UtshovSarga 14
14.1
निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यम् ।
स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि ।विभीषणो राक्षसराजमुख्य ।मुवाच वाक्यम् हितम्र्थयुक्तम् ॥६-१४-१॥
Nishacharendrasya nishamya vakyam
Sa kumbhakarnasya cha garjitani, vibhishano rakshasarajamukhya, muvacha vakyam hitamrthayuktam
14.2
वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि ।
श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्षणदम्ष्ट्रः ।पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः ।सीतामहाहिस्तव केन राजन् ॥६-१४-२॥
Vrito hi bahvantarabhogarashi
Shchintavishah susmitatikshanadamshtrah, panchangulipanchashirotikayah, sitamahahistava kena rajan
14.3
यावन्न लङ्का समभिद्रवन्ति ।
वलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः ।दम्ष्ट्रयुधाश्चैव नखायुधाश्च ।प्रदीयताम् दाशरथाय मैथिली ॥६-१४-३॥
Yavanna lanka samabhidravanti
Valimukhah parvatakutamatrah, damshtrayudhashchaiva nakhayudhashcha, pradiyatam dasharathaya maithili
14.4
यावन्न गृह्णन्ति शिराम्सि बाणा ।
रामेरिता राक्षसपुङ्गवानाम् ।वज्रोपमा वायुसमानवेगाः ।प्रदीयताम् दाशरथाय मैथिली ॥६-१४-४॥
Yavanna grihnanti shiramsi bana
Ramerita rakshasapungavanam, vajropama vayusamanavegah, pradiyatam dasharathaya maithili
14.5
न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजम् ।
स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा ।निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः ।स्थातुम् समर्था युधि राघवस्य ॥६-१४-५॥
Na kumbhakarnendrajitau cha rajam
Statha mahaparshvamahodarau va, nikumbhakumbhau cha tathatikayah, sthatum samartha yudhi raghavasya
14.6
जीवम्स्तु रामस्य न मोक्स्यसे त्वम् ।
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः ।न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो ।र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥६-१४-६॥
Jivamstu ramasya na moksyase tvam
Guptah savitrapyathava marudbhih, na vasavasyankagato na mrityo, rnabho na patalamanupravishtah
14.7
निशम्य वाक्यम् तु विभीषणस्य ।
ततः प्रहस्तो वचनम् बभाषे ।न नो भयम् विद्म न दैवतेभ्यो ।न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित् ॥६-१४-७॥
Nishamya vakyam tu vibhishanasya
Tatah prahasto vachanam babhashe, na no bhayam vidma na daivatebhyo, na danavebhyopyathava kadachit
14.8
न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो ।
भयम् न सम्ख्ये पतगोरगेभ्यः ।कथम् नु रामाद्भविता भयम् नो ।नरेन्द्रपुत्रात्समरे कदाचित् ॥६-१४-८॥
Na yakshagandharvamahoragebhyo
Bhayam na samkhye patagoragebhyah, katham nu ramadbhavita bhayam no, narendraputratsamare kadachit
14.9
प्रहस्तवाक्यम् त्वहितम् निशम्य ।
विभीषणो राजहितानुकाङिक्षी ।ततो महार्थम् वचनम् बभाषे ।धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः ॥६-१४-९॥
Prahastavakyam tvahitam nishamya
Vibhishano rajahitanukangikshi, tato mahartham vachanam babhashe, dharmarthakameshu nivishtabuddhih
14.10
प्रहस्त राजा च महोदरश्च ।
त्वम् कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम् ।ब्रवीत रामम् प्रति तन्न शक्यम् ।यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥६-१४-१०॥
Prahasta raja cha mahodarashcha
Tvam kumbhakarnashcha yatharthajatam, bravita ramam prati tanna shakyam, yatha gatih svargamadharmabuddheh
14.11
वधस्तु रामस्य मया त्वया च ।
प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा ।कथम् भवेदर्थविशारदस्य ।महार्णवम् तर्तु मिवाप्लवस्य ॥६-१४-११॥
Vadhastu ramasya maya tvaya cha
Prahasta sarvairapi rakshasairva, katham bhavedarthavisharadasya, maharnavam tartu mivaplavasya
14.12
धर्मप्रधानस्य महारथस्य ।
इक्स्वाकुवम्शप्रभवस्य राज्ञः ।पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य ।कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥६-१४-१२॥
Dharmapradhanasya maharathasya
Iksvakuvamshaprabhavasya ragyah, purosya devashcha tathavidhasya, krityeshu shaktasya bhavanti mudhah
14.13
तीक्षणा न तावत्तव कङ्कपत्रा ।
दुरापदा राघवविप्रमुक्ताः ।भित्त्वाशरीरम् प्रविशन्ति बाणाः ।प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥६-१४-१३॥
Tikshana na tavattava kankapatra
Durapada raghavavipramuktah, bhittvashariram pravishanti banah, prahasta tenaiva vikatthase tvam
14.14
भित्त्वा न तावत्प्रविशन्ति कायम् ।
प्राणान्तकास्तेऽशनितुल्य्वेगाः ।शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः ।प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम् ॥६-१४-१४॥
Bhittva na tavatpravishanti kayam
Pranantakasteshanitulyvegah, shitah shara raghavavipramuktah, prahasta tenaiva vikatthase tvam
14.15
न रावणो नाइबलस्त्रीशीर्षो ।
न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुभः ।न चेन्द्रजिद्दाशरथिम् प्रसोढुम् ।त्वम् वा रणे शक्रसमम् समर्थः ॥६-१४-१५॥
Na ravano naibalastrishirsho
Na kumbhakarnasya suto nikubhah, na chendrajiddasharathim prasodhum, tvam va rane shakrasamam samarthah
14.16
देवान्तको वापि नरान्तको वा ।
तथातिकायोऽतिरथो महात्मा ।अकम्पननश्चाद्रिसमानसारः ।स्थातुम् न शक्ता युधि राघवस्य ॥६-१४-१६॥
Devantako vapi narantako va
Tathatikayotiratho mahatma, akampananashchadrisamanasarah, sthatum na shakta yudhi raghavasya
14.17
अयम् च राजा न्यसनाभिभूतो ।
मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः ।अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे ।तीक्षणः प्रकृत्या ह्यसमीक्ष्यकारी ॥६-१४-१७॥
Ayam cha raja nyasanabhibhuto
Mitrairamitrapratimairbhavadbhih, anvasyate rakshasanashanarthe, tikshanah prakritya hyasamikshyakari
14.18
अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना ।
वागेन भीमेन महाबलेन ।बलात्परिक्षिप्तमिमम् भवन्तो ।राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु ॥६-१४-१८॥
Anantabhogena sahasramurdhna
Vagena bhimena mahabalena, balatparikshiptamimam bhavanto, rajanamutkshipya vimochayantu
14.19
यावद्धि केशग्रहणात्सुहृद्भिः ।
समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः ।निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो ।भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीअः ॥६-१४-१९॥
Yavaddhi keshagrahanatsuhridbhih
Sametya sarvaih paripurnakamaih, nigrihya raja parirakshitavyo, bhutairyatha bhimabalairgrihiah
14.20
सुवारिणा राघवसागरेण ।
प्रच्चाद्यमानस्तरसा भवद्भिः ।प्रच्चाद्यमानस्तरसा भवद्भिः ।युक्तस्त्वयम् तारयितुम् समेत्य ।काकुत्थ्सपातालमुखे पतन्सः ॥६-१४-२०॥
Suvarina raghavasagarena
Prachchadyamanastarasa bhavadbhih, prachchadyamanastarasa bhavadbhih, yuktastvayam tarayitum sametya, kakutthsapatalamukhe patansah
14.21
इदम् पुरस्यास्य सराक्षसस्य ।
राज्ञश्च पथ्यम् ससुहृज्जनस्य ।सम्यग्घि वाक्यम् स्वमतम् ब्रवीमि ।नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम् ॥६-१४-२१॥
Idam purasyasya sarakshasasya
Ragyashcha pathyam sasuhrijjanasya, samyagghi vakyam svamatam bravimi, narendraputraya dadatu maithilim
14.22
परस्य वीर्यम् स्वबलम् च बुद्ध्वा ।
स्थानम् क्षयम् चैव तथैव वृद्धिम् ।तथा स्वपक्षे प्यनुमृश्य बुद्ध्या ।वद्त् क्षमम् स्वामिहितम् स मन्त्री ॥६-१४-२२॥
Parasya viryam svabalam cha buddhva
Sthanam kshayam chaiva tathaiva vriddhim, tatha svapakshe pyanumrishya buddhya, vadt kshamam svamihitam sa mantri