः ।
श॒र॒भमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो॒ निषी॑द ।
श॒र॒भं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु ॥५॥
Ajo hyagnerajanishta shokatso apashyajjanitaramagre
Tena deva devatamagramayanstena rohamayannupa medhyasah
Sharabhamaranyamanu te dishami tena chinvanastanvo nishida
Sharabham te shugrichchhatu yam dvishmastam te shugrichchhatu
14.54
त्वं य॑विष्ठ दा॒शुषो॒ नॄᳪ पा॑हि शृणु॒धी गिरः॑ । रक्षा॑ तो॒कमु॒त त्मना॑ ॥६॥
Tvam yavishtha dashusho nrim pahi shrinudhi girah, raksha tokamuta tmana
14.55
(५) ५४ (८०३)
अ॒पां त्वेम॑न्त्सादयाम्य॒पां त्वोद्म॑न्त्सादयाम्य॒पां त्वा॒ भस्म॑न्त्सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ ज्योति॑षि सादयाम्य॒पां त्वाय॑ने सादयामि ।
अ॒र्ण॒वे त्वा॒ सद॑ने सादयामि समु॒द्रे त्वा॒ सद॑ने सादयामि सरि॒रे त्वा॒ सद॑ने सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ क्षये॑ सादयाम्य॒पां त्वा॒ सधि॑षि सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ सद॑ने सादयाम्य॒पां त्वा॑ स॒धस्थे॑ सादयाम्य॒पां त्वा॒ योनौ॑ सादयामि ।
अ॒पां त्वा॒ पुरी॑षे सादयाम्य॒पां त्वा॒ पाथ॑सि सादयामि ।
गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ त्रैष्टु॑भेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि ।
आनु॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि॒ पाङ्क्ते॑न त्वा॒ छन्द॑सा सादयामि ॥१॥
(5) 54 (803)
Apam tvemantsadayamyapam tvodmantsadayamyapam tva bhasmantsadayami
Apam tva jyotishi sadayamyapam tvayane sadayami
Arnave tva sadane sadayami samudre tva sadane sadayami sarire tva sadane sadayami
Apam tva kshaye sadayamyapam tva sadhishi sadayami
Apam tva sadane sadayamyapam tva sadhasthe sadayamyapam tva yonau sadayami
Apam tva purishe sadayamyapam tva pathasi sadayami
Gayatrena tva chhandasa sadayami traishtubhena tva chhandasa sadayami jagatena tva chhandasa sadayami
Anushtubhena tva chhandasa sadayami panktena tva chhandasa sadayami
14.56
(६) ५५
अ॒यं पु॒रो भुवसतस्य॑ प्रा॒णो भौ॑वाय॒नो व॑स॒न्तः प्रा॑णाय॒नः । गा॒य॒त्री वा॑स॒न्ती ॥१॥
(6) 55
Ayam puro bhuvasatasya prano bhauvayano vasantah pranayanah, gayatri vasanti
14.57
गा॒य॒त्र्यै गा॑य॒त्रं गा॑य॒त्रादु॑पा॒ᳪशुरु॑पा॒ᳪशोस्त्रि॒वृत् त्रि॒वृतो॑ रथन्त॒रम् ।
वसि॑ष्ठ॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॑ प्रा॒णं गृ॑ह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥२॥
Gayatryai gayatram gayatradupanshurupanshostrivrit trivrito rathantaram
Vasishtha rishih prajapatigrihitaya tvaya pranam grihnami prajabhyah
14.58
अ॒यं द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॒ मनो॑ वैश्वकर्म॒णम् । ग्री॒ष्मो मा॑न॒सस्त्रि॒ष्टुब्ग्रै॒ष्मी॑ ॥३॥
Ayam dakshina vishvakarma tasya mano vaishvakarmanam, grishmo manasastrishtubgraishmi
14.59
त्रि॒ष्टुभः॑ स्वा॒रᳪ स्वा॒राद॑न्तर्या॒मो॑ऽन्तर्या॒मात्प॑ञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शाद् बृ॒हत् ।
भ॒रद्वा॑ज॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ मनो॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥४॥
Trishtubhah svaram svaradantaryamontaryamatpanchadashah panchadashad brihat
Bharadvaja rishih prajapatigrihitaya tvaya mano grihnami prajabhyah
14.60
अ॒यं प॒श्चाद्वि॒श्वव्य॑चा॒स्तस्य॒ चक्षु॑र्वैश्वव्यच॒सम् । व॒र्षाश्चा॑क्षु॒ष्यो॒ जग॑ती वा॒र्षी ॥५॥
Ayam pashchadvishvavyachastasya chakshurvaishvavyachasam, varshashchakshushyo jagati varshi
14.61
जग॑त्या॒ ऋक्स॑म॒मृक्स॑माच्छु॒क्रः शु॒क्रात्स॑प्तद॒शः स॑प्तद॒शाद्वै॑रू॒पम् ।
ज॒मद॑ग्नि॒रृषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ चक्षु॑र्गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥६॥
Jagatya riksamamriksamachchhukrah shukratsaptadashah saptadashadvairupam
Jamadagnirrishih prajapatigrihitaya tvaya chakshurgrihnami prajabhyah
14.62
इ॒दमु॑त्त॒रात् स्व॒स्तस्य॒ श्रोत्र॑ᳪ सौ॒वम् । श॒रच्छ्रौ॒त्र्य॑नु॒ष्टुप्छा॑र॒दी ॥७॥
Idamuttarat svastasya shrotram sauvam, sharachchhrautryanushtupchharadi
14.63
अ॒नु॒ष्टुभ॑ ऐ॒ळमै॒ळान्म॒न्थी म॒न्थिन॑ एकवि॒ᳪश ए॑कवि॒ᳪशाद्वै॑रा॒जम् ।
वि॒श्वामि॑त्र॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ श्रोत्रं॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥८॥
Anushtubha ailamailanmanthi manthina ekavinsha ekavinshadvairajam
Vishvamitra rishih prajapatigrihitaya tvaya shrotram grihnami prajabhyah
14.64
इ॒यमु॒परि॑ म॒तिस्तस्यै॒ वाङ्मा॒त्या । हे॒म॒न्तो वा॒च्यः प॒ङ्क्तिर्है॑म॒न्ती ॥९॥
Iyamupari matistasyai vanmatya, hemanto vachyah panktirhaimanti
14.65
प॒ङ्क्त्यै नि॒धन॑वन्नि॒धन॑वत आग्रय॒ण आ॑ग्रय॒णात् त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ᳪशौ त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ᳪशाभ्या॑ᳪ शाक्वररैव॒ते ।
वि॒श्वक॑र्म॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया॒ त्वया॒ वाचं॑ गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ।
लो॒कं पृ॑ण॒ ता अ॒स्येन्द्रं॒ विश्वाः॑ ॥१०॥
Panktyai nidhanavannidhanavata agrayana agrayanat trinavatrayastrinshau trinavatrayastrinshabhyam shakvararaivate
Vishvakarma rishih prajapatigrihitaya tvaya vacham grihnami prajabhyah
Lokam prina ta asyendram vishvah
14.66
(७) ६५ (८१४)
॥इति शुक्लयजुः काण्वसंहितायां चतुर्दशोऽध्यायः॥(१४)
(7) 65 (814)
, Iti shuklayajuh kanvasanhitayam chaturdashodhyayah, (14)